Volksverhalen Almanak


Leeftijd:
Verteltijd: ca. 11 min.
Herkomst:

Johan Cruijff Een korte carrièreschets van Nederlands bekendste voetballer

De spits legt de bal nog eens goed op de penaltystip. Gelukkig aan de kant van de F-side, de trouwste tribune. Het is duidelijk dat hij zelf de strafschop gaat nemen. Er hangt een gespannen stilte in stadion De Meer. Het is geen belangrijke wedstrijd - tegen Helmond Sport, en Ajax staat al voor - maar een penalty is altijd spannend. Wat terzijde schijnt de kleine Jesper Olsen afwachtend toe te kijken hoe de bal als een streep tussen palen door zal flitsen. En dan gebeurt het. Een korte aanloop, en dan een klein, beheerst tikje. Breed naar Olsen! Het publiek ziet verbijsterd hoe Olsen, vrij op links, de bal netjes terugspeelt. Alle tegenstanders staan op het verkeerde been als de meester alsnog koeltjes scoort. Het blijft doodstil in de Meer. Dan komt het gemompel los. "Mag dat eigenlijk?" gonst het. Het mag. De scheidsrechter draaft naar de middenstip. Gejuicht wordt er niet: het stadion buldert van het lachen. Dat is ónze Cruijff!

Johan Cruijff was pas het seizoen daarvoor, eind 1981, teruggekomen bij zijn oude club. Toen hij negen jaar eerder naar Barcelona vertrok, de eerste speler die om de poen bij een buitenlandse club ging spelen, werd er schande van gesproken. Een geldwolf, dat was hij, die Cruijff! Had hij nog nooit van clubtrouw gehoord?! Ajax had hem groot gemaakt, Ajax had hem opgevoed tot de beste voetballer van de wereld - na de legendarische Pele misschien. Zijn slimme spel en frisse kijk werden over de hele wereld geroemd. Overal wisten ze wie hij was: Kroef, Krojf, Kruu-ief. En nu liet hij Ajax in de steek en vertrok naar Spanje!

Als kleuter had 'Jopie' al in De Meer rondgehobbeld, want hij kende de terreinknecht en één van de spelers was in de kost bij zijn ouders in Betondorp. Op zijn tiende verjaardag, 25 april 1957, werd hij eindelijk lid - verjaarscadeau van zijn ouders. Andere jongens moesten daarvoor proefwedstrijden spelen, maar iedereen bij Ajax had Jopie wel eens met een bal zien klooien. Dat magere scharminkel had talent! Hij was amper zeventien toen hij al in het eerste mee mocht doen. Hij was pas achttien toen hij voor het eerst scoorde voor Oranje. Op zijn negentiende won hij zijn eerste Europa-Cup-wedstrijd. In de tweede ronde scoorde hij tegen Liverpool, in een mist die zó dicht was dat het publiek het doel aan de andere kant niet kon zien… ‘Het fenomeen’ veroverde de wereld - en vooral de harten.

De spannendste wedstrijd aller tijden werd gespeeld tegen Benfica in de halve finale om de Europa Cup. Thuis had Ajax tot zijn eigen verbazing met 1-3 verloren. In de uitwedstrijd waren het een voorzet, een doelpunt en nog een doelpunt van Cruijff die de stand op 1-3 brachten. Er kwam een beslissingswedstrijd, en ook die won Ajax glansrijk. Een finaleplaats! Maar daar bleef het in 1969 bij. Pas twee jaar later won Ajax zijn eerste Europa Cup - met Cruijff natuurlijk. En de tweede in 1972. En de derde het jaar daarna. Is het gek dat er een film uitkwam over die gouden aanvoerder van dat gouden team? Heel Nederland wist wie 'Nummer Veertien' was: die wendbare spits met zijn rare invallen. Cruijffie!

Voetballen ging in die tijd nog vooral om de eer. Op de shirtjes stond nog geen reclame en de topspelers verdienden niet zo veel meer dan de postbode. Voetballers waren helden, geen vedetten. En Cruijffie was de grootste held van allemaal. Dat hij Ajax in 1973 verliet, was dus verraad!

