Op eigen site?
Kunstbedrijf Arnhem
 
Volksverhalen Almanak
 
spacer.gif
Zoek een verhaal


 
 

Straf en beloning
Volksverhalen over juist en onjuist gedrag
Vroeger werden verhalen verteld om mensen iets te leren over hoe men zich behoorde te gedragen. De verhalen met het thema ‘straf en beloning’ zouden gebruikt kunnen worden om te laten zien welk gedrag wordt goedgekeurd, door de beloning en welk gedrag wordt afgekeurd, door de straf.

De beloning en de straf worden in verhalen vaak bepaald door het beproeven van het karakter van een persoon. Verhalen vertellen hoe een meisje wordt beloond omdat ze hard heeft gewerkt, terwijl haar stiefzuster wordt gestraft voor haar luiheid. Deze beproevingen zijn vaak een of een reeks ontmoetingen en/of er zijn opdrachten die voltooid moeten worden. In Vrouw Holle ontmoet het meisje een oven en een appelboom die ze helpt, voordat ze in dienst gaat bij vrouw Holle, om vervolgens beloond te worden voor haar ijver en vriendelijkheid.

In dit soort verhalen zijn er vaak twee personages, van wie de karakters tegengesteld zijn aan elkaar. Er is een vriendelijke man maar ook een boosaardige man. Net zoals hun eigenschappen, zijn de beloning of de straf die ze krijgen ook een contrast. De vriendelijke man verliest zijn bochel, de boosaardige man krijgt een bochel erbij. Het ijverig meisje krijgt goudstukken, het luie meisje krijgt padden.

Onder het thema ‘straf en beloning’ zijn een aantal andere thema’s te herkennen in de verhalen. Gerechtigheid is een voorbeeld hiervan. Een mooi meisje wordt slecht behandeld door haar stiefmoeder, maar aan het eind wordt zij beloond met goudstukken en haar stiefmoeder wordt gestraft. Hebzucht is een ander thema. Een man hoort van het geluk van zijn buurman en hij doet hetzelfde als wat de ander heeft gedaan, omdat zijn hebzucht hem drijft naar meer geld. Zijn hebzucht helpt hem echter tot armoede; hij wordt gestraft voor zijn slechte eigenschap. Ook wordt het thema van vlijtigheid versus luiheid verwerkt. Het is goed om hard te werken, dan wordt je namelijk beloond, en het is slecht om niets te doen, want dan wordt je gestraft.

Samengesteld door Nadine van den Boogert
1.
Een ijverig meisje komt terecht in de wereld van vrouw Holle
Beloning: Het meisje krijgt goud als beloning voor haar ijverigheid
Straf: Haar stiefzuster wordt overgoten met pek als straf voor haar luiheid
Herkomst: Duitsland | Leeftijd: vanaf 6 jaar | Verteltijd: ca. 7 min.

2.
Een mooi en attent meisje helpt een mank hondje, een appelboom, een broodoven en een put
Beloning: Als beloning voor haar behulpzaamheid krijgt ze gouden munten, sieraden en gouden appels, ook verandert het hondje in een prins die met haar wil trouwen
Straf: Haar minder mooie en luie stiefzuster krijgt als straf water met wormen, rotte appels, ze verbrandt haar handen aan het brood en wordt gebeten door de hond
Herkomst: Roemenië | Leeftijd: vanaf 10 jaar | Verteltijd: ca. 10 min.

3.
Lieve Maroeschka moet viooltjes, aardbeien en rode appels zoeken in het winterse bos
Beloning: Ze wordt geholpen door de twaalf maanden, dus ze vindt wat ze zoekt
Straf: Haar onaardige stiefzuster Holena verliest haar leven door de kou
Herkomst: Tsjechië | Leeftijd: vanaf 7 jaar | Verteltijd: ca. 15 min.

