Informatie over: De oude grootvader en zijn kleinzoon
SAMENVATTING:
Een stokoude man morst en kwijlt tijdens het eten; vader en moeder kunnen het niet aanzien en stoppen hem ver weg in een hoekje. Het zoontje van vier houdt hen een spiegel voor.
TOELICHTING:
Dit verhaal komt reeds in de autobiografie 'Jugend' (1778) van de Duitse schrijver Jung Stilling voor. Verwant met De ondankbare zoon.

In de Middeleeuwen vinden wij het in een iets andere vorm: een vader snijdt een kleed in twee stukken en geeft daarvan de helft aan de grootvader, waarop het kleinkind de andere helft voor later wil bewaren.

Het spreekt vanzelf dat het in de Middeleeuwse exempel-verzamelingen een geliefd motief was; zo vinden wij het bij Jacques de Vitry, Bromyard, Vincentius van Beauvais en Petrus Alfonsus. Vandaar kwam het in de volksliteratuur, bijv. in het Franse fabliau 'La houce partie'; in de Middelnederlandse literatuur vinden wij het in de 'Lekenspiegel' van Jan van Boendale en in de 'Spiegel der Sonden'. Dichters hebben het ook graag bewerkt; bijvoorbeeld Hans Sachs 'Die Rossdecke' en Jan van Beers 'De arme grootvader'.

Dit moraliserende verhaal is waarschijnlijk uit Indië afkomstig; we vinden het ook reeds in een novelle van Râjasjekhara. Een Masai-sprookje over het zonder respect behandelen van ouderen, is De zieke leider. Marinus van den Berg schreef De brief in het nachtkastje.
   
TYPERING:Een moraalsprookje van de gebroeders Grimm
SOORT:Moraalsprookje
HERKOMST:Duitsland
LEEFTIJD:Voor kinderen vanaf 7 jaar en ouder
OORSPR. TITEL:Der alte Großvater und der Enkel
ENGELSE TITEL:The Old Grandfather and His Grandson
AT-NUMMER:AT 0980-B - The Wooden Bowl
AUTEUR:Gebroeders Grimm, Jacob en Wilhelm Grimm
TREFWOORDEN:ouderdom, kleinzoon, grootvader, ondankbaarheid, zorg, respect
SPREEKWOORD:Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet
FEEST/VIERING:
BRON:"De sprookjes van Grimm; volledige uitgave" vertaald door M.M. de Vries-Vogel. Unieboek BV - Van Holkema & Warendorf, Weesp, 1984.





MOGELIJK VERWANT OP GROND VAN TREFWOORD:
grootvaderDe verboden toren
Een kind van vlees en bloed
Grootvader, de vloedgolf en het vuur
Het verlies van verdriet
Sergewan, de jager
 
kleinzoonHoe grootmoeder de honger buiten de deur hield
Grootvader, de vloedgolf en het vuur
De indiaan en de kikvors
 
ondankbaarheidOver de dankbaarheid
Van de visser en zijn vrouw
Geitensnoet
De redder in nood
De ondankbare zoon
Oom Tijger, Oom Os en Oom Konijn
Umm Muhammad en de deftige vrouwen
Het ondankbare hert
De reiziger en de slang
 
ouderdomHoe de dood in de wereld kwam
Ophelia's schaduwspel
Hoe grootmoeder de honger buiten de deur hield
De goddelijke boodschappers
Rozemarijn en de prinses uit het gele keizerrijk
Meneer Professor (Il Professore)
De clown van God
De brief in het nachtkastje
Het gevilde oudje
De heilige Jozef in het bos
De ondankbare zoon
De valse bruid
Sergewan, de jager
Sjerko
Eerherstel van een oude hond
De oude Sultan
Het oude moedertje
Zij kwam uit Kayseri
De zieke leider
 
respect;De twaalf maanden
 
zorgOphelia's schaduwspel
De apen en de tuinman
De brief in het nachtkastje
De zieke leider