|
|
Duimpje de wereld in Grimm 045 - Duimpje de wereld in Een kleermaker had een zoon die héél klein was gebleven en niet groter werd dan een duim. Daarom heette hij ook Klein Duimpje. Maar het was een moedige en flinke jongen en hij zei tegen zijn vader: "Vader, ik moet en zal de wereld in." - "Goed mijn jongen," sprak de oude en hij nam een stopnaald en bij een kaars smolt hij er een knop aan van zegellak, "hier heb je ook een degen voor op reis."
Nu wilde het kleine kleermakertje nog één keer thuis eten en hij huppelde naar de keuken om te kijken wat zijn moeder als laatste maal zou hebben gekookt. Ze had net opgeschept en de schotel stond nog op de kachel. Toen zei hij: "Moeder, wat eten we vandaag?" "Kijk zelf maar," zei de moeder. Toen sprong Klein Duimpje op de kachel en keek in de schotel, maar omdat hij zijn hals te ver uitstrekte, nam de damp van het eten hem mee en dreef hem door de schoorsteen naar buiten.
Een tijdje zweefde hij op de damp in de lucht, tot hij eindelijk weer op de grond belandde. Nu was het mannetje buiten in de wijde wereld, trok rond, ging ook bij een baas als leerling werken, maar hij vond het eten niet goed genoeg. "Bazin," zei hij, "als u ons geen beter eten geeft dan ga ik weg en schrijf ik morgenochtend met krijt op de huisdeur: "Aardappelen te veel,
vlees te weinig,
saluut, heer aardappelkoning!" "Wat denk jij wel, snotaap?" zei de bazin en ze werd boos en pakte een stofdoek om hem te slaan, maar ons kleermakertje kroop onder een vingerhoed, keek er onder uit en stak zijn tong tegen haar uit. Ze pakte de vingerhoed om hem te pakken, maar Klein Duimpje sprong in de stofdoek en toen zij de stofdoek uitklopte om hem te zoeken, kroop hij in een spleet van de tafel. "Hé, hé, bazin!" riep hij en stak zijn hoofd omhoog en toen zij hem wilde slaan, sprong hij in de la. Maar toen kreeg ze hem eindelijk te pakken en joeg hem het huis uit.
Klein Duimpje nam zijn degen en stapte voort. Zo kwam hij in een groot bos terecht. Daar ontmoette hij een bende rovers die van plan waren de schat van de koning te stelen. Toen zij Klein Duimpje zagen dachten ze: "Zo‘n klein kereltje kan wel door een sleutelgat kruipen en hij zou ons goed kunnen helpen." "Hela," riep er één, "ja, jij reus Goliath, wil jij voor ons in de schatkamer gaan? Jij kunt binnensluipen en het geld naar buiten gooien." Duimpje dacht eens goed na en eindelijk zei hij: "Ja," en ging mee.
Toen bekeek hij nauwkeurig of er geen kier in deur was. En al gauw zag hij er één die voor hem breed genoeg was om doorheen te kruipen. Hij wilde dat meteen doen, maar één van de schildwachten die voor de deur de wacht hielden, zag hem en zei tegen de ander: "Wat kruipt daar voor vieze spin? Ik zal hem doodtrappen." - "Laat dat beest toch," zei de ander, "hij doet je toch geen kwaad?" Klein Duimpje kwam veilig en wel door de kier in de schatkamer, opende het raam, waar de rovers al onder stonden, en gooide het ene goudstuk na het andere naar buiten. Terwijl hij zo druk bezig was hoorde hij de koning aankomen, die zijn schatkamer wilde inspecteren en hij kroop snel weg. De koning merkte echter dat er heel wat goudstukken ontbraken, maar hij kon niet begrijpen hoe ze gestolen konden zijn, want de sloten en grendels waren allemaal dicht en in goede staat. Toen ging hij weer weg en zei tegen de schildwachten: "Let goed op, er is iemand bij het geld geweest."
