Op eigen site?
Kunstbedrijf Arnhem
 
Volksverhalen Almanak
 
spacer.gif
Zoek een verhaal


 
 

Informatie over: De tondeldoos
SAMENVATTING:
Een soldaat komt een oude heks tegen die hem geld beloofd; hij moet het echter zelf uit een holle boom halen. Tevens moet hij in een ruil een tondeldoos voor haar meenemen. Wanneer hij in de boom afdaalt komt hij in een gang met kamers. In de eerste kamer zit een hond met ogen zo groot als theekopjes, in de tweede een hond met ogen zo groot als molenstenen en in de derde een hond met ogen zo groot als de Ronde Toren. Alledrie bewaken ze een kist waarin kopergeld, zilver en goud zit. De soldaat neemt zoveel hij kan en neemt ook de tondeldoos voor de heks mee. Hij geeft die haar echter niet, maar slaat haar hoofd af en gaat naar de stad. Daar leeft hij een rijk leven en hoort hij van een beeldschone prinses. Die zou hij graag willen zien! Wanneer hij op een dag zijn pijp opsteekt en vuur slaat uit de tondeldoos verschijnt plotseling de hond met ogen als theekopjes. Het blijkt dat de soldaat met de tondeldoos de honden kan oproepen en alles kan wensen wat hij maar wilt.
TOELICHTING:
Dit sprookjestype staat in de volksverhalencatalogus van Aarne en Thompson geregistreerd als AT 562 'The Spirit in the Blue Light'. Het sprookje is verspreid over heel Europa; ook zijn er versies bekend uit de joodsoriëntaalse overlevering, uit India en de Verenigde Staten. In de ‘Kinder- und Hausmärchen’ van de gebroeders Grimm is het te vinden onder de titel 'Das blaue Licht' (nr. 116). Natuurlijk is het Grimmsprookje ook op de Wereld Volksverhalen Almanak aanwezig: Het blauwe licht. Voor een uitgebreid artikel over dit type sprookje: zie het lexicon van de volksverhalenbank van het Meertens Instituut in Amsterdam.
SOORT:Cultuursprookje
HERKOMST:Denemarken
LEEFTIJD:Voor kinderen vanaf 8 jaar en ouder
VERTELTIJD:ca. 19 min.
OORSPR. TITEL:Fyrtøiet
ENGELSE TITEL:The Thinderbox
AT-NUMMER:AT 0562 - The Spirit in the Blue Light
Het blauwe licht
AUTEUR:Hans Christian Andersen
TREFWOORDEN:soldaat, hond, heks, goud, tondeldoos, prinses, koning, deur, boom, holle boom, kist, ogen, theekopje, molensteen, geld, koper, zilver, herberg, koperen kasteel, dienaar, krijt, ontvoering, boekwijtgrut, ophangen, doodstraf, gevangenis, schoenmaker, galg
MOTIEF:heks / tovenaar geeft opdrachten, afgedankte soldaat
BRON:"Hans Chistian Andersen; sprookjes en verhalen" opnieuw uit het Deens vertaald door Dr. Annelies van Hees. Lemniscaat, Rotterdam, 1992.
 

MOGELIJK VERWANT OP GROND VAN TREFWOORD:
boekwijtgrut 
boomDe luiaard en de regen
De Zoon der Sterkte
De eekhoorntjes en de flessendoppen
Het levende beeld
De jager en de draak
De jakobsladder
Het paard Mahmoed en de heks
De prinses die met een hond trouwde
Kantjil en de tijger
De oude vrouw in het bos
De Zwarte Christus van Wyck
Zhuang Zi: De timmerman en het overtollige hout
Het duivelsmeer
Zo kwamen de vruchten op de wereld
Hoe Halloween ontstond: het begon allemaal met Jack
De stem zonder woorden
Het sprookje van de neushoornvogel
De laatste droom van de oude eik
De trouwe papegaai
De kat als leermeester
De onbespeelbare harp
De bomen van Drie
Vondevogel
Hoe het vuur verstopt werd in elke boom
De twee dochters
Koobor de koala en het water
De legende van de baobab
Van bomen en de dingen die voorbij gaan
De ziel van de treurwilg
De dankbare boom
De Geknielde Man
De domme broer
De witte juffer van Hoog Soeren
Per, Paul en Espen Assepasser
De brahmaan en de tijger
Eenoogje, Tweeoogje en Drieoogje
 