4.
Midden in de winter moet een aardig meisje van haar stiefmoeder aardbeien in het bos zoeken
Beloning: Ze is aardig tegen drie mannetjes en haar beloning is dat ze mooier wordt, er komen goudstukken bij elk woord uit haar mond en ze trouwt met een koning
Straf: Haar stiefzuster is onaardig tegen de mannetjes en als straf wordt ze lelijker, komt er bij elk woord een pad uit haar mond en ze krijgt een ongelukkig eind
Herkomst: Duitsland | Leeftijd: vanaf 9 jaar | Verteltijd: ca. 14 min.

5.
Vriendelijke Marziella deelt haar koek met een fee in de vermomming van een oude vrouw
Beloning: Als dank voor haar vriendelijkheid krijgt ze rozen en jasmijnen bij elke ademhaling, parels als ze haar haren kamt en lelies en violen bij elke stap
Straf: Haar onvriendelijke nicht Puccia krijgt als straf schuim bij elke ademhaling, luizen als ze haar haren kamt en varens en kroontjeskruid bij elke stap
Herkomst: Italië | Leeftijd: vanaf 9 jaar | Verteltijd: ca. 16 min.

6.
Een vriendelijk meisje geeft wat water aan een vermomde fee
Beloning: Ze krijgt als dank voor haar vriendelijkheid de gave dat er bij ieder woord een bloem of een edelsteen uit haar mond zal komen
Straf: Haar onvriendelijke zuster wordt gestraft en krijgt de vloek dat er bij elk woord een slang of een pad uit haar mond zal komen
Herkomst: Frankrijk | Leeftijd: vanaf 8 jaar | Verteltijd: ca. 7 min.

7.
Een vroom meisje komt bij de heilige Jozef en ze deelt haar eten met hem
Beloning: Omdat ze aardig en vroom is, krijgt het meisje een zak vol geld
Straf: Haar oudere zuster is ook aardig en krijgt een zakje met geld, maar haar onaardige oudste zuster krijgt als straf twee centen
Herkomst: Duitsland | Leeftijd: vanaf 8 jaar | Verteltijd: ca. 8 min.

8.
Mooie en lieve Jeanne danst met de nachtdansers mee
Beloning: Omdat ze lief, verstandig en mooi is geven de nachtdansers een gift zodat ze dubbel zo lief, dubbel zo verstandig en dubbel zo mooi wordt
Straf: Haar onvriendelijke stiefzuster wordt gestraft en ze wordt dubbel zo slecht, zo dwaas en zo lelijk en er zullen bij elk woord paardenvijgen haar mond verlaten
Herkomst: Frankrijk | Leeftijd: vanaf 8 jaar | Verteltijd: ca. 19 min.

9.
Lizina werkt ijverig en naar tevredenheid van de katten in het huis van de kolonie
Beloning: Lizina wordt beloond voor haar ijverigheid en vriendelijkheid met goud en een gouden ster op haar voorhoofd
Straf: Haar luie en onaardige zus Peppina wordt als straf door de as gerold en ze krijgt een ezelsstaart op haar voorhoofd
Herkomst: Italië | Leeftijd: vanaf 8 jaar | Verteltijd: ca. 18 min.

10.
Akoeba helpt moeder Soemba met het wassen van haar rug
Beloning: Als dank voor haar behulpzaamheid wast moeder Soemba de kalebas van het meisje, en daardoor komen er waardevolle voorwerpen uit
Straf: Haar buurmeisje Afi weigert moeder Soemba te helpen en als straf komt er ongedierte uit de kalebas
Herkomst: Suriname | Leeftijd: vanaf 10 jaar | Verteltijd: ca. 6 min.

11.
Een oude vrouw prijst elk jaargetijde in het bijzijn van de engelen van de seizoenen
Beloning: Omdat ze elk seizoen heeft geprezen, krijgt ze de gift dat er bij elk woord een goudstuk uit haar mond zal komen
Straf: Een andere vrouw klaagt over alle seizoenen en als straf zal er een stinkende stroop uit haar mond komen
Herkomst: Marokko | Leeftijd: vanaf 8 jaar | Verteltijd: ca. 15 min.

