Informatie over "Belle en het Beest"

Volksverhalen Almanak

Verhalen Feesten Vandaag de dag Nederlandse sagen

Verhalen ⇒ Zoeken ⇒ Landen ⇒ Frankrijk

Informatie over: Belle en het Beest

SAMENVATTING:
Een koopman gaat op reis en wil voor zijn drie dochters iets meenemen. Zijn jongste dochter vraagt een roos. De koopman verdwaalt en komt in een paleis terecht waar een lelijk monster woont. Wanneer de man een roos plukt, is het monster woedend. Hij dreigt de koopman met gevangenschap tenzij hij een van zijn dochters naar het paleis stuurt. De liefste jongste dochter van de koopman kiest om naar het paleis van het monster te gaan...

Lees het verhaal ⇒

TOELICHTING:
Vergelijk voor het meebrengen van spullen voor drie dochters ook het Friese sprookje De witte wolf.

Van dit verhaal zijn meerdere verwanten te vinden, klik in de kolom rechts bij motieven of sterkverwant. Dit sprookje hoort tot de best bestudeerde groep sprookjes. Reden hiervoor is vooral het verhaal 'Cupido en Psyche' dat de klassieke Griekse schrijver Apuleius (2e eeuw na Chr.) in zijn Metamorphosen heeft opgenomen: een koning heeft drie dochters, van wie de jongste, Psyche genaamd, de mooiste is. Ze is zelfs zo mooi, dat Venus jaloers op haar wordt. Daarom laat Venus haar zoon Cupido naar de aarde gaan om ervoor te zorgen dat Psyche verliefd wordt op de lelijkste man die er te vinden is. Haar vader krijgt van een orakel te horen dat hij zijn dochter op een rots moet plaatsen, vanwaar ze zal worden meegenomen door haar afzichtelijke echtgenoot. Psyche wordt dan meegenomen door de god Zephyrus, die door Venus is gestuurd. Psyche komt terecht in een lieflijk oord, waar ze bij haar echtgenoot Cupido (of Amor -- niet de lelijkste dus) wordt gebracht; hij blijft echter onzichtbaar voor haar. Hij blijft 's nachts bij haar, maar vertrekt weer voor het aanbreken van de dag. Wanneer Psyche haar nieuwsgierigheid naar het uiterlijk van haar man niet langer kan bedwingen, blijft ze 's nachts wakker om hem te kunnen aanschouwen. Ze ziet dan een mooie jonge god liggen en morst uit ontroering een druppel gloeiende lampenolie op diens borst. Cupido ontwaakt en reageert zeer vertoornd op de nieuwsgierigheid van Psyche. Ze moet, om de gunst van haar man te herwinnen, drie moeilijke opdrachten uitvoeren. Venus beveelt haar een grote hoeveelheid koren te bewerken, wol afkomstig van gevaarlijke schapen mee te brengen, en een vaas te vullen met water uit een door draken bewaakte bron. Met hulp van de dieren weet Psyche deze opdrachten te volbrengen. Venus laat nog niet af en geeft nu opdracht schoonheidszalf uit de onderwereld te halen. Weer weet Psyche alle hindernissen te overwinnen. Ze wil zichzelf echter nog mooier maken door de schoonheidszalf te gebruiken. Wanneer ze het potje opent, valt ze bewusteloos neer. Cupido snelt te hulp en brengt haar weer bij. Venus vergeet haar wrok jegens Psyche en het bruidspaar mag opstijgen naar de Olympus.

