Volksverhalen Almanak


Leeftijd:
Verteltijd: ca. 5 min.
Herkomst:




Het hondje van Dirkie

Kleine Dirkie had een hondje door een auto overreden
Met gebroken poot in 't straatgewoel gevonden
Met twee houtjes en een stukkie van een ouwe gonjezak
Had ie 't pootje eerst gespalkt en toen verbonden

Daarna had ie 't dier heel zacht opgepakt en thuisgebracht
En vervuld van stille angst en diepe zorgen
Zei ie: "Mormel, had ook uitgekeken voor je overstak"
En 't voorzichtig in een zolderhoek geborgen

Als 'ie boterhammen kreeg verborg 'ie iedere keer een stukkie
Voor zijn zieke kameraad onder z'n kieltje
En dan sloop ie op z'n tenen met een koppie zonder oor
Naar de zolder en zei: "Vreet nou maar, schlemieltje"

Hekkie keek 'm nou en dan met z'n koppie scheef 's an
De filantropie kon 't beestje niet verwerken
Toen 'ie op een keer wou blaffen siste Dirkie: "Houd je bek
Je ligt zo uit je pension als ze 't merken"

Op een keer kwam Hekkie onverwachts, z'n poot nog in 't verband
De kamer in, een hondje laat zich niet verbieden
Moeder zei: "Nou is de boot an, kijk me zo'n scharminkel an
't Lijkt waarachtig wel de Joodse invalide
Van wie hoort dat stuk gespuis? Straks heb ik Artis in me huis"
Dirkie stamelde, hij kon 't nauwelijks zeggen
"Toen ie onder een auto lee, dacht ik, ik neem 'm effe mee
Anders hadden ze 'm zo maar laten leggen"

"As 'ie binnen 't uur m'n huis niet uit is gaat 'ie in de plomp"
Verklaarde ma "da's wat voor mij, die nare krengen"
Toen zei pa gedecideerd: "Wanneer z'n poot genezen is,
Zal ik 'm persoonlijk naar 't asiel toe brengen"
Dirk zei liefdevol: "Nou teef, de eerste maand ben je weer safe"
Intuitief was ie van de patient gaan houden
Moeder schamperde: "Zeg ober, geef u Hekkie een stukkie kreeft
Man, je moet een villa voor 'm laten bouwen."

Kleine Mies 't jongste zusje noemde Hekkie smalend viezerik
Dan hulde Dirkie zich in hooghartig zwijgen
Soms werd 't 'm wat al te machtig en dan kreet ie: "Treiterkop
Wat is vies, kijk jij maar liever naar je eige"
Eens beet Hek in Miesje's pop, 't meisje gaf het beest een schop
Dirk vloog op en loeide: "Valse Salamander
Raak dat beessie nog 's aan, dan zal ik je effe kreupel slaan
Als 'ie slaag krijgt is 't van mij en van geen ander"

Hekkie leefde ongestoord temidden van conflicten voort
Schoon onbewust dat ze de oorzaak was van rampen
De 1 vervolgde haar met haat, de ander werd 'r kameraad
Het huisgezin had zich gescheiden in twee kampen
Het ppotje was weer gecureerd, Dirkie had de hond geleerd
Mooi te zitten en nou was ie reuze branie
Vader zei soms: "Klein serpent, zo'n beest is toch intelligent"
"Ja," zei Moeder, "Ga d'r mee naar Sarasani"

Na zes maanden stille oorlog had 't noodlot zich voltrokken
Hekkie had iets raars gedaan in Moeder's kamer
Bertus 't oudste broertje zag 't en riep: "Kijk 's wat een zwijn
Op de trijpen stoelen, Moe," hij greep een hamer
Wierp die Hekkie naar z'n kop, 't beestje vloog schuimbekkend op
Viel toen neer, op dat moment kwam Dirkie binnen
Bleef als vastgenageld staan, keek lijkwit zijn broertje aan
Niemand wist toen wat met Dirkie te beginnen

Zacht als was 't een kostbaar kleinood heeft toen Dirk 't verstarde beest
Naar z'n hoekie op de zolder meegenomen
's Avonds in het donker groef ie in het Vondelpark een kuil
In een eenzaam laantje onder iepebomen
Met een snuitje bleek als was lei 'ie Hekkie onder 't gras
En zei trillend, beide oogjes toegeknepen
"Hekkie, 't was niet mijn schuld, mensen hebben geen geduld
Arm dier, ze hebben jou thuis nooit begrepen"


*   *   *

Het hondje van Dirkie Samenvatting
Dit lied van Louis Davids is een regelrechte vertegenwoordiger van een smartlap en is door Wim Sonneveld gebruikt in verschillende theaterprogramma's. Lees het verhaal

Toelichting
Dit lied van Louis Davids is een regelrechte vertegenwoordiger van een smartlap en is door Wim Sonneveld gebruikt in verschillende theaterprogramma's.

Het levenslied volgens Van Dale:
een ‘lied waarin gewoon-menselijke dingen (met accent op het droevige, sentimentele of melodramatische) worden bezongen en al of niet een bepaalde levens- of maatschappijbeschouwing tot uitdrukking komt'. De smartlap is volgens dezelfde Van Dale geen verwijzing naar de zakdoek om de tranen te drogen, maar een synoniem voor het levenslied dat tevens wordt omschreven als ‘Sentimenteel lied, (ongunstig) levenslied met vals sentiment'.

Verschillen
Het levenslied bezingt met een snik in de stem een treurig lot. Ze gaan over de grote thema's die iedereen bezighouden, jong, oud, arm en rijk. De opbouw is meestal eenvoudig: drie coupletten en drie refreinen. De tekst heeft een moralistische strekking. Het grote verschil tussen levenslied en smartlap is dat het levenslied meestal in de derde persoon wordt geschreven, het gaat over het leed van een ánder. Terwijl de smartlap meestal over (het leven van) de zanger zelf gaat.

Het is aannemelijk dat het woord ‘smartlap' verwijst naar de marktzangers die vroeger met beschilderde doeken het verhaal van hun ballades aan het ongeletterde publiek vertelden.
Maar Jacques Klöters, dé autoriteit op het gebied van het Nederlandse levenslied, beweert in zijn pas verschenen boek ‘Huilen is voor jou te laat' dat het woord ‘smartlap' pas in de jaren zestig van de twintigste eeuw in zwang raakte, als aanduiding voor sentimentele liederen voor mensen ‘met weinig literaire ontwikkeling'.
In die tijd werd er ietwat neerbuigend gekeken naar de liederen ‘in kromme taal, vol vals sentiment en met veel opgebakken narigheid'. Klöters stelt verder dat tegenwoordig juist deze liedjes gewaardeerd worden. "Zo is de spottende term smartlap eigenlijk een aanbeveling geworden, een aanwijzing voor de kwaliteit van het opgeroepen sentiment," schrijft Klöters in zijn voorwoord.

Trefwoorden

Thema

Verhaalsoort

Herkomst: Nederland
Verteltijd: ca. 5 min.
Leeftijd: vanaf 10 jaar

Lees ook