deurBlauwbaard
Raponsje (Rapunzel)
Goudsbloempje
Spookverhalen uit Breukelen en omgeving
Het uitzitten van het oude jaar in China
 
dienaarDe witte slang
De prins van de zeven gouden koeien
De gebarsten emmer
De trouwe Johannes
Het blauwe licht
 
doodstrafToen ik onder en boven de aarde zat
De drie handwerksgezellen en de duivel
Het Poeriemverhaal van Esther
De kinderen van de Westman-eilanden
Het blauwe licht
Over de waarde van vriendschap en van geld
 
galgDe twee gebroeders
De strijd rond de turfvaart
Het zigeunermeisje aan de galg
Stenka Razin
De galgenbrokjes
Jan Grouwel
Jannig en zijn drie wensen
 
geldDe bultenaars van Aken
De geur van voedsel
Erretje en de os
Kruimeltje Langbaard
Zilverworm, zijn zoon en de tijger
De hond, die geen hond was
Een timmerman, zijn vrouw en keizer Ahorn
Het zilver op de haard
Waarom de haan in de morgen kraait
Hoe Rasoel bin Rachman werd gestraft
Sinterklaas zit zonder geld
Hoe de wolf in de Dom van Aken kwam
Hassan de wever
De koopmanszoon
De wijze sjah
Het geld van de scheper van Beegden
Oarend Cent
Wat is beter: de waarheid of de leugen?
Het ware geloof
De belofte
Het paard en de pomp
De heilige Jozef in het bos
De drie handwerksgezellen en de duivel
Vooral de vrouw is belangrijk
Van de jongen die slaag kreeg
De schat te Muiden
De god van de armoe
Het spook van de Schele Pijp
Nikola staat borg
Nicolaas en de dochters van de koopman
De pottenbakker
Houd vast!
De domme broer
De vijfhonderd geldstukken die er niet waren
Geen nood voor wie geliefd wordt door vrouwen
Het gevonden geld
Van een boer die zijn koe aan Sint-Antonius verkocht
Het papier van Cai Mo
Anansi - Lessen in lenen
De oneerlijke fellah en de koopman
Djha als rechter
Over de waarde van vriendschap en van geld
Waarom de Zwollenaars blauwvingers genoemd worden
 
gevangenisDe tsarendochter die een grijze eend werd
De koning en de wijze
Toen ik onder en boven de aarde zat
Bidjan en de beeldschone prinses
De lange weg naar vrijheid van Nelson Mandela
Kompa Nanzi en de teerpop
Het blauwe licht
De koopman, zijn vrouw, de sultan en de kat
 
goudDe jongen die terugkeerde uit het rijk der feeën
De dwergendoop
Goudschepper
De rijke bramenplukker
Ali Baba en de veertig rovers
Het vrouwtje van Stavoren
De ram, de zalm en de adelaar
De vierde wake van de maan
Goudboompje en Zilverboompje
De boom met de gouden appels
De grafheuvel
Het ijdele melkmeisje
Erretje en de os
De verkochte droom
IJzeren Hans
De prins en het meisje uit de laurierboom
Drie gouden rozen
De twaalfarmige kandelaar
Een onmogelijke opgave
De jonge koningin
De kattenkolonie
De jager en de draak
Gelukkige Hans
Bontepels
Het vogeltje dat gouden eieren legde
Het toverfluitje en het toverhoedje
Vrouwenstreken
Van een koning en zijn dochter
Van Keetje en Eine en de aangelengde melk
Jan Sloek en de gouden munten
Rozemarijn en de prinses uit het gele keizerrijk
Koning Midas
Hassan de wever
De prinses die niet kon lachen
Oarend Cent
De Strooppot
Old Minneke
De trouwe Johannes
Vrouw Holle
Het uitzitten van het oude jaar in China
De sceptische wezel
De strijd tussen Bhagja en Lakshmi
De muskiet en de mestkever
De verstandige boerendochter
De ram met de gouden vacht
De mensenetende reus
De gouden gans
Van de jongen die slaag kreeg
De god van de armoe
Hoe de zon en de maan werden ontvoerd en teruggehaald
Aldar-Kose en de duiveltjes
Het wonderkruisje van Reijerink
Het Grote Beest-met-het-Mensenhoofd
Truydeman en zijn wijf
De dappere uit het noorden en de dappere uit het zuiden
Goudhoren
Het meisje en haar vriend de slang
Tafeltje dek je, ezeltje strek je en knuppel uit de zak
De goudkinderen
De roetzwarte broer van de duivel
Het blauwe licht
Eenoogje, Tweeoogje en Drieoogje
 