Dat dit verhaal inhoudelijk bij de Belle en het beest-thematiek aansluit mag duidelijk zijn, maar de vraag is tot welk genre het gerekend moet worden: is het een sprookje of een voorloper van het sprookje, een mythe of een allegorie? Dat er nauwe relaties bestaan tussen mythen en sprookjes weten we, maar hoe die liggen en welk genre er het eerst was is nog altijd onderwerp van debat. Allegorische en mythologische namen als Cupido, Psyche, Tristities en Voluptas pleiten voor een zinnebeeldige interpretatie van Cupido en Psyche. De hoofdpunten van de verhaallijn echter -- een koning heeft drie dochters, een van de dochters trouwt met een 'monster' en moet een aantal moeilijke opdrachten uitvoeren, de dieren helpen haar, waarop een verzoening volgt -- zijn ook terug te vinden in nog bestaande sprookjes. Het is niet zeker of Apuleius zijn verhaal heeft ontleend aan een oudere mondelinge overlevering. En dan is het ook nog helemaal niet zeker of die oudere mondelinge overlevering al deel uitmaakte van wat zich veel later zou voordoen als de Belle en het beest-groep. Als dit zo is, dan zou deze zo'n 1500 jaar vrijwel onopgemerkt in de volksmond doorgegeven zijn. Is dit niet zo, dan moeten we concluderen dat deze groep in aanzienlijke mate beïnvloed is door Apuleius' in de oudheid en nieuwe tijd zeer bekende literaire tekst. Deze twee stellingen raken een van de kernproblemen bij het sprookjesonderzoek: werd de mondelinge sprookjesoverlevering, en zo ja, in welke mate, gevoed en beïnvloed, of zelfs op gang gebracht door de literaire? Dat die invloeden er zijn is overduidelijk maar of ze bij deze groep zo ver gaan dat hij er door is opgeroepen is nog steeds een twistpunt.

Dit sprookje wordt psychologisch gezien wel geïnterpreteerd als (het verslag van) een droom die in het begin veel weg heeft van een nachtmerrie omdat de echtgenoot, die in de droom verschijnt, in het echt reeds gestorven zou zijn. Volgens deze interpretatie verschijnt de man in de huid van een dier of in de gedaante van een monster omdat de droombelevenis zo intens is. De afstand tussen de beide geliefden en het verlies worden benadrukt doordat de echtgenoot zich in een onbekende of huiveringwekkende gedaante vertoont. Wanneer hij zich vervolgens in zijn ware gedaante laat zien en de reeds overleden geliefde hervonden is, verandert de nachtmerrie in een wensdroom. De houdbaarheid van deze theorie is door latere onderzoekers echter in twijfel getrokken.

Deze sprookjesstof heeft veel kunstenaars geïnspireerd. Enkele voorbeelden: de schilder Raphaël (1483-1520) ontleende aan Cupido en Psyche de stof voor enige fresco's en composities. In 1671 werd een ballet getiteld Psyché opgevoerd waaraan zowel Molière als Corneille hebben meegewerkt. Fontenelle vervaardigde een opera genaamd Psyche. De Duitse dichter Wieland gaf in 1770 en 1774 brokstukken uit van een allegorisch gedicht met de naam Psyche. In Nederland publiceerde Louis Couperus in 1898 zijn sprookjesachtige Psyche, maar deze poëtische novelle behandelt niet de geschiedenis van Cupido en Psyche, doch vertelt het verhaal van hun nazaten: prins Eros, prinses Psyche en haar zusters Emeralda en Astra.
Ook de filmindustrie sprong in op het thema van de verbintenis tussen een mooie vrouw en een afzichtelijk beest. Jean Cocteau maakte in 1946 de film La Belle et la Bête, en de Walt Disney Company bracht in 1990 de muzikale tekenfilm Beauty and the Beast uit, in Nederland in roulatie gebracht onder de titel Belle en het Beest.

Bron toelichting Meertens Instituut lexicon lemna: AT 0425-C - Beauty and the Beast
Artikel over het thema Beaty and the Beast bij de Koninklijke Bibliotheek Klik hier

TYPERING:	Beauty and the Beast
SOORT:	Wondersprookje
HERKOMST:	Frankrijk
LEEFTIJD:	Voor kinderen vanaf 8 jaar en ouder
VERTELTIJD:	ca. 36 min.
OORSPR. TITEL:	La Belle et La Bête
AT-NUMMER:	AT 0425-C - Beauty and the Beast AT 0425-A - The Animal Bridegroom ⇒ Het zingende springende leeuwerikje ⇒ Het sprookje van de valk ⇒ De ravenkoning ⇒ De witte wolf ⇒ Oostelijk van de zon en westelijk van de maan ⇒ Het sprookje van de valk ⇒ De witte wolf ⇒ Oostelijk van de zon en westelijk van de maan
AUTEUR:	Madame Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve
TREFWOORDEN:	koopman, reis, zakenman, dochter, drie zusters, geschenk, kado, roos, bloem, verdwalen, paleis, slot, kasteel, monster, beest, gedrocht, boos, dreigen, woedend, rijk, rijkdom, spiegel, slaapkamer, vader, ziek, bed, verbod, gebod, verbreken, belofte, droom
MOTIEF:	dier als bruidegom
BRON:	Groot sprookjesboek

