TOELICHTING:
Samengesteld uit verschillende verhalen. In de eerste druk eindigt het verhaal daarmee, dat de Dood aan de dokter de levenslichtjes toont; de list van de Dood, waardoor de dokter moet sterven, heeft Wilhelm Grimm in de tweede druk toegevoegd aan een breeduitgesponnen bewerking van het sprookje in F. G. Schillings "Neue Abendgenossen". Een zeer diepzinnig sprookje dat een oud idee in de geneeskunst naar voren brengt: geen arts mag handelen tegen het levenslot in (Paracelsus). Men moet als arts de levenskrachten doorzien. De doodskrachten werken van het hoofd uit omlaag, de levenskrachten werken van onder naar boven in het lichaam. Staat de dood aan het hoofd dan is alles in orde, maar staat hij bij de voeten dan is het hopeloos.

Reeds in een Middeleeuwse novellenverzameling, die op IJsland in 1339 werd opgeschreven, komt het verhaal voor van de dokter, die de Dood aan het voeten- of aan het hoofdeinde van een zieke ziet staan. Hans Sachs heeft in "Der Bauer mit dem Tod" van 1547 dit motief verbonden met het verhaal, hoe de dokter de Dood te slim af is; daarna werd het nog enige malen in de Duitse literatuur van de 17de eeuw behandeld. In heel Europa wordt het verhaal verteld.

Het motief van de levenslichtjes heeft ook een lange geschiedenis; in de Oudnoorse sage van Nornagest vinden wij het reeds en de Griekse Meleager-sage heeft dezelfde inhoud, al zijn hier dan ook in de plaats van kaarsen brandende houtblokken het symbool van het menselijke leven. Vergelijk de uitdrukking: iemands levenslicht uitblazen.

Zie ook: Van de man die een rechtvaardige peet zocht voor zijn kind uit Frankrijk (Bretagne).