Leesidee: De witte juffer van Kernhem
Sage afkomstig uit de gemeente Ede.

Doelgroep

- Leerlingen groep 7 en 8 van het basisonderwijs.

Thema

- Verliefdheid.

Samenvatting

Een jonkvrouw wordt stapel verliefd op een jonge ridder. Ze wil alles met hem delen. De ridder is jong en avontuurlijk. De verliefde jonkvrouw is voor hem wel grappig, maar niks serieus. Dat zegt hij niet. Op een dag vertrekt hij, het avontuur tegemoet. De jonkvrouw blijft op hem wachten, zelfs tot in haar dood.

Werkvormen

- Creatief schrijven.
- Liefdesgedichten schrijven.

Lesopzet

a) Wat betekent liefde? Het kan een erg sterk gevoel zijn, de jonkvrouw blijft haar leven lang wachten, sterker: ze wacht tot in de dood op haar geliefde! In deze sage neemt de jonge ridder de liefde niet erg serieus. Het lijkt misschien nog wel het meest op een vakantieliefde! Heb jij wel eens een vakantieliefde beleefd? Ben jij ook zo'n flierefluiter, of misschien juist erg serieus?

b) Gesprek over het begrip liefde: Misschien ben je zelf wel eens hevig verliefd geworden, of ben je het nu. Het kan een groot geheim zijn.

c) Je kunt liefde voelen voor iemand. Je kunt liefde voelen voor je vader, moeder, broer of zusje. Is dat het zelfde als je verliefd voelen op een jongen/meisje? Je kunt ook veel gevoel hebben voor je huisdier. Of het heel fijn vinden om bijvoorbeeld te tekenen (liefde voor een ambacht). Kun je mensen, dieren of dingen noemen waar jij liefde bij voelt?

d) De leerlingen schrijven associaties (waar denk jij aan bij het begrip liefde? Aan welk beeld denk je als het woord liefde hoort? Vlinder, bloem, sterren) op.

e) Waarmee kun je liefde (de persoon aan wie je denkt) vergelijken? De leerlingen schrijven vergelijkingen op (als ik aan jou denk, zie ik de maan – je ogen zijn groen als de zee waarin ik dreig te verdrinken als jij mij niet gaat redden).

f) Het beeld dat je bedenkt kun je overdrijven. Je maakt het veel groter om duidelijk te maken wat je gevoel is. Niet een hartje, maar een vrachtwagen vol. Zonder jou voel ik me leeg, zonder jou dool ik door een eindeloze woestijn.

g) De leerlingen schrijven met al de verzamelde informatie een gedicht. Dat mag rijmen, maar het hoeft niet. Het gedicht mag ook proza zijn.

h) Wat is er mooier dan voordracht! De groep luistert toe.

Doelstelling

- Het begrip liefde (grote gevoelens) onder woorden proberen brengen.
- Stilstaan bij de betekenis ervan.
- Het experimenteren met het schrijven van liefdesgedichten/brieven.

Begrippen-/woordenlijst

Het verhaal gaat dat er op Kernhem een oude, heilige plaats is, nog uit de tijd van de Kelten: een krachtige plaats waar rituelen en inwijdingen uitgevoerd werden. In de omgeving liggen grafheuvels uit de Bronstijd, 1500 voor Christus. De Germanen aan baden de zonnegod Kere. In het wit geklede priesters brachten offers op een altaar. De altaarsteen is er nog altijd. Men kent die als de 'Bloedsteen'. Wanneer je hier 's nachts met volle maan een speld insteekt, sijpelt er bloed uit de steen. Bloed van de offers die gebracht werden. De Bloedsteen lag eerder op een grafheuvel. Daar is in 1735 een doolhof op aangelegd.

Het kasteel Kernhem is zo genoemd sinds de Spanjaarden in 1624 brandschatten het dorp Ede en het kasteel veroverden. Ze hingen de mensen in bomen op en vraten en zopen de voorraadkelders leeg. Toen de Spanjaarden (ook Spanjolen genoemd, of Spekken) laveloos in de nacht lagen, schrokken ze op van getrompetter. 'De troepen van Prins Maurits!' riepen ze geschrokken tegen elkaar, want ze herkende in die klanken het Wilhelmus. En ze wisten: de soldaten van Maurits zijn wreed en onverschrokken. Ze namen de benen. Ze vluchtte naar de Ginkelse heide, waar de meesten doodvroren in de vriesnacht. En namen de soldaten van Maurits Kernhem toen in? Welnee, ze waren er niet eens! Een jager uit het nabijgelegen Bennekom was die nacht toevallig in het bos. Hij dacht, kom, ik speel me eens een deuntje… En voor hij het zich goed en wel bewust was, blies hij op zijn hoorn het Wilhelmus.

Vanaf die dag noemden de streekbewoners het kasteel 'Keerum'. Dat is dialect voor 'keer om': de plaats waar de moordende Spekken plotseling omkeerden. Later is dat door spreektaal verbasterd in 'Kernhem'.

Mede mogelijk gemaakt door de gemeente Ede.