TOELICHTING:De Rattenvanger van Hamelen is een sage die vooral bekendheid kreeg door de publicatie van de gebroeders Grimm uit "Duitse Sagen" rond 1845.
Onderstaand een vertaling van Monique van Rossum
De sage van de Rattenvanger van Hamelen volgens de gebroeders GrimmIn het jaar 1284 verscheen er een vreemde man in Hamelen. Hij droeg een veelkleurige jas en beweerde een rattenvanger te zijn. Hij beloofde voor een bepaald bedrag de stad te bevrijden van alle ratten en muizen. Met de burgerij sprak hij een bedrag af, hij haalde een fluitje uit zijn zak en begon te fluiten. Al snel kwamen uit alle huizen de ratten en muizen tevoorschijn en verzamelden zich om hem heen. Toen hij merkte dat er niet één over was gebleven ging hij de stad uit en de hele groep volgde hem. Zo leidde hij ze naar de rivier de Weser, daar trok hij zijn kleding omhoog en liep het water in; alle dieren volgden hem, stortten in het water en verdronken.
*~*~*
Nu de burgers van hun plaag verlost waren, kregen ze spijt van de beloofde beloning. Ze verzonnen allerlei uitvluchten en weigerden de man te betalen, waarna hij kwaad en verbitterd wegging. Op 26 juni, Johannes- en Paulusdag, 's ochtends vroeg om 7 uur (volgens anderen 's middags) verscheen hij weer, ditmaal in de gedaante van een jager, met een verschrikkelijk gezicht en een rode, wonderlijke hoed, en hij liet zijn fluitje horen in de straatjes. Al snel kwamen dit keer niet ratten en muizen, maar kinderen, jongens en meisjes vanaf 4 jaar in groten getale aangelopen, met bij hen ook de al volwassen dochter van de burgemeester. De hele groep volgde hem en hij voerde hen de stad uit naar een berg, waar hij met ze verdween. Dit was gezien door een kindermeisje, dat ze met een kind op haar arm nog een grote afstand gevolgd was, daarna teruggekeerd was en het gerucht in de stad verspreidde.
*~*~*
De ouders liepen talrijk rond voor alle poorten en zochten met bedroefd hart naar hun kinderen, de moeders schreeuwden en huilden jammerlijk. Meteen werden bodes over water en land naar alle streken gestuurd om te informeren of iemand de kinderen had gezien, maar alles was tevergeefs. Totaal waren 130 kinderen verdwenen. Twee zouden er, volgens zeggen, te laat geweest en teruggekeerd zijn; de ene was blind, zodat het de plaats niet kon tonen, de andere stom, zodat het niets kon vertellen. Een jongetje was meegelopen in zijn hemd en teruggekeerd om zijn jas te halen, waardoor hij het onheil ontliep - want toen hij terugkwam waren de anderen al in een holte in de heuvel verdwenen.
*~*~*
Het straatje waardoor de kinderen naar de poort gevoerd werden, heette nog in het midden van de 18e eeuw 'bunge-lose' (trommel-, toonloze, stille), omdat daar geen dans gedanst noch snarenspel beroerd mocht worden. Ja, als een bruid onder begeleiding van muziek naar de kerk gebracht werd, moesten de muzikanten in dat straatje stil zijn. De berg bij Hamelen, waar de kinderen verdwenen, heet de Poppenberg, waar links en rechts twee stenen in de vorm van een kruis zijn opgericht. Sommigen zeggen dat de kinderen door een grot geleid zijn en er in Siebenbürgen weer uitgekomen zijn.
Naar de gebroeders Grimm uit "Duitse Sagen".
Vertaling: Monique van Rossum
Nog jaarlijks wordt een openluchtvoorstelling van de 'Rattenvanger' opgevoerd in de stad Hamelen, elke zondag van mei tot september. Info over dit gebeuren en over de stad Hamelen is te vinden op de site:
http://www.hameln.de.
De Engelse versie van deze sage verscheen voor het eerst in 1890 in 'Red Fairy Book'.
In Nederland wordt op zaterdag 22 januari 1972 de 1e aflevering van de KRO-serie 'Kunt U mij de weg naar Hamelen vertellen, Mijnheer?' uitgezonden. Het fantastische verhaal is geschreven door Harrie Geelen, Joop Stokkermans componeert de muziek en Tineke Roeffen voert de regie.
Het verhaal begint in het stadje Hamelen. Er heerst een rattenplaag en het zijn er op een gegeven moment zóveel, dat de mensen geen uitweg meer zien. Dan verschijnt er een 'rattenvanger' (P. Bouwhuizen), die naar Burgemeester Walg (Paul Meijer) gaat en zegt dat hij de ratten weg kan jagen, uiteraard tegen een vergoeding.
De burgemeester gaat akkoord en diezelfde nacht lokt de rattenvanger met zijn fluit de ratten uit de stad. Alle bewoners van Hamelen zijn natuurlijk dolblij als ze merken dat er geen rat meer te zien is. Meester Spicht (Paul Deen) krijgt het voor elkaar om de burgemeester ervan te overtuigen dat hij slechts een gedeelte van de beloning moet uitbetalen.
Bertram Bierenbroodspot (Rob de Nijs), die verliefd is op burgemeestersdochter Lidwientje (Ida Bons en Loeki Knol na afl. 5), krijgt dit te horen en is het er niet mee eens. Hij laat dit merken aan de burgemeester en wordt vervolgens het stadhuis uitgezet. Stiekem kan hij toch nog een afspraakje maken met Lidwientje, om 10 uur bij de stadspoort. De rattenvanger, die boos is dat hij zijn volledige beloning niet heeft gekregen, neemt wraak door alle kinderen van Hamelen (het televisie-kinderkoor o.l.v. Henk v.d. Velde) op dezelfde manier als de ratten uit het stadje te lokken. Op dat moment hebben Bertram en Lidwientje afgesproken en ook zij kunnen het wijsje van de fluit niet weerstaan en volgen. Ook poortwachter Aernout Koffij (Martin Brozius) raakt in de ban van de fluit, opent de poort en volgt ook. Alleen Hildebrandt (Ab Hofstee), die door zijn verkoudheid watjes in zijn oren heeft, snelt terug naar het stadje om iedereen op de hoogte te brengen. Omdat niemand hem gelooft, besluit hij de kinderen alsnog te volgen. Hij is nog nét op tijd om te zien dat de kinderen door een rotswand verdwijnen. Er volgen vele spannende avonturen.
In totaal zijn er 45 afleveringen gemaakt, waarvan de eerste 22 afleveringen maandelijks worden uitgezonden, daarna wekelijks en de laatste 6 afleveringen weer maandelijks. Op 15 mei 1976 is de laatste aflevering op t.v.
En tenslotte wordt er in 2003 een musical in produktie genomen die van de 56 tv-afleveringen een compact spektakel maakt.