Nu alles weer veilig was, begon Klein Duimpje weer met zijn taak, maar de schildwachten hoorden het geld bewegen en rinkelen: klik, klak, klik, klak. Ze sprongen vlug naar binnen en wilden de dief grijpen. Maar Klein Duimpje had hen horen komen en sprong in een hoek en hij zette een goudstuk voor zich, zodat er niets van hem te zien was. Toen plaagde hij de schildwachten en riep: "Hé, hier ben ik!" De schildwachten liepen snel naar die hoek, maar toen ze daar kwamen was hij al in een andere hoek onder een ander goudstuk en riep: "Hé, hier ben ik!" Vliegensvlug gingen de schildwachten erheen, maar Klein Duimpje zat al lang in een derde hoek en riep weer: "Hé, hier ben ik!" Zo hield hij hen voor de gek en liet ze zo lang in de schatkamer heen en weer lopen totdat ze moe werden en weggingen. Nu gooide hij de goudstukken achter elkaar allemaal naar buiten, en toen hij de laatste had, draaide hij hem snel om, ging er op zitten en vloog er zo mee het raam uit.
De rovers prezen hem geweldig. "Jij bent een echte held," zeiden ze, "wil jij onze roverhoofdman worden?" Klein Duimpje bedankte voor de eer, want hij wilde eerst meer van de wijde wereld zien. Ze verdeelden de buit, maar Klein Duimpje vroeg maar één dubbeltje omdat hij niet meer kon dragen. Daarop gespte hij zijn degen weer om, zei de rovers goedendag en ging op weg.
Hij ging nog bij enkele meesters in de leer, maar dat beviel hem niet. Tenslotte verhuurde hij zich als knecht in een herberg. De meiden mochten hem echter niet, want zonder dat ze hem zien konden, zag hij alles wat ze stiekem uitvoerden, en hij verklikte het aan de waard wat ze van de borden wegsnoepten en uit de kelder weghaalden. Toen zeiden ze: "Wacht maar, we zullen het je betaald zetten!" en ze spraken af hem een poets te bakken.
Een van de meiden moest weldra in de tuin het gras maaien en ze zag Klein Duimpje rond springen en op en neer klauteren tussen de halmen. Met één zwaai maaide ze hem met het gras mee en bond alles in een doek bijeen en gooide dat de koeien voor. Nu was daar een grote zwarte koe bij, die hem ineens mee opslokte zonder hem pijn te doen. Daar beneden beviel het hem echter slecht, want het was pikdonker en er brandde geen licht. Toen de koe werd gemolken riep Klein Duimpje: "Strip, strap, strol,
Is de emmer al vol?" Maar door het geruis van het melken hoorden ze hem niet. Daarop trad de waard in de stal en zei: "Morgen moet die koe geslacht worden." Toen werd Klein Duimpje zo bang dat hij met luide stem riep: "Laat mij er eerst uit, ik zit erin!" De waard hoorde het wel, maar hij wist niet waar de stem vandaan kwam. "Waar ben je dan?" vroeg hij. "In de zwarte," antwoordde Klein Duimpje, maar de waard begreep het niet en ging weg.
De volgende morgen werd de koe geslacht! Maar gelukkig werd Klein Duimpje bij het hakken en snijden niet geraakt, maar hij kwam bij het worstenvlees terecht. Toen de slager met zijn werk begon riep hij uit alle macht: "Niet te diep! Niet te diep! Ik zit eronder!" Maar door het lawaai van de hakmessen hoorde niemand hem. Nu was arm Duimpje echt in nood. Maar nood maakt snelle benen en hij wist zo handig tussen de hakmessen door te springen, dat geen één hem raakte en hij er heelhuids afkwam. Toch kon hij de dans niet ontspringen: samen met een stuk spek werd hij in een bloedworst gestopt. Het was een nauwe behuizing en hij werd ook nog in de schoorsteen gehangen om gerookt te worden, en dat duurde vervelend lang. In de winter werd hij eindelijk naar beneden gehaald omdat de worst zou worden opgediend aan een gast. De waardin sneed de worst in plakjes, maar Klein Duimpje paste goed op dat hij zijn hoofd niet te ver vooruitstak, zodat zijn hals niet zou worden afgesneden. Eindelijk zag hij zijn kans schoon en baande zich een weg en sprong naar buiten.