MOGELIJK VERWANT OP GROND VAN TREFWOORD:
bed	⇒ Goudlokje en de drie beren ⇒ Kalfskop ⇒ Spookverhalen uit Breukelen en omgeving
beest	⇒ Het gedicht van Sint Joris en de draak
belofte	⇒ De belofte van de harpspeler ⇒ Waarom de haan in de morgen kraait ⇒ Kripta en de staart van het Duivelsopperhoofd ⇒ Het overtreden gebod ⇒ Don Quichot en de windmolens ⇒ De prinses die niet kon lachen ⇒ De belofte ⇒ Savitri en Satyavan ⇒ De vlo ⇒ Petrosinella ⇒ De muskiet en de mestkever ⇒ De drie dochters van de oude man ⇒ De bruid van Ammersoyen ⇒ Fredegunde van de Nevelhorst ⇒ Vader Nikolaas ⇒ De drie slangenbladeren
bloem	⇒ Het sprookje van de valk ⇒ Waarom de hyacint maar zo kort bloeit ⇒ De wonderbloem ⇒ Het madeliefje ⇒ Het betoverde bos ⇒ Het Lichtkasteel ⇒ De jonkvrouw uit de appelboom ⇒ Het zuiderkruis en zilver op het water ⇒ De bloem van het geluk ⇒ Lelietjes-van-dalen ⇒ Waarom de sleutelbloem geen schatplaatsen meer openmaakt ⇒ Rozemarijn en de prinses uit het gele keizerrijk ⇒ Goudsbloempje ⇒ Raadselsprookje ⇒ De geschiedenis van de reuzenkreeft ⇒ Jorinde en Joringel
boos	⇒ De boze weefster ⇒ Heer en knecht
dochter	⇒ De sprekende Boeddha ⇒ De verloren dochter ⇒ Ontvoerd uit het ballenbad bij IKEA ⇒ Het gedicht van Sint Joris en de draak ⇒ Het verklede meisje ⇒ De grote klok van Peking ⇒ Achol en haar adoptiemoeder, de leeuwin ⇒ De zoete pap ⇒ De onverschrokken bakkersknecht ⇒ De getemde feeks
dreigen
drie zusters
droom	⇒ De verkochte droom ⇒ De droom van Eisik ⇒ Rabbi Nachman - De gouden vogel ⇒ De herder en de dochter van de zon ⇒ De slangen en de duivel ⇒ I have a dream door Martin Luther King jr. ⇒ Ridder Jan met de Kaak ⇒ De mooiste droom ⇒ De laatste droom van de oude eik ⇒ Divali ⇒ Katla's droom ⇒ De onoverwinlijke held ⇒ De reus Wolga ⇒ Jorinde en Joringel ⇒ Het blauwe licht ⇒ Windstil
gebod	⇒ Waarom de zonnebloem zich altijd naar de zon draait ⇒ Het overtreden gebod
gedrocht	⇒ De legende van de Lawu
geschenk	⇒ De geschenken van de kabouter ⇒ Hans Kachel-Oventje ⇒ Het schoentje onder de schoorsteen ⇒ Willem met de korte neus ⇒ Het grote geschenk ⇒ Het avontuur van de speelman ⇒ De onverschrokken bakkersknecht
kado
kasteel	⇒ Jamie Freel en de jongedame ⇒ De bijenkoningin ⇒ De Zoon der Sterkte ⇒ De levende himphamp ⇒ De groene jager ⇒ De verborgen schat van kasteel Ravenhorst ⇒ Het duivelsmeer ⇒ U denti paladinu (De tand van de paladijn) ⇒ De prinses van het eiland ⇒ Spookverhalen uit Breukelen en omgeving ⇒ Egbert van Loenen ⇒ De sage van de scheve toren ⇒ De aap van Hoensbroek ⇒ De kristallen bol ⇒ De drie rozenstruiken en de drie honden ⇒ Van de jongen die slaag kreeg ⇒ De zwarte koets van Horst ⇒ Het verzonken slot aan de Niers ⇒ Jonker Adam van Deelen ⇒ De bruid van Ammersoyen ⇒ Fredegunde van de Nevelhorst ⇒ Het zwarte paard ⇒ Diderich en Arend van de Nijburg ⇒ De zwarte vrouw van Staverden ⇒ Mooi-Ann van Velp ⇒ De jongen die een erwt vond ⇒ Oostelijk van de zon en westelijk van de maan ⇒ De Borg Nienoord ⇒ Marietje, de prinses op de erwt ⇒ De knecht met de zonderlinge namen ⇒ Grote Gjalt en Kleine Gjalt ⇒ Windstil