heksDe kleine zeemeermin
Hans en Grietje
Sneeuwwitje
Een heks in Queen's County
De mensenetende tovenares
Twee prinsen
Het mirte-takje
Uit liefde voor de feeënkoning
Yinka en de jaloerse vrouwen
De een waakt, de ander niet
De geschiedenis van de heilige Antonius
Het betoverde bos
De granaatappels
De schilder en het kamerscherm
Vleerkens vogel
In de macht van de wolfheks
Katrien en het groene eikenbos
Het paard Mahmoed en de heks
Spikkeltje
De prinses die met een hond trouwde
Het zieke been
Hoefijzers aan handen en voeten
Heksen in de wijnkelder
De jonkvrouw uit de appelboom
De heks Syre-Warda
Raponsje (Rapunzel)
Broertje en zusje
De duif
De oude vrouw in het bos
Het meisje dat haar naam kwijt was
De soldaat en de witte berk
Heksen op de koffie
De boze weefster
Het zuiderkruis en zilver op het water
De citerspeler
Het verhaal van de oude heks
De bloem van het geluk
Peter en de Egyptische godin
Beowulf
Old Minneke
De heksenboom van Bladel
Goudsbloempje
Lucilla
De tovenares Circe
Cilie de Nevelhekse
Magische handelingen om heksen te ontmaskeren
Het kind dat tegelijk met de peren werd verkocht
De marketentster van de Fransebaan
De Indische Waterlelies
Petrosinella
Het witte eendje
Vrouw Trui
De kristallen bol
Jeanne d'Arc
De heksen van de Fondamente Nuovo
Het vuur van Doevere voor!
De drie rozenstruiken en de drie honden
De vrouw die haar man ging redden
Het toverpaardje
De koeherder en de heks
Jamamba, de heks
De heks van Oostbroek
De heks van Naarden
De heks van de Rietmolen
De heksenwaag te Oudewater
Oepeikas, de generaal die tot geitenhoeder werd
De heilige rollen
De Hindelooper Kaaig
Maimoenjak
Waarom Sinterklaas een nieuwe rode mantel kreeg
Rixt van het Oerd
Jorinde en Joringel
Het heksenhol Molkwerum
De behekste schapen
De witte juffer van Kwadenoord
De wonderdokter van Druten
De mooie heks
Het zwijn dat een heks was
De haas die nooit geraakt werd
De heksen van Pendale
De gehoornde vrouwen
De motketel van Schokland
Wassilissa
De onverschrokken bakkersknecht
Het popje van de heks uit Bolsward
De betoverde ezel
Baba Jaga
Het raadsel
De zes zwanen
De goudkinderen
Het blauwe licht
De groente-ezel
Anansi en de eenbenige Moeder van het Bos
De hebberige buurvrouw
De Formule Pendule
 
herbergSint Nicolaas en de drie scholieren
De koopman die medelijden had
De Far Darrig in Donegal
Duimpje de wereld in
Twaalf slimme rovers
De man met de schoen van boomschors
De oogwimpers van de wolf
De belevenissen van de handelsbediende Tokubej
Waarom de haan in de morgen kraait
De rovers van het Slochterbos
De mooiste droom
De strop
Derde Dochter van Plankenbrug
De Buntermansberg te Nunspeet
Dronken Jaap ontmoet de duivel
De touwsnijders van Tzum (Tsjom)
Het gespuis
Tafeltje dek je, ezeltje strek je en knuppel uit de zak
 
holle boomVrouwe Ward
Hoe een oude man zijn gezwel kwijtraakte
Bontepels
Broertje en zusje
Het kind van Maria
Ali's vreemde avontuur
De echo van Muiderberg
De witte juffer van Hoog Soeren
De bruiloft van de spin Anansi
 