In het huis waar het hem zo slecht was vergaan, wilde hij niet langer blijven en hij ging meteen weer op reis. Toch duurde zijn vrijheid niet lang. Op het open veld ontmoette hij een vos, die hem per ongeluk ophapte. "Hoho, meneer Vos," riep hij, "ik ben het die in je keelgat zit, laat mij toch vrij!" - "Gelijk heb je," zei de vos, "aan jou heb ik eigenlijk toch niks. Als je mij de kippen op het erf van je vader belooft, dan zal ik je loslaten." - "Met alle plezier," antwoordde Klein Duimpje, "die kippen mag je hebben, dat beloof ik je!"
Toen liet de vos hem weer los en hij bracht hem zelf naar huis. Toen de vader zijn lieve zoontje weer zag, gaf hij de vos graag alle kippen die hij had. "In ruil daarvoor heb ik voor jou een mooi geldstuk meegebracht, vader," zei Klein Duimpje en hij gaf zijn vader het dubbeltje dat hij op zijn zwerftocht had verdiend.
"Maar waarom kreeg die vos die arme kippen om op te eten?" - "O, domme jongen, jouw vader houdt toch ook meer van zijn kind dan van de kippen op het erf."
* * * EINDE * * *
Samenvatting: Een kleermaker heeft een zoon die niet groter is dan een duim. Hij wordt dan ook Klein Duimpje genoemd. Hij wil de wijde wereld intrekken en door de damp die van een warme schotel afkomt, wordt hij door de schoorsteen naar buiten geslingerd. Hij beleeft allerlei wonderlijke avonturen. Klein Duimpje komt bij een slechte bazin, helpt rovers de schatkamer van de koning geheel leeg te roven en komt in de maag van een koe terecht. Wanneer de koe geslacht wordt, belandt Klein Duimpje in een bloedworst. Wanneer deze gesneden wordt kan hij ontsnappen en met behulp van een vos keert hij naar huis terug. Als beloning krijgt de vos alle kippen op het erf van Klein Duimpje's vader. Toelichting: Hier staan een aantal verhaaltjes bijeen die uit verschillende delen van Duitsland stammen (Hessen, Mainstreek en Paderborn). Van zulke verhalen - die niet alleen in Europa rijk verbreid zijn - is de bekendste wel die van Klein Duimpje in de buik van de koe.
Ieder land heeft sprookjes over kleine mensen, niet te verwarren met dwergen. Ook Griekse en Romeinse dichters hebben er al over geschreven. De sprookjesversies vertonen grote onderlinge verschillen in de avonturen die Duimpje beleeft.
Duimpje komt in het bos bij de rovers en haalt een streek van Baron van Münchhausen uit, hij gooit zichzelf met de laatste daalder het raam uit. Zijn naald is zijn zwaard en zijn devies is: Nood leert lopen (een variant op: Nood leert bidden). In pijlsnelle vaart rolt hij door het leven van de ene belevenis naar de andere, je zou zeggen: Faust in zakformaat...
In de kinderfilm Tom Thumb (G. Pal, 1958) wordt het motief van het kleine mannetje humoristisch uitgewerkt. Het won een Oscar voor poppenspel en trucage. Een van de hoofdrollen werd gespeeld door Peter Sellers.
Verwar dit sprookje niet met 'Klein Duimpje en de reus' van Charles Perrault (Sprookjes van Moeder de Gans), dat we ook in het sprookjesbos van de Efteling vinden als wegwijzer (de zevenmijlslaarzen), zie Klein Duimpje en de zevenmijlslaarzen in rijmvorm.
In dit sprookje is Klein Duimpje minder koelbloedig, listig en recalcitrant dan in Duimedik / Klein Duimpje. Zie ook de aantekeningen daarbij.
De tekst van het handschrift (zie hieronder) hebben de Grimms verkregen via de mondelinge overlevering van Marie Hassenpflug uit Hanau. Toch vermelden zij duidelijk dat er in het buitenland wel degelijk schriftelijke bronnen bestaan van vertellingen over hetzelfde thema: zij vernoemen b.v. "The life and adventures of Tom Thumb" van Tabart en het Deense volksboek "Svend Tommling". Vanaf de tweede druk werden in het verhaal elementen ingelast uit versies van de streek van Hessen en van Paderborn.
