TOELICHTING:
Van Frau Viehmann uit Zwehern. In de eerste editie van Grimm's Märchen was een verhaal van de vogel Phoenix opgenomen dat hierop leek. Een gelijksoortig vertelsel bracht in 1812 ook Büsching onder de titel "Der Popanz". Merkwaardig is dat aan het eind van de 18de eeuw in een Tsjechisch volksboek, dat zelf klaarblijkelijk uit het Duits vertaald is, een bewerking van hetzelfde sprookje voorkomt. Het is dus mogelijk, dat het sprookje tenslotte uit een schriftelijke bron gekomen is, vooral omdat we de motieven ook in de Indische literatuur aantreffen. Anderzijds wordt de geschiedenis van een door een voorspelling aangewezen schoonzoon, die dan te vondeling gelegd en later met een Uria-brief uitgezonden wordt, ook reeds in Middeleeuwse sagen van Keizer Konstantijn en Keizer Hendrik III verteld. Het halen van drie haren van de duivel vinden wij bij de Deense schrijver Saxo Grammaticus, die het verhaal uit een Oudnoorse saga geput heeft. De episode over de drie vragen komt ook in andere sprookjes voor; wij vinden dit verhaal reeds in het Indische fabelboek Pantsjatantra en in de Italiaanse novellenverzameling van Basile.

Met de helm geboren worden, brengt ook nu nog spreekwoordelijk geluk, maar het is een lange weg tot geluk. De brief is verwant met het verhaal van Uria (2 Samuel 11). De tocht naar de onderwereld komt in vele sagen voor (Odysseus). De bron met het beeld van wijn en water is verwant met het eerste teken van Christus waarbij water in wijn wordt veranderd. De boom met de gouden appels die verdort, heeft te maken met de kennis van goed en kwaad die verloren gaat: de boom uit het paradijs. De veerman herinnert aan de legende van Christoforus. In de onderwereld zijn niet alleen duivels, maar ook behulpzame wezens. (Zie Vrouw Holle).

Verwante sprookjes: Vrouw Holle en Vogel Grijp. Het duivelsmotief komt voor in Het meisje zonder handen, De peetoom, Het aardmanneke, De roetzwarte broer van de duivel, De drie handwerksgezellen, De duivel en zijn grootmoeder, Het gedierte van de Heer en de Duivel, De boer en de duivel en De grafheuvel.

Er zijn volgens Grimm in Zweden, Noorwegen en Hongarije soortgelijke vertellingen en er bestaat zelfs een dergelijk Mongools verhaal.