Volksverhalen Almanak


Leeftijd:
Verteltijd: ca. 3 min.
Herkomst:




Platte Thijs dobbelt met de duivel Een Noord-Hollandse sage over de Nederlandse Robin Hood

DobbelstenenOverdag werkte Platte Thijs bij een boer in het polderland, maar 's avonds had hij vrij af, en dan kon hij roven en stelen naar hartelust. De boer wist wel wat voor vlees hij in de kuip had, maar hij hield zijn mond, want het mes van Thijs zat los in de schede, en menigeen die te veel wist van zijn bende, werd 's morgens aan het uiteinde van een koord in zijn eigen schouw gevonden.

Platte Thijs deed dan ook wat hem goeddacht. Zo nu en dan spande hij de sjees in en reed, knallend met de lange zweep, naar Hoorn om er in de herbergen te dobbelen en te drinken.

Als zovele rovers wist Thijs ook meer van de zwarte kunst dan goed voor hem was: dat kon je merken wanneer hij de dobbelstenen wierp, want hij gooide altijd de meeste ogen. Op den duur gaf iedereen het op om tegen hem te spelen en dan zat hij, kwaadaardig vloekend, aan de tafel met de beker in de hand en wierp aan een stuk door dubbel zes.

"Zelfs de duivel kan het niet van mij winnen," dacht hij. "Dat weet hij en daarom verschijnt hij niet, al roep ik nog zo hard om hem."

Opeens zat er een mannetje tegenover hem met een gerimpeld gezicht en van ouderdom bevende handen.

"Mag ik eens met u spelen?" vroeg hij. "Dobbelen is een spel dat mij ligt."

"Wat zet je op?"

"Dat wat ik het mijne noemen kan, hier en elders. En wat zet u op, heer rover?"

"Alles."

"Goed."

Thijs nam de stenen, schudde ze in de beker, en wierp: "Twaalf ogen. Daar kom je niet boven."

"O, maar ik heb duivelsgeluk," antwoordde de oude man. "Er uit, dertien!" De dobbelstenen vielen en sloegen tegen elkaar en van een der stenen sprong een stuk af: dertien ogen lagen op het bord.

Op dat ogenblik zakte Thijs achterover en terwijl allen zich om hem heen verdrongen, verdween de oude duivel met zijn winst, een onzichtbare, onsterfelijke ziel.


*   *   *

Platte Thijs dobbelt met de duivel Samenvatting
Een Noord-Hollandse sage over de Nederlandse Robin Hood. Platte Thijs is een bekend rover, maar hij kan ook goed dobbelen. Hij gooit altijd het hoogste aantal ogen en beweert dat zelfs de duivel niet van hem kan winnen. Wanneer hij op een dag met een oud mannetje dobbelt, gooit hij 12 ogen, maar het mannetje gooit... 13. Lees het verhaal

Toelichting
Platte Thijs (ook bekend als Pater Thijs, Achtkante Boer of Broekermeer) is een legendarisch figuur uit het Hoorn van de 16e eeuw. Hij wordt vanwege zijn - naar idee van het volk - rechtvaardige rooftochten, de Nederlandse Robin Hood genoemd.

Platte Thijs is in de geschiedschrijving veelal neergezet als een meedogenloze dief. De sage vertelt echter dat de man alleen stal van de rijken, om de verdiensten uiteindelijk onder de armen te verdelen. Uiteraard werd dit door de autoriteiten niet gewaardeerd, en werd hij gearresteerd. Platte Thijs verzette zich bij zijn arrest hevig, en tijdens het gevecht dat hierop volgde werd zijn neus met een zwaard afgehouwen (hetgeen hij met de naam Platte Thijs heeft moeten bekopen). Uiteindelijk verloor hij de strijd; hij werd opgesloten in een donkere cel in de Oosterpoort. In de nacht na zijn gevangenneming verboog Thijs de tralies van zijn cel en ontsnapte hij. Toen hij echter weer werd gevonden en gearresteerd, reageerden de gerechtsdienaren extra fel, en vermoordden zij hem. Ter nagedachtenis hebben de bewonderaars van Thijs toen een steen met zijn beeltenis in de gevangenismuur gemetseld. Nadat de Oosterpoort in 1818 was afgebroken, werd deze steen in 1880 in het Westfries Museum geplaatst. Daar is het nog steeds te vinden.

Zie het DOC Volksverhaal van het Meertens Instituut voor meer sagen over Platte Thijs.

Zie ook het verhaal De rover die toveren kon dat ook over Platte Thijs gaat. In het verhaal Hoe een schipper door de duivel werd gehaald komt ook een duivel tegen die dobbelt.

Trefwoorden

Verhaalsoort

Bron
"Nederlands Sagenboek" door Jacques R.W. Sinninghe. Kruseman's Uitgeversmaatschappij NV, Den Haag, 1961.

Herkomst: Noord-Holland
Verteltijd: ca. 3 min.
Leeftijd: vanaf 10 jaar

Lees ook