SAMENVATTING:
Een weduwnaar-koning trouwt met de dochter van een heks. Uit angst voor het verlies van zijn eigen kinderen verbergt hij ze in een diep woud. De heksendochter komt er achter en betoverd de zes zoons in zwanen. De dochter kan hen bevrijden als ze zes jaar niet spreekt en elk jaar van stro een hemdje maakt. De dochter gaat dit aan. Als een prins verliefd op haar wordt en zij trouwen en er kinderen komen wordt ze door de moeder van de prins beschuldigd van kindermoord. Zij mag nog steeds niet spreken en kan de beschuldigingen niet weerleggen. Het meisje wordt op het laatst van de brandstapel gered door haar eigen zwanenbroers die nog net op tijd kan veranderen in mensen door de stro-hemden over hen heen te gooien.

TOELICHTING:
De zwaan speelt een belangrijke rol in mythen en sprookjes. Vergelijk Leda, Lohengrin, ridder Friedbert. Het verhaal gaat waarschijnlijk terug op het verhaal "Die sieben Schwäne" in de "Feen-Märchen" die in 1801 in Brunswijk verschenen zijn (vgl. Wesselski, Deutsche Märchen vor Grimm, blz. 332-334) en dit verhaal stamt weer uit een of ander volksboek, dat verwant moet zijn met het volksboek van de Zwaanridder. De literaire herkomst van dit sprookje blijkt niet alleen uit het geringe aantal varianten, dat uit de volkstraditie in Europa opgetekend is, maar ook daaruit, dat hetzelfde verhaal reeds te vinden is in de "Dolopathos", een Latijns werk, dat de monnik Johannes uit de Lotharingse abdij Haute-Seille omstreeks 1190 geschreven heeft. Wat de inhoud aangaat, vertoont het veel overeenkomsten met De zeven raven; de eis gedurende een bepaalde tijd geen woord te spreken, komt ook in De twaalf broers voor en het kluwen, dat de weg wijst, vinden we ook in Indische en Arabische vertellingen.

Meestal is er sprake van zwanenmeisjes, maar in dit sprookje veranderen prinsen in zwanen. Vaak hebben deze gedaanteveranderingen plaats op midzomer. In de midzomernacht trekt de ziel zijn hemelse kleed aan en vliegt weg.

Het getal 6 speelt in dit sprookje een grote rol. De zespuntige ster, de Davidsster, bestaat uit twee driehoeken, één naar boven gericht en één naar beneden. Als tegenkracht tegen het wegvliegen van de broers, beschrijft het verhaal de weg van leed en verdriet van het meisje.

Zie ook De wilde zwanen.