koopman	⇒ De koopman die medelijden had ⇒ De slimme en de domme koopman ⇒ Aïcha, de dochter van de koopman ⇒ De twee muilen ⇒ De redder in nood ⇒ De koopmanszoon ⇒ De weg naar Samarra ⇒ De zeven zwoordjes ⇒ Van de jongen die slaag kreeg ⇒ De zakenman en de soefi ⇒ De avonturen van Sadko ⇒ De gierige koopman en de zon ⇒ Nicolaas en de dochters van de koopman ⇒ De oneerlijke fellah en de koopman ⇒ De drie kamelen ⇒ Over de waarde van vriendschap en van geld ⇒ De koopman, zijn vrouw, de sultan en de kat ⇒ De getemde feeks ⇒ Robin Hood houdt de sheriff voor de gek
monster	⇒ Het monster van Utrecht: De Basilisk ⇒ Iwan koeienzoon ⇒ Het betoverde hert ⇒ Van een monster dat klein werd ⇒ De slangendoder en zijn valse zuster ⇒ Li Ji ⇒ Jusuf en de witte schildpad ⇒ De strijd met de menseneters ⇒ De meloen ⇒ Beowulf ⇒ Een dappere moeder ⇒ De wonderbaarlijke zwangerschap ⇒ Het verhaal van het jaar in China ⇒ De boze geest van Hoge Duvel ⇒ De wandelende huid van as ⇒ De Poolse en de Russische nachtegaal ⇒ El Caleuche ⇒ Het Grote Beest-met-het-Mensenhoofd ⇒ De Man zonder Ziel ⇒ Venka de kreupele ⇒ De offereiser
paleis	⇒ De rijke bramenplukker ⇒ Jusuf en de witte schildpad ⇒ De ravenkoning ⇒ Vrouwenstreken ⇒ Het betoverde hoofd ⇒ Het ontstaan van de rijst ⇒ De boze kabouter ⇒ Sole, Luna en Thalia ⇒ Corvetto ⇒ De heks Holika ⇒ Het Kristallen Paleis
reis	⇒ De geschiedenis van Aboe Kier en Aboe Sier ⇒ Een goede raad in drieën ⇒ Rata's wonderbaarlijke reis ⇒ De reisgenoot ⇒ Van de jongen die slaag kreeg
rijk	⇒ Het vrouwtje van Stavoren ⇒ Wat is beter: de waarheid of de leugen? ⇒ Van de jongen die slaag kreeg ⇒ Het Kristallen Paleis ⇒ De juffer van Echten
rijkdom	⇒ Goudschepper ⇒ De rijke bramenplukker ⇒ Hoe Kyai Blorong de hebzuchtige Sarijan strafte ⇒ De geschiedenis van Aboe Kier en Aboe Sier ⇒ Ib en de kleine Christine ⇒ Geld maakt niet rijk als God niet helpt ⇒ Boekoetsjigan de Luizen-Hadji ⇒ De witte kraanvogel ⇒ Aladdin en de wonderlamp ⇒ Het zilver op de haard ⇒ Waardevolle schatten in de aarde ⇒ Hoe Rasoel bin Rachman werd gestraft ⇒ Gekke Hiske ⇒ Eeuwig feesten in Dalfoenka ⇒ Hassan de wever ⇒ De Perzische kat ⇒ Oarend Cent ⇒ Old Minneke ⇒ Tidde Winninga ⇒ Het uitzitten van het oude jaar in China ⇒ De domoor ⇒ De steen van het haantje ⇒ Het sprookje van de reus ⇒ Vooral de vrouw is belangrijk ⇒ De avonturen van Sadko ⇒ Listige Itsja ⇒ Tekens van rijkdom ⇒ De onverschrokken bakkersknecht ⇒ De drie gelukskinderen ⇒ Een hulpvaardige geest ⇒ De vrouw die rijkdom wilde ⇒ De koopman, zijn vrouw, de sultan en de kat