Ajax was Cruijff te klein geworden, hij was eruit gegroeid. Hij had een haarscherp spelinzicht, maar bij Ajax luisterden ze niet genoeg naar hem, vond hij. Zijn medespelers waren zijn eigenwijsheid zat; ze hadden hem als aanvoerder gewipt. Bij Barcelona kon Cruijff pas goed laten zien wat hij kon. Daar zat zijn oude trainer, de barse Michels, die ze de Generaal noemden. Wat Johan in huis had, dat wist de Generaal nog uit zijn Ajax-tijd. De supporters in Camp Nou haalden Cruijff juichend in. El Salvador noemden ze hem, de redder, de verlosser - zoals Jezus Christus. En inderdaad: Cruijff hielp het Barcelona winnen van aartsrivaal Real Madrid. Alsof Heerenveen eindelijk het kampioenschap van Ajax afsnoepte, zo voelde dat. Ook voor het Nederlands elftal kreeg Cruijff een reddersrol. Bij het Wereldkampioenschap van 1974 in Duitsland stond hij niet als een brave midvoor te wachten tot er een bal zijn kant opdwarrelde, maar rende het hele veld over, onder leiding van - alweer - bondscoach Michels. Toen de finaleronde eenmaal gehaald was, scoorde hij liefst twee doelpunten tegen Argentinië. Oost-Duitsland sneuvelde, Brazilië ging voor de bijl... het legioen begon in een overwinning te geloven! Nederland struikelde in de finale over Duitsland, maar de hele wereld riep het team van Michels uit tot de morele overwinnaar, en Johan Cruijff tot de beste speler van het toernooi. Wat een voetbal had Oranje laten zien! Nu nog vertellen de mensen elkaar de spannendste momenten na.

Hij speelde voor de laatste keer in het Oranje in 1977. Naar het wereldkampioenschap in Argentinië weigerde hij mee te gaan. Sommigen zeiden omdat de kledingsponsor hem niet beviel. Maar eigenlijk had Cruijffie al in 1974 aangekondigd dat hij het haatte om zo lang van huis te zijn. Het allerbelangrijkste voor Johan waren zijn eerste liefde Danny en hun drie kinderen. Nederland wilde het niet geloven: er kwam een landelijke actie om hem over de streep te trekken. Hielp niks. Als Cruijff iets zei, dan meende hij dat.

Als Johan Cruijff iets zei, dan luisterde je, ook al praatte hij zo krom als een banaan. Hij was de eerste die 'je' ging zeggen als hij zichzelf bedoelde. Nu doet elke voetballer dat. Ook in het veld was hij een pratertje. "Ik was de jongste en toch degeen die alle aanwijzingen gaf. In het veld keek ik tegen niemand op." Johan Cruijff had altijd gelijk: "Elk nadeel heb z’n voordeel," en: "Je moet schieten, anders ken je niet scoren." Geen speld tussen te krijgen!

Meteen na zijn komst bij 'Barça' leerde Cruijff Spaans, tenminste... Al gauw kon de televisiekijker het scheldwoord hijo de puta van zijn lippen lezen. De scheidsrechter kon daar niet om lachen; 'hoerenzoon' is in Spanje een vreselijke belediging. De redder blééf, tot hij officieel afscheid nam. Eenmaal gestopt, bleek hij het geld niet te kunnen missen. Hij voetbalde nog even in Amerika, bij Valencia, bij Ajax dus, én bij erfvijand Feijenoord. De Rotterdammers haalden alles uit het 'Cruijff-effect': ze werden prompt kampioen. Maar daarna keerde Johan Cruijff opnieuw terug in de Meer, nu in de dug-out. Onder zijn leiding werden de beker en de Europa Cup II binnengehaald.

Maar hij was nog altijd eigenwijs... Halverwege zijn derde seizoen vertrok hij met ruzie. Drie maal raden waarheen! Het jaar erna was het Barcelona die de Europa Cup II pakte...

Ook als trainer bleek Cruijff een verlosser. Hij haalde meteen Nederlanders naar zijn nieuwe, oude club - en sindsdien is Barcelona voor Nederlands talent de poort naar Europa gebleven.

Vijf keer Nederlands voetballer van het jaar, drie keer Europees voetballer van het jaar, en uiteindelijk uitgeroepen tot voetballer van de eeuw. Wie Johan Cruijff nooit heeft zien spelen, heeft eigenlijk niet geleefd. Gelukkig houdt hij nog steeds zijn mond niet. Als voetbalcommentator weet hij het nog altijd beter. Door miljoenen bewonderd, door niemand begrepen. "Je gaat het pas zien als je het door heb."


*   *   *

Johan Cruijff Samenvatting
Een korte carrièreschets van Nederlands bekendste voetballer. In deze korte biografie door Lydia Rood wordt verteld over de carrière van Johan Cruijff. Over zijn beroemde penalty (tikkie breed) en de wereldkampioenschappen voetbal van 1974. Ook is er aandacht voor zijn trainerschap bij Barcelona en Ajax. Een leuke impressie, maar verre van compleet. Gelukkig maar, want elk nadeel heb z'n voordeel! Lees het verhaal

Toelichting
Zie ook het verhaal: De slimme kinderen van Arnhem en het lied van Wim Sonneveld: Ome Thijs.

Trefwoorden


Thema
  • Beroemd (Biografieën en toespraken)

Verhaalsoort

Bron
"Grote Nederlanders voor de jeugd (van 9 tot 99 jaar)" door De Schrijvers van de Ronde Tafel. Arend van Dam & Martine Letterie (red.). Veen Magazines, Diemen, 2004. ISBN: 90-769-886-33

Herkomst: Nederland
Verteltijd: ca. 11 min.
Leeftijd: vanaf 9 jaar

Lees ook