12.
Lise ontmoet in een herberg de maanden en hij spreekt positief over de maand maart
Beloning: Als dank voor zijn vriendelijke woorden krijgt Lise een bijzonder kistje, waaruit alles komt wat hij maar wenst
Straf: Zijn broer Cianne spreekt ongunstig over de maand en als straf krijgt hij een bijzondere zweep, die niet ophoudt hem te slaan
Herkomst: Italië | Leeftijd: vanaf 10 jaar | Verteltijd: ca. 11 min.

13.
Wang Kwéi wordt achtergelaten in de grot van de Apengodin
Beloning: Hij wordt beloond naar zijn goede karakter dus de godin maakt hem knap
Straf: Zijn boosaardige broer Wang Tsj’eng wordt met lelijkheid gestraft
Herkomst: China | Leeftijd: vanaf 10 jaar | Verteltijd: ca. 7 min.

14.
IJverige Roos en luie Yvonne zorgen voor de tuin en het huis van een oude man
Beloning: Roos wordt beloond voor haar ijverigheid en zorgzaamheid met sierlijke sieraden, mooie gewaden en honderd goudstukken
Straf: Yvonne wordt gestraft voor haar luiheid met slangen en padden, houten sandalen en kiezelgruis maar toch ook drie goudstukken
Herkomst: Frankrijk | Leeftijd: vanaf 9 jaar | Verteltijd: ca. 16 min.

15.
Een vrouw vindt en verzorgt een vogel met een gebroken pootje
Beloning: De vogel bedankt de vrouw met pompoenpitten, waarvan pompoenen groeien die vol zitten met rijst
Straf: Een hebzuchtige vrouw zorgt niet goed voor een zelfgevangen vogel en ze wordt gestraft met pitten waarvan pompoenen groeien vol met slangen
Herkomst: Japan | Leeftijd: vanaf 7 jaar | Verteltijd: ca. 5 min.

16.
Een man verdeelt rechtvaardig een ontbijt onder de kalief en zijn vizieren
Beloning: De beloning voor zijn rechtvaardige verdeling zijn vijfhonderd goudstukken
Straf: Zijn hebzuchtige buurman brengt een lunch naar de kalief maar zijn beloning voor het verkeerd verdelen van het eten zijn vijfhonderd slagen
Herkomst: Irak | Leeftijd: vanaf 8 jaar | Verteltijd: ca. 5 min.

17.
Een vriendelijke oude man strooit met bijzondere as over de bomen om ze te laten bloeien
Beloning: De vorst beloont de oude man met vorstelijke kimono’s, omdat hij hem gelukkig heeft gemaakt
Straf: Zijn boosaardige en hebzuchtige buurman strooit ook met de as, maar alles komt onder te zitten en hij wordt beloond met een gevangenisstraf
Herkomst: Japan | Leeftijd: vanaf 10 jaar | Verteltijd: ca. 21 min.

18.
Iemand komt bij een oude vrouw en ze zegt niets over de gruwelijke dingen die ze moet doen
Beloning: Ze krijgt twee bijzondere gabiwortels en een bijzondere rijststengel
Straf: Haar hebberige buurvrouw weigert te doen wat de oude vrouw vraagt en haar straf is dat ze in een pijnboom wordt veranderd
Herkomst: Filipijnen | Leeftijd: vanaf 8 jaar | Verteltijd: ca. 8 min.

19.
Op aanraden van de koning koopt Miklós een stel honden en gaat naar Boedapest
Beloning: Miklós verkoopt alle honden aan de koning en de baronnen en hij wordt rijk
Straf: Zijn jaloerse buurman Janos koopt ook honden, maar de koning wil geen tweede hondenmarkt en de man wordt zonder geld de stad uitgegooid
Herkomst: Hongarije | Leeftijd: vanaf 10 jaar | Verteltijd: ca. 9 min.