Van Duimpje, het kleermakertje
Er was eens een kleermaker, die had een zoon, die was maar één duim groot en die zei tegen zijn vader: "Vader, ik wil gaan trekken." Toen nam de oude kleermaker een grote stopnaald, maakte daaraan een knoop van zegellak en gaf hem die mee als degen op zijn reis.
Eerst komt hij bij een meester in dienst. Daar is het eten hem niet goed genoeg en omdat hij op een keer niet wil eten, wordt de meesteres boos en wil hem slaan. Maar hij kruipt handig onder de vingerhoed en hij haalt allerlei streken uit en zo gauw men hem wil grijpen, verbergt hij zich onder de lappen stof, in de tafelspleten enz. Ten slotte wordt hij weggejaagd. Daarna trekt hij door een bos en ontmoet een bende rovers die de schat van de koning willen stelen. Die bevelen hem in de schatkamer te sluipen en hun het geld door het raam naar buiten te gooien.
Als hij voorbij de wacht gaat, is er één die hem ziet en zegt: "Wat voor een akelige spin kruipt me daar! Die moeten we doodtrappen." - "Ach, wat heeft ze je dan misdaan, laat ze toch leven." Zo komt hij heelhuids in de schatkamer en gooit de ene daalder na de andere door het raam naar buiten. De koning merkt dat zijn geldvoorraad slinkt en hij weet niet hoe dat komt. Hij laat de wacht erbij houden, om de dief te vatten. Maar het kleermakertje gaat onder een daalder zitten en roept: "Hier ben ik!" en als men er naar toe gaat, springt hij gauw in een andere hoek onder een andere daalder en roept weer: "Hier ben ik!" en zo altijd maar door, tot uiteindelijk de wachters moe worden omdat ze niets zien en weggaan. Duimpje gooit nu één voor één de daalders allemaal buiten en gaat zelf op de laatste zitten en vliegt ermee door het raam naar buiten. De rovers benoemen hem tot hun hoofdman en verdelen de buit onder elkaar. Maar Duimpje kan slechts een stuiver nemen, omdat hij niet meer kan dragen.
Daarna gaat hij naar een herberg. Maar daar kunnen de meiden hem niet uitstaan, omdat hij alles ziet wat ze in huis doen, zonder dat ze het zelf merken en omdat hij alles aan de baas gaat vertellen. Daarom gooien ze hem, samen met wat gras, voor de koe. (Volgens een variant gaat hij in een wei waar juist gemaaid wordt, zodat hij onder het gras terechtkomt en voor de koeien gegooid wordt).
De koe moet geslacht worden. Hij roept: "Ik ben hier". - "In welke?" - "In de zwarte". Maar hij wordt verkeerd begrepen en de koe wordt geslacht. Als de worst gehakt wordt, roept hij weer: "Ik ben hier, hak niet te diep!" Maar hij wordt in een bloedworst gestopt en in de rook gehangen. Als de worst gegeten moet worden en opengesneden wordt, springt hij eruit en vervolgt zijn trektocht.
Hij wordt door een vos opgegeten en zegt: "Mijnheer Vos, ik ben hier, laat me vrij!" - "Ja, als je ervoor zorgt dat je vader mij alle kippen op zijn erf geeft." Dat belooft Duimpje. De vos brengt hem tot bij zijn ouders en krijgt daarvoor alle kippen te eten. En de kleermaker brengt zijn ouders de stuiver mee die hij op zijn trektocht heeft verdiend.
"Waarom heeft de vos dan de arme kippen te eten gekregen?" - "Ach, jij gek, de vader zal toch zeker wel veel meer van zijn kind houden dan van zijn kippen". Trefwoorden: kleermaker, klein mens, rovers, goudstukken, vos, koe, herberg, waard, kip, dapper, klein duimpje, Bron: "De sprookjes van Grimm; volledige uitgave" vertaald door M.M. de Vries-Vogel. Unieboek BV - Van Holkema & Warendorf, Weesp, 1984.