hondDe drie talen
Het geborduurde tasje
Hoe een oude man de bomen liet bloeien
De boskoning Och
Kruimeltje Langbaard
De slimme tovervogel
Li Ji
De geschiedenis van de boerendochter Ketilrídur
De man met de schoen van boomschors
Sprookje van iemand die erop uittrok om te leren griezelen
De hondenmarkt van Boedapest
De hond, die geen hond was
De prinses die met een hond trouwde
De visserszoon
Johannes Berenzoon
Kasjtanka
Stille nacht, tovernacht
Het verhaal van de oude heks
Fabel van de ezel, de stier en de koopman
Hoe de koning hondendrollen at
Peter en de Egyptische godin
De jongen die leerde lezen
De rovers van het Slochterbos
De goede ruil
Harteleed
Momotaro, de zoon van een perzik
De Bremer stadsmuzikanten
De duur van het leven
Het verhaal van de hond
De sneeuwman
De laatste reis van Yudhishthira
De trouwe hond
De zoons van de koopman
De aap Lawaaischopper en de maïskolven
Het kleine witte hondje
De twee dochters
Het meisje dat niet spreken mocht
De drie rozenstruiken en de drie honden
Sjerko
Hoe de hond en de mens vrienden werden
Listige Itsja
De domme broer
De zeven schone nimfen
De spookkinderen van Matamoros
Eerherstel van een oude hond
De oude Sultan
De stichting van Amsterdam
De hond met de kaas in zijn bek
De hond en de mus
De dieren in het rovershuis
Er is geen dankbaarheid op deze wereld
De reiziger en de slang
Blinde woede
Het sprookje van de leeuwin en haar welpje
De wolf en de hond
 
kistHet toverfluitje en het toverhoedje
Het boek van Sinterklaas
De drie zusters van Kobi
De Strooppot
 
koningDe witte slang
De waanzinnige koning
De gelaarsde kat
De bedelkoningin
De draak
De volleerde jager
Het halfhaantje
Een leugenverhaal uit Egypte
Zwarte Patrick geneest de gekke Koning
De prins die de taal der dieren leerde
Ezelsvel
De ransel, het hoedje en het hoorntje
De ravenkoning
Bernadette
De zoon van de houthakker
Het toverfluitje en het toverhoedje
Raponsje (Rapunzel)
De vos op de koningstroon
De zeven magische mijnwerkers
De twee reizigers
De helft van de beloning
Hoe Bertha koningin van Frankrijk werd
Willem met de korte neus
Jason en het Gulden Vlies
Koning Sinbad en zijn valk
De goede ruil
De twaalf broers
Het gedicht van Sint Joris en de draak
Goudsbloempje
Arthur, koning over eeuwen
Hoe Sundari haar moed bewees
De witte wolf
De mooie Giovanna
Wat vrouwen van mannen onderscheidt
Hoe het graan op aarde kwam
Corvetto
Het witte eendje
De steenhouwer
De wever als Vishnu
De drie dochters van de oude man
Het eiland en de gouden appel
Marietje, de prinses op de erwt
De onverschrokken bakkersknecht
De magneetberg
De koning die niet kon slapen
Anansi berijdt Tijger
De zes zwanen
De drie veren
De schol
De domme afgunst
 
koperDe god van de armoe
De magneetberg
 
koperen kasteel 
krijtDe wolf en de zeven geitjes
 
molensteenDe jonge reus
Johannes Berenzoon
Van de wachtelboom
 
ogenDe ogen van de jaguar
Er is niets beters dan een goede bemiddelaar
De regenworm en de kikker
 
ontvoeringJamie Freel en de jongedame
Het geborduurde tasje
De verloren dochter
Het verhaal van Eetstokje
Het wilde zwijn
Van de Gouden Toren in Sevilla
De citerspeler
De winddemon
Ontvoerd uit het ballenbad bij IKEA
De verdronken kus
Pinto Smalto
De koeherder en de heks
Het kasteel dat in de lucht zweefde
De ontvoering van Maiwie
De moeders van Habuli
Childe Rowland
 
ophangenPinokkio
De twee gebroeders
De gierige boerin
De koopmanszoon
Jannig en zijn drie wensen
 