20.
Marfoesjka beantwoordt beleefd de vraag van de Vorst of ze het warm heeft
Beloning: De Vorst beloont het meisje met een warme mantel van bont, een gouden kroontje en een kistje vol met edelstenen
Straf: De Vorst straft haar stiefzusters door het ijskoud te maken zodat ze bevriezen
Herkomst: Rusland | Leeftijd: vanaf 9 jaar | Verteltijd: ca. 23 min.

21.
Cicella komt in het huis van de drie feeën waar haar karakter wordt beproefd
Beloning: Voor haar beminnelijkheid en nederigheid krijgt ze een gouden gewaad, mag ze door een gouden deur en krijgt ze een gouden ster op haar voorhoofd
Straf: Haar onbeleefde en hebzuchtige stiefzuster moet door de stal naar buiten en krijgt een ezelsoor op haar voorhoofd
Herkomst: Italië | Leeftijd: vanaf 10 jaar | Verteltijd: ca. 24 min.

22.
Een kleermaker en een goudsmid dansen mee met kleine mannetjes en vrouwtjes
Beloning: Ze mogen kolen meenemen die de volgende dag veranderen in klompjes goud
Straf: De hebberige goudsmid gaat een keer terug, waardoor al zijn kolen niet meer in goud veranderen maar gewoon kolen blijven en hij krijgt een tweede bochel
Herkomst: Duitsland | Leeftijd: vanaf 8 jaar | Verteltijd: ca. 6 min.

23.
Een bultenaar danst op een nacht mee met feeën in het badhuis
Beloning: Omdat hij zich aan de feeën heeft aangepast, verdwijnt zijn bochel als beloning
Straf: Zijn vriend danst echter tegen de feeën in en lacht ze uit, waardoor hij bovenop zijn eigen bochel, de bochel van zijn vriend krijgt
Herkomst: Turkije | Leeftijd: vanaf 8 jaar | Verteltijd: ca. 6 min.

24.
Nonnic danst met de nachtdansertjes en hij geeft ze een nieuwe regel voor hun lied
Beloning: De nachtdansertjes verlossen Nonnic van zijn bochel uit blijdschap om de regel
Straf: Zijn vriend Gabic geeft ook een nieuwe regel, maar deze bevalt hen niet en ze straffen hem door de bochel van Nonnic bovenop zijn eigen bochel te plaatsen
Herkomst: Frankrijk | Leeftijd: vanaf 7 jaar | Verteltijd: ca. 6 min.

25.
Een oude man danst voor een groep demonen
Beloning: De demonen vinden het zo prachtig dat ze vragen of hij nog een keer komt en als onderpand nemen ze hem zijn gezwel af
Straf: Zijn buurman danst ook voor de groep, maar ze vinden het vreselijk en ze geven hem het gezwel van de ander, zodat hij er nu twee heeft
Herkomst: Japan | Leeftijd: vanaf 10 jaar | Verteltijd: ca. 5 min.

26.
Een vioolspeler met een bult maakt muziek voor een groep nimfen
Beloning: Als dank krijgt hij een grote som geld en als hij voor de derde keer heeft gespeeld, verlossen de nimfen hem ook van zijn bult
Straf: Een andere bultenaar koopt een viool en speelt ook voor de groep, maar het klinkt vreselijk en als straf krijgt hij de bult van de echte vioolspeler erbij
Herkomst: Limburg | Leeftijd: vanaf 9 jaar | Verteltijd: ca. 6 min.

 



De Volksverhalen Almanak is met uiterste zorg gemaakt. De redactie is echter niet aansprakelijk voor eventuele fouten in de teksten. Als u onvolkomenheden aantreft in de inhoud of het gebruik van de website, dan kunt u dat melden bij de redactie. Ook kunt u ons altijd voorzien van aanvullingen en opmerkingen.

Nieuwste verhaal:

Lees ook:

RSS-feed Verhalen
RSS-feed Feesten
RSS-feed Vandaag de dag

Hans Christian Andersen