Duimpje de wereld in. Grimm 045 - Duimpje de wereld in. Een kleermaker heeft een zoon die niet groter is dan een duim. Hij wordt dan ook Klein Duimpje genoemd. Hij wil de wijde wereld intrekken en door de damp die van een warme schotel afkomt, wordt hij door de schoorsteen naar buiten geslingerd. Hij beleeft allerlei wonderlijke avonturen. Klein Duimpje komt bij een slechte bazin, helpt rovers de schatkamer van de koning geheel leeg te roven en komt in de maag van een koe terecht. Wanneer de koe geslacht wordt, belandt Klein Duimpje in een bloedworst. Wanneer deze gesneden wordt kan hij ontsnappen en met behulp van een vos keert hij naar huis terug. Als beloning krijgt de vos alle kippen op het erf van Klein Duimpje's vader. Duimpje de wereld in. kleermaker, klein mens, rovers, goudstukken, vos, koe, herberg, waard, kip, dapper, klein duimpje. Duimpje de wereld in. Grimm 045 - Duimpje de wereld in. opgegeten worden door dier, wonderbaarlijke avonturen, münchhausen, opstandig zijn. Duimpje de wereld in. Gebroeders Grimm. Jacob en Wilhelm Grimm. Een kleermaker heeft een zoon die niet groter is dan een duim. Hij wordt dan ook Klein Duimpje genoemd. Hij wil de wijde wereld intrekken en door de damp die van een warme schotel afkomt, wordt hij door de schoorsteen naar buiten geslingerd. Hij beleeft allerlei wonderlijke avonturen. Klein Duimpje komt bij een slechte bazin, helpt rovers de schatkamer van de koning geheel leeg te roven en komt in de maag van een koe terecht. Wanneer de koe geslacht wordt, belandt Klein Duimpje in een bloedworst. Wanneer deze gesneden wordt kan hij ontsnappen en met behulp van een vos keert hij naar huis terug. Als beloning krijgt de vos alle kippen op het erf van Klein Duimpje's vader. Duimpje de wereld in. Volkssprookje. Grappig-sprookje. Hier staan een aantal verhaaltjes bijeen die uit verschillende delen van Duitsland stammen (Hessen, Mainstreek en Paderborn). Van zulke verhalen - die niet alleen in Europa rijk verbreid zijn - is de bekendste wel die van Klein Duimpje in de buik van de koe.
Ieder land heeft sprookjes over kleine mensen, niet te verwarren met dwergen. Ook Griekse en Romeinse dichters hebben er al over geschreven. De sprookjesversies vertonen grote onderlinge verschillen in de avonturen die Duimpje beleeft.
Duimpje komt in het bos bij de rovers en haalt een streek van Baron van Münchhausen uit, hij gooit zichzelf met de laatste daalder het raam uit. Zijn naald is zijn zwaard en zijn devies is: Nood leert lopen (een variant op: Nood leert bidden). In pijlsnelle vaart rolt hij door het leven van de ene belevenis naar de andere, je zou zeggen: Faust in zakformaat.
In de kinderfilm Tom Thumb (G. Pal, 1958) wordt het motief van het kleine mannetje humoristisch uitgewerkt. Het won een Oscar voor poppenspel en trucage. Een van de hoofdrollen werd gespeeld door Peter Sellers.
Verwar dit sprookje niet met 'Klein Duimpje en de reus' van Charles Perrault (Sprookjes van Moeder de Gans), dat we ook in het sprookjesbos van de Efteling vinden als wegwijzer (de zevenmijlslaarzen), zie Klein Duimpje en de zevenmijlslaarzen in rijmvorm.
In dit sprookje is Klein Duimpje minder koelbloedig, listig en recalcitrant dan in Duimedik / Klein Duimpje. Zie ook de aantekeningen daarbij.
De tekst van het handschrift (zie hieronder) hebben de Grimms verkregen via de mondelinge overlevering van Marie Hassenpflug uit Hanau. Toch vermelden zij duidelijk dat er in het buitenland wel degelijk schriftelijke bronnen bestaan van vertellingen over hetzelfde thema: zij vernoemen b.v. "The life and adventures of Tom Thumb" van Tabart en het Deense volksboek "Svend Tommling". Vanaf de tweede druk werden in het verhaal elementen ingelast uit versies van de streek van Hessen en van Paderborn.
