SAMENVATTING:
Een arme molenaar zal rijkdom verwerven als hij de duivel beloofd wat zich achter de molen bevindt. Hij denkt dat de duivel de appelboom bedoelt, maar hij belooft zijn dochter (overijlde belofte, Jefta-motief). Het lukt de duivel niet het meisje mee te nemen omdat ze eerst een cirkel om zich heen heeft getrokken en de volgende dag met tranen haar handen heeft schoon geweend. De duivel gebiedt de molenaar de handen van zijn dochter af te hakken, maar ook dan kan de duivel het meisje niet opeisen. Het meisje verlaat het ouderlijk huis en ze eet een peer uit de hoftuin van een koning. Die trouwt met haar, maar wanneer er een zoon wordt geboren zorgt de duivel er voor dat het kind vermoord moet worden. De moeder van de koning heeft echter medelijden met haar schoondochter en laat haar in leven. Ze vlucht met haar kind naar het bos waar ze in een klein huisje gaat wonen. Ze leidt een vroom leven en God schenkt haar haar handen terug. Uiteindelijk vindt de koning haar na zeven jaar weer en leven ze nog lang en gelukkig.

TOELICHTING:
Samengesteld uit twee verhalen. Er waren van dit sprookje zeer veel varianten die Grimm uitvoerig vertelt. Soms snijdt de vader de tong uit, of hakt nog een arm af. Het meisje heeft verschillende avonturen. Soms vindt ze een beek waarin alles aangroeit. Grimm's verhaal is uiterst fijn in detail uitgewerkt. Een duidelijker bewijs dat sprookjes niet spreken over 'hier en nu' is niet te vinden. Welke vader zou zulke gruweldaden begaan? Het mensenleven speelt zich af tussen hemel en hel: de appelboom achter de molen herinnert aan het paradijsverhaal.

Deze legende, die in heel Europa bekend is, komt ook reeds in talrijke Middeleeuwse bewerkingen, zowel in proza als in poëzie voor.

Het begin vormt het motief van de overijlde belofte, waarvan het Bijbelse Jefta-verhaal een overbekend voorbeeld is (Richteren 11, 30 vlgg.). We vinden dit ook in Het zingende springende leeuwerikje, De koning van de gouden berg, Hans mijn egel, De waternimf in de vijver en De drie groene twijgen.

Het veranderen van een boodschap in het omgekeerde is bekend uit het verhaal van Uria (2 Samuel 11, 14 vlgg.), dat ook in De duivel met de drie gouden haren gebruikt wordt. Een typisch legendarisch motief is het door de Goddelijke genade bewerkte herstel van de afgehakte handen.

Vgl. Alle Sprookjes van de Lage Landen, blz. 22 ('Het meisje zonder handen'). Zie ook het sprookje van Basile (in de Pentamerone): De schone vrouw met de afgehouwen handen.