Op 14-15-16 augustus en 21-22-23 augustus 2009 vindt in het Limburgse Beesel het Draaksteken plaats.



Het Draaksteken in Beesel is een wervelende openlucht theatervoorstelling over de legende van Sint Joris en de Draak. Eens in de zeven jaar staat heel Beesel in het teken van deze oeroude strijd tussen goed en kwaad.

De stad Silena (Lybië) wordt bedreigd door een giftige draak, die zich verborgen houdt in een poel, zo groot als de zee. Het vervaarlijk monster wordt op afstand gehouden door het dagelijks twee schapen te voeren. Als de veestapel zodanig is geslonken dat de honger niet meer kan worden gestild, wordt besloten ook dagelijks een mensenkind te offeren. Loting bepaalt wie dit trieste lot treft. Niemand wordt van loting vrijgesteld.

Op zekere dag valt het lot op de enige dochter van de koning. Op het moment dat de prinses bij de poel arriveert om zich door het monster te laten verslinden, verschijnt Georgius ten tonele die de draak onverschrokken te lijf gaat. Met zijn lans doodt hij het beest en spreekt de mensen toe: "De Heer heeft mij gezonden. Gelooft in Christus en laat u dopen." Die dag worden de koning en het hele volk gedoopt.

Herkomst

Het draaksteken is gebaseerd op de legende van Georgius. Joris (Georgius) wordt eind van de derde eeuw geboren in Cappadocië (het huidige Turkije) en is van adellijke afkomst. Hij dient als officier in het Romeinse leger. In de oudste documenten is nog geen sprake van een strijd met een draak.

Toen keizer Diocletanius christenen ging vervolgen, bleef Joris zijn geloofsovertuiging trouw. Dat moest hij met de dood bekopen en hij stierf als martelaar in het jaar 303. Tijdens het concilie van Nicae in 323 werd Sint Joris heilig verklaard. Zijn sterfdag op 23 april wordt nog jaarlijks herdacht. Pas na 1100 verschijnt in de verhalen een draak ten tonele en sinds de 14e eeuw wordt Sint Joris consequent en onlosmakelijk met draak afgebeeld. Dit is vooral te danken aan de Legenda Aurea, het algemeen bekende standaardwerk van Jacobus de Voragine over het leven van de heiligen dat in de tweede helft van de dertiende eeuw verscheen.

Beschermheilige

Tijdens de kruistochten, eind 11e eeuw, kwam de legende tot volle bloei. Godfried van Bouillon stelde zijn leger onder bescherming van Sint Joris (de heilige Georgius). Ook werden in die tijd veel kerken en kloosters naar Sint Joris vernoemd en later kiezen talloze organisaties en verenigingen Sint Joris als patroon- of beschermheilige. De meest bekende zijn schutterijen, broederschappen en scouts. De legende van Sint Joris en de draak werd niet alleen in Nederland uitgebeeld. Ook in het buitenland is Sint Joris een populaire patroonheilige, bijvoorbeeld in Engeland en Catalonië (Spanje). In eigen land is Beesel nog de enige plaats waar de legende levendig wordt gehouden in een groot openluchtspel.

Het draaksteken in Beesel

Zoals vele dorpen kende ook Beesel schuttersgilden. De oudst bekende schutterij werd omstreeks 1568 opgericht: de Sanct Sebastianus schutterij. Een kleine eeuw later komt er een tweede bij onder patroonschap van Sint Joris. Dit gilde laat jaarlijks in de processie de draak steken. De oudst bekende vermelding over het Draaksteken in Beesel dateert van 1736. Op kermismaandag verzamelde het volk zich in de gildekamer en zodra voldoende mensen aanwezig waren, verschenen Sint Joris en de draak ten tonele en werd de draak gestoken. Bij deze opvoering werd ook het Sint Jorisliedeke gezonden.

Voor de Franse bezetting (1797-1813) vond het Draaksteken jaarlijks plaats. Vervolgens nog maar om de paar jaar. Dat de legende van Sint Joris en de draak werd opgevoerd, droeg in hoge mate bij aan het feit dat de draak in het gemeentewapen van Beesel werd opgenomen. Het is opmerkelijk dat voor een draak werd gekozen, omdat het beest in zo goed als alle gevallen het kwade symboliseert. In 1853 verleent het ministerie aan de gemeente Beesel de toestemming een wapen te voeren “van lazuur, beladen met eenen draak van goud, getongd en geklauwd van keel."

In 1864 werd het Draaksteken voor de laatste keer in zijn oude vorm opgevoerd. Na de fusie tussen de twee Beeselse schutterijen tot de Schutterij-Broederschap Sint Georgius en Sint Sebastianus kwamen steeds meer sprekende rollen in het spel voor. In 1883 werd het Draakstken voor de eerste keer in drie bedrijven opgevoerd: het temmen van de draak bij de Maas, de zegetocht naar en door het dorp en vervolgens de doodsteek op de Markt.

De volgende uitvoeringen van het draaksteken vinden plaats in 1902, 1919, 1926 en 1935. In dit laatstgenoemde jaar werd het Uitvoerend Comité Draaksteken geformeerd binnen de schutterij. Het comité kreeg de opdracht om het spel elke zeven jaar te organiseren. Tevens is het vanaf dat moment niet langer noodzakelijk lid te zijn van de schutterij om aan het spel te mogen meedoen.

In 1946 stond het Draaksteken helemaal in het teken van de restauratie van de verwoeste toren van de plaatselijke Sint Gertrudiskerk. Toen de schutterij in 1952 het Oud Limburgs Schuttersfeest (OLS) won, werd besloten de opvoering van het Draaksteken in 1953 een jaar uit te stellen. In 1960 werd de zevenjaarlijkse cyclus weer in ere hersteld. Sinds 1967 wordt het Draaksteken nog maar op één plaats opgevoerd, bij kasteel Nieuwenbroeck. Het spel werd onderdeel van de driedaagse Drakenfeesten. In 1974 en 1981 werd het aantal spelers en sprekende rollen verder uitgebreid. Onder regie van Har Huijs (Tegelen) onderging het spel ingrijpende wijzigingen, met onder andere meer dramatische scenes.

In 1981 werd de huidige Stichting Draaksteken Beesel opgericht. Deze stichting organiseert sindsdien het Draaksteken in dienst van de Beeselse schutterij. Voor de uitvoeringen van 1988 werd publicitair veel aandacht gegenereerd in de provinciale media. Dat heeft er mede toe bijgedragen dat het spel door steeds meer toeschouwers van buiten de directe omgeving werd bezocht. De regie was dat jaar voor de eerste keer in handen van Toine Mertens uit Heerlen.

De opwaartse lijn zet zich in 1995 in nog hevigere mate voort. Wederom onder regie van Toine Mertens is het aantal spelers en sprekende rollen forst toegenomen. Ook nemen steeds meer dieren - vooral paarden - aan het spel deel. In dit jaar deed ook een geheel nieuwe draak zijn intrede. Een veertien meter lang monster dat vuur spuwt, met kop, staart en vleugels beweegt, met ogen rolt, vervaarlijk brult; kortom in alle opzichten imponeert. Met name tijdens de avondvoorstellingen laat het dier een onvergetelijke indruk achter bij het publiek. In 2002 nam Cees Rullens de regie voor zijn rekening. Nog meer verhaallijnen kregen gestalte en met meer dan 500 spelers werden de theatervoorstellingen grootser dan ooit!

Bron: www.draaksteken.nl