roos	⇒ De mooiste roos van de wereld ⇒ De hardloper ⇒ Doornroosje ⇒ Vrouwe Ward ⇒ Het verhaal van de zingende roos ⇒ Het slavinnetje ⇒ Ali's vreemde avontuur ⇒ De kinderen van de vis ⇒ Hoe de roos op de wereld kwam ⇒ Solvej en de draak ⇒ Vondevogel ⇒ De roos ⇒ De drie rozenstruiken en de drie honden ⇒ De geesten van de Popa-berg ⇒ Windstil ⇒ De schone slaapster (in rijmvorm)
slaapkamer
slot	⇒ Sprookje van iemand die erop uittrok om te leren griezelen ⇒ De ware bruid ⇒ De jonge koningin ⇒ De witte juffer van het gebroken slot van Grubbenvorst ⇒ De visserszoon ⇒ De aap van Hoensbroek ⇒ De kristallen bol ⇒ De verstandige boerendochter ⇒ Jorinde en Joringel ⇒ Oostelijk van de zon en westelijk van de maan ⇒ Het huishouden van Adam en Eva
spiegel	⇒ De rijke bramenplukker ⇒ Sneeuwwitje ⇒ Welpe en de wolf ⇒ De slangengeest en de toverspiegel ⇒ Het verhaal van de zingende roos ⇒ De sneeuwkoningin ⇒ Van de verschrikkelijke slangdraak ⇒ De arme houthakker ⇒ De waternimf ⇒ Een spiegel en een bel ⇒ Het visioen en de soldaat ⇒ Grote Gjalt en Kleine Gjalt
vader	⇒ Het gedicht van Sint Joris en de draak ⇒ Het verlies van verdriet ⇒ Een goed humeur ⇒ De heks Holika ⇒ Mijnheer Maan ⇒ Een leenvader ⇒ Wat vader doet is altijd goed
verbod	⇒ Blauwbaard ⇒ Het vertelsel van Kabundi en de dieren
verbreken
verdwalen	⇒ Tolla ⇒ Klein Duimpje ⇒ Klein Duimpje en de 7 mijlslaarzen (in rijmvorm) ⇒ De geschiedenis van de boerendochter Ketilrídur ⇒ Johannes Berenzoon ⇒ Kasjtanka ⇒ De verdwaalde schoolmeester ⇒ Sint Maarten in Duinkerke ⇒ Ninnillo en Nennella ⇒ De heilige Jozef in het bos ⇒ De kristallen bol ⇒ De zeemeermin van Edam ⇒ De vogel uit het paradijs ⇒ Liu Chen en Ruan Zhao
woedend
zakenman	⇒ Zilverworm, zijn zoon en de tijger ⇒ De nieuwe schepper van de mens
ziek	⇒ Vogel Grijp ⇒ De ezel en de os ⇒ De goddelijke boodschappers ⇒ De marketentster van de Fransebaan ⇒ De oude Hildebrand

MOGELIJK VERWANT OP GROND VAN MOTIEF:
dier als bruidegom ⇒ De ravenkoning ⇒ Het meisje dat met een kraai trouwde ⇒ De oude vrouw in het bos ⇒ Hans mijn egel ⇒ Het zingende springende leeuwerikje ⇒ De Kikkerkoning of IJzeren Hendrik ⇒ Het sprookje van de valk ⇒ Abina en de python ⇒ Lo Aget en Lo Latjut

Sprookjes top 100

De Nationale Sprookjesbon. Elke week GRATIS een verhaal ⇒

Leeftijd:

Verteltijd:

ca. 36 min.

Herkomst:

Lees het verhaal ⇒

Mail dit verhaal ⇒

Reageer ⇒

Afdrukken ⇒

De Volksverhalen Almanak is met uiterste zorg gemaakt. De redactie is echter niet aansprakelijk voor eventuele fouten in de teksten. Als u onvolkomenheden aantreft in de inhoud of het gebruik van de website, dan kunt u dat melden bij de redactie. Ook kunt u ons altijd voorzien van aanvullingen en opmerkingen.