TOELICHTING:Uit Zwehern, verteld door Frau Viehmann. Dit sprookje is bijzonder rijk aan beelden. Het hoofdmotief is de vriendschap tot in de dood, die de beide vrienden waarmaken. De een sterft zelf, de ander offert zijn kinderen. In een andere versie zijn het dan ook niet een knecht en een koningszoon, maar twee jongens die op hetzelfde moment geboren worden. Zie
De twee broers.
De koningszoon die als koopman vermomd de prinses schaakt, komt al voor bij Herodotus, en in de middeleeuwse 'Floris ende Blancefloer'. De drie raven die de gevaren verraden zijn de vogels van het noodlot. Raven zijn het beeld voor de gedachten van hogere wezens. (De raven van Wodan). Zij spreken in de nacht en worden gehoord door iemand die waakt als anderen slapen, een sprookjesbeeld voor een ander bewustzijn. Het beluisteren van een vogelgesprek kennen we ook uit de Siegfriedsage. Volgens Grimm heeft waarschijnlijk een boze heks de drie onheilsboden gezonden. De drie druppels bloed hebben te maken met het verleden. Zie
De ganzenhoedster en de Parcivalsage. Het niet loskomen van het verleden speelt in vele sprookjes een rol, b.v. het verbod moeder te kussen, of met de vader te spreken. Het offer van de eigen kinderen zal wel aan de verbreide sage van Amicus en Amelius ontleend zijn. Het beeld, waardoor liefde opgewekt wordt is een motief dat we in talrijke Oosterse verhalen terugvinden. Het dier als helper komt in zeer veel sprookjes voor. Al met al maakt het sprookje een zeer literaire indruk.
Voor verhalen waarin voorkomt het verstaan van de taal der dieren, zie
De witte slang en
De drie talen, ook in de middeleeuwse literatuur: Carel ende Elegast. Voor verwante verhalen zie Pentamerone 4-9 (
De raaf) en de Siegfriedsage.
| SOORT: | Volkssprookje, Wondersprookje |
| HERKOMST: | Duitsland |
| LEEFTIJD: | Voor kinderen vanaf 11 jaar en ouder |
| VERTELTIJD: | ca. 20 min. |
| OORSPR. TITEL: | Der treue Johannes |
| ENGELSE TITEL: | Faithful Johannes |
| AT-NUMMER: | AT 0516 - Faithful Johannes |
AUTEUR: | Gebroeders Grimm, Jacob en Wilhelm Grimm | | TREFWOORDEN: | trouw, raaf, dienaar, prinses, trouwen, goud, beeld, verstenen, verliefdheid, liefde |
| MOTIEF: | dier als helper raaf |
| BRON: | "De sprookjes van Grimm; volledige uitgave" vertaald door M.M. de Vries-Vogel. Unieboek BV - Van Holkema & Warendorf, Weesp, 1984. |
| |