prinsesDe witte slang
De gelaarsde kat
Rafelkap
De prinses op de erwt
De bijenkoningin
Het houten paard
Prinses Hase
IJzeren Hans
De verloren dochter
De volleerde jager
Telaga Warna, het veelkleurige meer
De stukgedanste schoentjes
De eigenzinnige prins
Het zeehaasje
Aladdin en de wonderlamp
De ijzeren kachel
Koret Laboe
De gouden vogel
Domme Hans
De gelaarsde kat (in rijmvorm)
De visserszoon
Het vogeltje dat gouden eieren legde
Het toverfluitje en het toverhoedje
Johannes Berenzoon
De jongen die niet zo handig was
De kleine blauwe hippopotamus
De zeven magische mijnwerkers
Juan Oso (Hans de Beer)
Het aardmanneke
De prinses die niet kon lachen
De goede ruil
De trouwe Johannes
De boze kabouter
De Kikkerkoning of IJzeren Hendrik
De prinses van het eiland
Sint Joris en de draak
De mooie Giovanna
De slimme prinses
Peruonto
Een demon laat zich verschalken
Koning Merelbaard
Het ezeltje
De prinses op de glazen heuvel
Het Waterlampionnenfeest op de rivier de Fuchun
De koningsdochter in de vlammenburcht
De gouden gans
Van de jongen die slaag kreeg
De schaduw
Het lied van Si Nandang
Het wijze paardje
Geen nood voor wie geliefd wordt door vrouwen
Marietje, de prinses op de erwt
Kwade gedachten
De onverschrokken bakkersknecht
Grote Gjalt en Kleine Gjalt
Met z'n zessen de hele wereld door
Het blauwe licht
De groente-ezel
De Formule Pendule
 
schoenmakerDe kabouters
Onder de wilgenboom
Slimmerik en Slomerik
De twee reizigers
De dappere schoenlapper
De reus en de schoenlapper
Tijl Uilenspiegel en de vette soep
De bruidegom met de gouden neus
 
soldaatDe geluksteen
Berenpels
Het elfenkind
De grafheuvel
De dagdief en de nachtdief
De stukgedanste schoentjes
De duivel en zijn grootmoeder
De soldaat en de witte berk
Een kerstverhaal
De goede ruil
Meneer Bhoenga
De vampierkat
Oepeikas, de generaal die tot geitenhoeder werd
De soldaat en de tsaar in het bos
De zeven schone nimfen
Het visioen en de soldaat
Het wonderhemd
Mijnheer Maan
Met z'n zessen de hele wereld door
Het blauwe licht
De stille ronde van Bergen op Zoom
 
theekopje 
tondeldoosDe prinses op de glazen heuvel
 
zilverHet aardmannetje van de Röhrerbühel
Goudboompje en Zilverboompje
Het geborduurde tasje
Assepasser die de zilveren eenden van de trol stal
De geest in de fles
Zilverworm, zijn zoon en de tijger
De jonge koningin
Het zilver op de haard
Het zuiderkruis en zilver op het water
De wijze sjah
De prinses die niet kon lachen
Wat is beter: de waarheid of de leugen?
Het uitzitten van het oude jaar in China
Het zilveren klokje
De god van de armoe
Hoe de zon en de maan werden ontvoerd en teruggehaald
Het zwarte paard
De dappere uit het noorden en de dappere uit het zuiden
Eenoogje, Tweeoogje en Drieoogje
 
 
MOGELIJK VERWANT OP GROND VAN MOTIEF:
afgedankte soldaat
Het visioen en de soldaat
Mijnheer Maan
De geluksteen
De laars van buffelleer
De grafheuvel
De raap
De stukgedanste schoentjes
Het blauwe licht
Met z'n zessen de hele wereld door 
heks / tovenaar geeft opdrachten
Het blauwe licht 
De Nationale Sprookjesbon. Elke week GRATIS een verhaal
Leeftijd:
Verteltijd:
ca. 19 min.
Herkomst:



 



De Volksverhalen Almanak is met uiterste zorg gemaakt. De redactie is echter niet aansprakelijk voor eventuele fouten in de teksten. Als u onvolkomenheden aantreft in de inhoud of het gebruik van de website, dan kunt u dat melden bij de redactie. Ook kunt u ons altijd voorzien van aanvullingen en opmerkingen.

Nieuwste verhaal:

Lees ook:

RSS-feed Verhalen
RSS-feed Feesten
RSS-feed Vandaag de dag

Hans Christian Andersen