SAMENVATTING:
Over het Landgoed Kernhem nabij Ede gaan verschillende verhalen: (a) er spookt een witte juffer rondt, die geen rust kan vinden en nog altijd op haar geliefde wacht, (b) uit een zwerfkei stroomt bloed als je er met volle maan een speld in steekt, (c) het landgoed heet eigenlijk "Keer om!" omdat de Spanjaarden er in 1624 op de vlucht zijn geslagen.

TOELICHTING:
Het Landgoed Kernhem behoort tot de oudste landgoederen van Nederland en werd voor het eerst vermeld in 1421. Vanaf 1426 was het landgoed een Gelders leen, opgedragen aan de hertog van Gelre. Het oorspronkelijke kasteel Kernhem had in de eerste plaats een strategische functie als verdedigingsvesting tegen de Stichtsen (Utrechtenaren), die in de 14e en 15e eeuw meerdere malen plunderend richting Ede zijn opgetrokken. De bouwdatum van het vroege kasteel is onbekend. Het oudste gegeven komt uit de rekening van Winant Ridder, rentmeester van Reinald IV, over de periode 1410-1414.

Rond 1690 verviel de militaire functie van Kernhem en veranderde de inrichting van het landgoed. Buiten de gracht en muren werden tuinen en boomgaarden aangelegd en werden er lang, statige lanen aangeplant volgens Barokke principes (1730-1735).

In 1803 werd de vervallen middeleeuwse vesting afgebroken. Op de oude fundamenten werd het huidige landhuis in neo-classistische stijl gebouwd en werden de grachten gedempt. Na 1803 werd Kernhem een buitenplaats en is sindsdien aan particulieren verhuurd.


In de 19e eeuw raakte de Engelse Landschapsstijl in de mode. In deze tijd zijn de boomgroepen rond het huis, de beboste heuvels en enkele waterpartijen aangelegd. De vijvers Vissenkom en de Hanenburg vormden aantrekkelijke punten waar de bewoners van het landgoed tijdens een wandeling naar toe konden lopen. Rond de Vissenkom is in die periode een dicht bos met slingerende paden aangelegd. Op de Hanenburg heeft lange tijd een theekoepel gestaan.

In 1970 Is het landgoed In bezit gekomen van de gemeente. Ede. In 1989 heeft de gemeente een begin gemaakt met het herstel van het landgoed en de restauratie van het rijksmonument huis Kernhem. Een aantal elementen is inmiddels in oude glorie hersteld. Landgoed Kernhem biedt u de mogelijkheid om via de vele wandel- en fietspaden te genietenen de cultuur- en natuurwaarden die het landgoed rijk is.

De Doolhoflaan

Rond Kernhem zijn in de periode 1730-1735 een aantal lanen aangelegd in de Barokstijl. De lanen behoren daarmee tot de oudste in Nederland. De Doolhoflaan is de belangrijkste laan van het landgoed. De laan verbond het kasteel in oostelijke richting over een lengte van 1750 meter met de Doolhof in het Edese bos en in westelijke richting over een lengte van 1250 meter met het houtwallenlandschap. De laanbeplanting bestaat voornamelijk uit beuken. De laan is in gedeelten aangeplant, voor een groot deel met dubbele rijen bomen aan beide zijden.


De meeste laanbomen zijn meer dan 250 jaar oud en enkele exemplaren zijn al behoorlijk afgetakeld. De oude eiken en beuken zijn van onschatbare waarde voor vleermuizen. Het belang van het Landgoed Kernhem voor vleermuizen is één van de kwaliteiten van het landgoed. Op het landgoed komen 7 verschillende soorten vleermuizen voor, waarvan de Rosse Vleermuis al sinds 1958 wordt bestudeerd.

Een aantal soorten vleermuizen gebruikt de holle bomen om in te slapen of hun jongen in groot te brengen. Verder is de Doolhoflaan voor vleermuizen een belangrijke 'vliegroute' tussen het landgoed en het Edese bos. Met behulp van een natuurlijk sonarsysteem kunnen de vleermuizen zich in het donker oriënteren van, of op weg naar hun jachtgebied.

Alle in Nederland voorkomende vleermuizen zijn sinds 1973 wettelijk beschermd. Vanwege de grote waarde van de lanen voor vleermuizen en hun gevoeligheid voor de verstoring heeft de gemeente Ede in 1978 enkele lanen op het Landgoed Kernhem aangewezen als 'vleermuizenreservaat'. Ouder en minder vitale bomen worden zolang mogelijk gehandhaafd. Ook afgestorven bomen blijven staan, nadat de kroontakken zijn verwijderd. Door de borden aan de ingang van de vleermuizenreservaten worden wandelaars gewezen op het gevaar van eventuele vallende takken.

Door herstel van oude en aanplant van nieuwe bomen wordt de lanenstructuur van het landgoed versterkt. Dit is niet alleen gunstig voor vleermuizen, maar ook voor vogels en andere dieren.

De Doolhof

Zoals bij de meeste Barokke tuinen en parken is er ook op het landgoed Kernhem een doolhof aangelegd (1735). De Doolhof is aangelegd op het zogeheten 's Gravenbergje. Het is vrijwel zeker dat dit een grafheuvel is uit de Bronstijd (1500 v. Chr.). Volgens anderen ligt de oorsprong van deze heuvel in de prehistorie. De heuvel zou een belangrijke rol spelen bij de verering van de zon door de gelovigen uit die tijd.

De Doolhof is aangelegd volgens een symmetrisch padenpatroon, omgeven door dicht eikenhakhout. In de loop van de jaren is een groot deel van de beplanting en de paden verdwenen. In het kader van het landgoedherstelplan is de Doolhof opgeknapt en over een aantal jaren zal het opgroeiende eikenhakhout weer voor een spannend Doolhof zorgen.


De vele legendes die over het landgoed de ronde doen, maken het bosgedeelte ook nu nog geheimzinnig. Zo zou er regelmatig een spook opduiken. Het "Witte Wief" zou een knappe jonkvrouw zijn, die door haar stoere ridder in de steek werd gelaten en nu nog steeds treurend wacht op zijn terugkeer. Deze sage is de aanzet van het Suske en Wiske album Het Witte Wief, dat zich grotendeels op Kernhem afspeelt. Daarin komt ook de aan het begin van de Doolhoflaan gelegen bloedsteen aan bod. Uit deze zwerfkei zou bloed sijpelen als je er rond middernacht, bij volle maan met een naald in prikt.

Zie ook:

Huis Kernhem

www.edenaar.nl

Website Ed Vos

Suske en Wiske: Het Witte Wief