Op eigen site?
Kunstbedrijf Arnhem
 
Volksverhalen Almanak
 
spacer.gif
Zoek een verhaal


 
 

Informatie over: De tovenares Circe
SAMENVATTING:
Wanneer Odysseus tijdens zijn omzwervingen op het eiland van de tovenares Circe komt, worden zijn vrienden door haar betoverd in varkens. Met behulp van de god Hermes, die hem een toverkruid geeft (moly), lukt het Odysseus zelf weerstand te bieden aan de toverkunsten van de heks en worden zijn vrienden weer mensen.
TOELICHTING:
Bron: Homerus, Odyssee 10, 133 e.v.

Een sprookje over een tovenares en over mensen die in dieren worden veranderd; vergelijkbare motieven zijn bij de gebroeders Grimm te vinden, zoals bij De Kikkerkoning of IJzeren Hendrik.

Circe doet zeker denken aan de heksen uit de ons bekende sprookjes. Vooral de beschrijving van haar huis en haar eerste optreden doen aan de gebroeders Grimm denken, met name aan Hans en Grietje. Een ander motief zien we in het toverkruid moly.

Het eiland Aia (of Aiaia - 'jammerend') is het Eiland van de Dageraad en in alle opzichten een doodseiland, waar de bekende Doodsgodin zingt terwijl ze spint. Circe (of Kirke - 'valk') is de dochter van de zonnegod Helios en Perse en had een met wilgen beplante begraafplaats in Kolchis, die aan Hekate gewijd was.

De mannen die in beesten veranderd worden, doen denken aan de leer der zielsverhuizing, maar het zwijn is speciaal gewijd aan de doodsgodin, en ze voedt ze met de kornoeljes van Kronos, het rode voedsel van de dood, dus misschien zijn het wel gewoon geesten.

Over de betekenis van 'moly' (het toverkruid) zijn de geleerden het niet eens. Sommigen noemen het 'wilde wijnruit', maar de beschrijving in de Odyssee doet eerder denken aan de wilde cyclaam, die moeilijk te vinden is, en ook nog witte bloembladen en een donkere bloembol heeft en een heel zoete geur verspreidt. Laat-klassieke schrijvers verbonden de naam 'moly' met een soort knoflook met een gele bloem, waarvan men dacht dat hij (net als de ui, de zeelook en de echte knoflook) groeide bij afnemende maan, en niet bij wassende maan, en daarom als middel kon dienen om de maanmagie van Hekate tegen te gaan.
TYPERING:Een Griekse mythe over Odysseus en een tovenares
SOORT:Antiek-verhaal, Mythe, Heksenverhaal
HERKOMST:Griekenland
LEEFTIJD:Voor kinderen vanaf 10 jaar en ouder
VERTELTIJD:ca. 9 min.
AUTEUR:Erich Ackermann (bewerker), Joost Zwart (vertaler)
TREFWOORDEN:heks, toverkruid, odysseus, varken, betovering, onttovering, circe, zwijn
MOTIEF:betovering van mens in dier, mens in diergedaante varken
BRON:"Sprookjes uit de Griekse oudheid" bewerkt door Erich Ackermann, vertaald door Joost Zwart. Uitgeverij Elmar, Rijswijk.
ISBN:90-389-026-97
 

MOGELIJK VERWANT OP GROND VAN TREFWOORD:
betoveringDe ram, de zalm en de adelaar
Rafelkap
Assepoester
De bijenkoningin
Vrouwe Ward
De draak
IJzeren Hans
De drie koningsdieren
De schilder en het kamerscherm
In de macht van de wolfheks
De bosfee
De belevenissen van de handelsbediende Tokubej
De prinses die met een hond trouwde
De jonkvrouw uit de appelboom
De visserszoon
De tsarendochter die een grijze eend werd
Johannes Berenzoon
De duif
Het meisje dat haar naam kwijt was
De soldaat en de witte berk
De toverbron
Het betoverde hoofd
Juan Oso (Hans de Beer)
Marian en de selderijkoning
De witte wolf
De Indische Waterlelies
Derde Dochter van Plankenbrug
Helga, de boerendochter
Het witte eendje
Solvej en de draak
De kristallen bol
De vampierkat
De geschiedenis van de reuzenkreeft
De drie dochters van de oude man
De vrouw die haar man ging redden
Het sprookje van tsaar Saltan
Lo Aget en Lo Latjut
Jorinde en Joringel
Het zwarte paard
Het zwijn dat een heks was
Oostelijk van de zon en westelijk van de maan
De Man zonder Ziel
Assepoester (in rijmvorm)
 