Van Duimpje, het kleermakertje
Er was eens een kleermaker, die had een zoon, die was maar één duim groot en die zei tegen zijn vader: "Vader, ik wil gaan trekken." Toen nam de oude kleermaker een grote stopnaald, maakte daaraan een knoop van zegellak en gaf hem die mee als degen op zijn reis.
Eerst komt hij bij een meester in dienst. Daar is het eten hem niet goed genoeg en omdat hij op een keer niet wil eten, wordt de meesteres boos en wil hem slaan. Maar hij kruipt handig onder de vingerhoed en hij haalt allerlei streken uit en zo gauw men hem wil grijpen, verbergt hij zich onder de lappen stof, in de tafelspleten enz. Ten slotte wordt hij weggejaagd. Daarna trekt hij door een bos en ontmoet een bende rovers die de schat van de koning willen stelen. Die bevelen hem in de schatkamer te sluipen en hun het geld door het raam naar buiten te gooien.
Als hij voorbij de wacht gaat, is er één die hem ziet en zegt: "Wat voor een akelige spin kruipt me daar! Die moeten we doodtrappen." - "Ach, wat heeft ze je dan misdaan, laat ze toch leven." Zo komt hij heelhuids in de schatkamer en gooit de ene daalder na de andere door het raam naar buiten. De koning merkt dat zijn geldvoorraad slinkt en hij weet niet hoe dat komt. Hij laat de wacht erbij houden, om de dief te vatten. Maar het kleermakertje gaat onder een daalder zitten en roept: "Hier ben ik!" en als men er naar toe gaat, springt hij gauw in een andere hoek onder een andere daalder en roept weer: "Hier ben ik!" en zo altijd maar door, tot uiteindelijk de wachters moe worden omdat ze niets zien en weggaan. Duimpje gooit nu één voor één de daalders allemaal buiten en gaat zelf op de laatste zitten en vliegt ermee door het raam naar buiten. De rovers benoemen hem tot hun hoofdman en verdelen de buit onder elkaar. Maar Duimpje kan slechts een stuiver nemen, omdat hij niet meer kan dragen.
Daarna gaat hij naar een herberg. Maar daar kunnen de meiden hem niet uitstaan, omdat hij alles ziet wat ze in huis doen, zonder dat ze het zelf merken en omdat hij alles aan de baas gaat vertellen. Daarom gooien ze hem, samen met wat gras, voor de koe. (Volgens een variant gaat hij in een wei waar juist gemaaid wordt, zodat hij onder het gras terechtkomt en voor de koeien gegooid wordt).
De koe moet geslacht worden. Hij roept: "Ik ben hier". - "In welke?" - "In de zwarte". Maar hij wordt verkeerd begrepen en de koe wordt geslacht. Als de worst gehakt wordt, roept hij weer: "Ik ben hier, hak niet te diep!" Maar hij wordt in een bloedworst gestopt en in de rook gehangen. Als de worst gegeten moet worden en opengesneden wordt, springt hij eruit en vervolgt zijn trektocht.
Hij wordt door een vos opgegeten en zegt: "Mijnheer Vos, ik ben hier, laat me vrij!" - "Ja, als je ervoor zorgt dat je vader mij alle kippen op zijn erf geeft." Dat belooft Duimpje. De vos brengt hem tot bij zijn ouders en krijgt daarvoor alle kippen te eten. En de kleermaker brengt zijn ouders de stuiver mee die hij op zijn trektocht heeft verdiend.
"Waarom heeft de vos dan de arme kippen te eten gekregen?" - "Ach, jij gek, de vader zal toch zeker wel veel meer van zijn kind houden dan van zijn kippen". kleermaker, klein mens, rovers, goudstukken, vos, koe, herberg, waard, kip, dapper, klein duimpje |
De Nationale Sprookjesbon. Elke week GRATIS een verhaal ⇒ Het Grimm Project: Alle sprookjes in Nederlandse vertaling ⇒
TREFWOORDEN: Vind gelijksoortige verhalen via onderstaande trefwoorden:
Meer informatie over "Duimpje de wereld in" via meer info |
Stichting Beleven

Coehoornstraat 35
6811 LA Arnhem
www.beleven.org |
|
|
|