SAMENVATTING:
In de gevaarlijke moerassen van de Peel verdwijnen mensen, soms met kar en al, in het niets. Dat overkomt ook een roofridder, die plunderend langs de dorpen in de Peel trekt. Nadat hij in de moerassen is verdwenen, blijven mensen nog eeuwenlang zijn noodkreet horen. Fabeltjes? In 1910 wordt de helm van de Peelridder gevonden...

TOELICHTING:
De officiershelm die op 17 juni 1910 door de Meijelse turfsteker Gabriël Smolenaars werd gevonden bij Helenaveen, is zonder twijfel één van de meest spraakmakende én belangrijkste vondsten uit de geschiedenis van de Nederlandse archeologie.

Een tijd lang stelde Smolenaars het ding tentoon in zijn woonkamer. Voor een dubbeltje mocht iedereen de helm bewonderen. De vondst ging als een lopend vuurtje rond en al heel snel meldde zich iemand van het Rijksmuseum bij de turfsteker. Precies 1200 gulden beurde Smolenaars er uiteindelijk voor, méér dan hij in twee jaar tijd kon verdienen.

De helm berust sindsdien samen met de andere bij de helm gevonden uitrustingsstukken in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Het is daar één van de topstukken.

Vlak bij de helm werden gevonden: een paar belletjes van een paardentoom, stukjes leer van schoenen, een gesp van een mantel en een beurs met 39 gouden munten. Bovendien lagen er veel stenen op deze plek.


Op de rand van de helm staat het woord: "STABLESIA VI". Dat wil zeggen dat hij officier was bij het zesde ruitercorps dat toen in het legerkamp in Nijmegen lag. Maar hoe kwam hij nou toch in de Peel terecht? Waarom werd hij niet beter door zijn eigen mensen beschermd of door soldaten die de weg moesten bewaken? Werd hij door plaatselijke stammen overvallen en het moeras ingedreven? Waarom werd zijn vergulde zilveren helm niet gestolen? Waarom werd alleen de honderdman teruggevonden? Eigenlijk hadden archeologen deze vondst verder moeten onderzoeken. Door meer opgravingen te laten plaatsvinden in Helenaveen, zouden we zeker veel meer te weten zijn gekomen over deze geheimzinnige Romein.

Sommige onderzoekers zeggen dat de 'Gouden Helm' ook wel een offer kan zijn geweest voor de 'moerasgoden'. Ongeveer op de plaats waar de Romeinse officier verdronk, is in 1999 langs de weg van Helenaveen naar Liessel een klein grafmonumentje opgericht ter nagedachtenis aan de gebeurtenis uit het jaar 320.