circe 
heksDe kleine zeemeermin
Hans en Grietje
Sneeuwwitje
Een heks in Queen's County
De mensenetende tovenares
Twee prinsen
Het mirte-takje
Uit liefde voor de feeënkoning
Yinka en de jaloerse vrouwen
De een waakt, de ander niet
De geschiedenis van de heilige Antonius
Het betoverde bos
De granaatappels
De schilder en het kamerscherm
Vleerkens vogel
In de macht van de wolfheks
Katrien en het groene eikenbos
Het paard Mahmoed en de heks
Spikkeltje
De prinses die met een hond trouwde
Het zieke been
Hoefijzers aan handen en voeten
Heksen in de wijnkelder
De jonkvrouw uit de appelboom
De heks Syre-Warda
Raponsje (Rapunzel)
Broertje en zusje
De duif
De oude vrouw in het bos
Het meisje dat haar naam kwijt was
De soldaat en de witte berk
Heksen op de koffie
De boze weefster
Het zuiderkruis en zilver op het water
De citerspeler
Het verhaal van de oude heks
De bloem van het geluk
Peter en de Egyptische godin
Beowulf
Old Minneke
De heksenboom van Bladel
Goudsbloempje
Lucilla
Cilie de Nevelhekse
Magische handelingen om heksen te ontmaskeren
Het kind dat tegelijk met de peren werd verkocht
De marketentster van de Fransebaan
De Indische Waterlelies
Petrosinella
Het witte eendje
Vrouw Trui
De kristallen bol
Jeanne d'Arc
De heksen van de Fondamente Nuovo
Het vuur van Doevere voor!
De drie rozenstruiken en de drie honden
De vrouw die haar man ging redden
Het toverpaardje
De koeherder en de heks
Jamamba, de heks
De heks van Oostbroek
De heks van Naarden
De heks van de Rietmolen
De heksenwaag te Oudewater
Oepeikas, de generaal die tot geitenhoeder werd
De heilige rollen
De Hindelooper Kaaig
Maimoenjak
Waarom Sinterklaas een nieuwe rode mantel kreeg
Rixt van het Oerd
Jorinde en Joringel
Het heksenhol Molkwerum
De behekste schapen
De witte juffer van Kwadenoord
De wonderdokter van Druten
De mooie heks
Het zwijn dat een heks was
De haas die nooit geraakt werd
De heksen van Pendale
De gehoornde vrouwen
De motketel van Schokland
Wassilissa
De onverschrokken bakkersknecht
Het popje van de heks uit Bolsward
De betoverde ezel
Baba Jaga
De tondeldoos
Het raadsel
De zes zwanen
De goudkinderen
Het blauwe licht
De groente-ezel
Anansi en de eenbenige Moeder van het Bos
De hebberige buurvrouw
De Formule Pendule
 
odysseusOdysseus en de Laistrygonen
Odysseus en de runderen van Helios
 
onttoveringDe ram, de zalm en de adelaar
De bijenkoningin
De drie koningsdieren
De ijzeren kachel
De hond, die geen hond was
De belevenissen van de handelsbediende Tokubej
Jusuf en de witte schildpad
De prinses die met een hond trouwde
De jonkvrouw uit de appelboom
De visserszoon
De tsarendochter die een grijze eend werd
De soldaat en de witte berk
Marian en de selderijkoning
De kreupele en de menseneters
Het witte eendje
Solvej en de draak
Het kleine witte hondje
De geschiedenis van de reuzenkreeft
Maimoenjak
De kikkerfee
De kikvors die in een prins veranderde
Jorinde en Joringel
De goudkinderen
 
toverkruid 
varkenEderland de kippenhoedster
Ib en de kleine Christine
De geschiedenis van de heilige Antonius
De jaarmarkt van Sorotsjintsy
Kasjtanka
Het ontstaan van de rijst
Het timmermanszwijntje
De gierstkorrel
De drie kleine biggetjes
Dronken Jaap ontmoet de duivel
De oude Sultan
Tijl Uilenspiegel en de gierige buurman
De verstandige en eerlijke ezels
De hebberige buurvrouw
Het verhaal van de drie varkentjes
Anansi - Een half dorp voor twee kippen
Broer konijn leert de beer een liedje
 
zwijnSoe-oene
Bidjan en de beeldschone prinses
Het timmermanszwijntje
De reis van Cormac Mac Airt naar het toverrijk
Het zwijn dat een heks was
Het zingende botje
 
 
MOGELIJK VERWANT OP GROND VAN MOTIEF:
betovering van mens in dier
De geschiedenis van vrouwe Ren 
mens in diergedaante (varken) 
De Nationale Sprookjesbon. Elke week GRATIS een verhaal
Leeftijd:
Verteltijd:
ca. 9 min.
Herkomst:



 



De Volksverhalen Almanak is met uiterste zorg gemaakt. De redactie is echter niet aansprakelijk voor eventuele fouten in de teksten. Als u onvolkomenheden aantreft in de inhoud of het gebruik van de website, dan kunt u dat melden bij de redactie. Ook kunt u ons altijd voorzien van aanvullingen en opmerkingen.

Nieuwste verhaal:

Lees ook:

RSS-feed Verhalen
RSS-feed Feesten
RSS-feed Vandaag de dag

Hans Christian Andersen