Wereld Feesten Almanak

Christelijke feesten en vieringen

Het rooms-katholicisme, het protestantisme en het orthodoxe geloof zijn de belangrijkste stromingen in het christendom. Al deze stromingen hebben hun eigen feesten. De feesten die rooms-katholieken, protestanten en orthodoxen wel gezamenlijk vieren, vinden niet altijd op hetzelfde tijdstip plaats.

Er worden drie verschillende hoofdkalenders gehanteerd om de data van de vieringen vast te stellen:

  • Rooms-katholieken en protestanten (het 'Westen') gebruiken de westerse (Gregoriaanse) kalender voor hun feestdagen. Deze worden onderverdeeld in a) feestdagen die gebonden zijn aan de paascyclus en b) feestdagen die op een vaste dag plaatsvinden.
  • Orthodoxen-oude-stijl gebruiken de oude, Juliaanse kalender. Tot de orthodoxen-oude-stijl behoren de koptische kerk en sommige oosters-orthodoxe kerken. Dit zijn de kerken van Jeruzalem, Rusland, Servië en de kloosters van de berg Athos.
  • Orthodoxen-nieuwe-stijl hanteren de westerse (Gregoriaanse) kalender voor hun feestdagen die op een vaste dag plaatsvinden, maar zij hanteren de Juliaanse kalender voor de feesten die gebonden zijn aan de paascyclus. Orthodox-nieuw-stijl zijn de Grieks- en Cypriotisch-orthodoxe kerken. Dit zijn de kerken van Constantinopel (nu Istanbul), Alexandrië, Antiochië, Griekenland, Cyprus, Roemenië, Polen en Bulgarije.

  • Onderstaand de christelijke feestdagen volgens de 'westerse' Gregoriaanse kalender.

    Paascyclus

    Van de onderstaande feesten wordt de datum afgeleid van de paasdatum. De datum van pasen wordt berekend aan de hand van de stand van de maan. Grof gezegd valt Pasen op de zondag na de eerste volle maan na het begin van de lente (21 maart). Pasen kan daardoor alleen vallen tussen 22 maart en 25 april. Deze berekening is echter niet geheel nauwkeurig, de christelijke kerk gebruikt (van oudsher) een iets ingewikkeldere methode. Voor uitgebreide informatie over het berekenen van de paasdatum: lees het artikel over de christelijke, kerkelijke kalender.


    Datum:
    26 t/m 28 februari 2017
    11 t/m 13 februari 2018
    3 t/m 5 maart 2019
    Carnaval is een uitbundig, drie dagen durend volksfeest. In Nederland oorspronkelijk alleen voorkomend in het zuiden, maar tegenwoordig ook gevierd in andere delen van het land.

    CarnavalCarnaval (ook wel 'Vastenavond' - vooravond van het vasten) is een van oorsprong katholiek feest, dat mogelijk ook heidense wortels heeft en gevierd wordt in de drie dagen voorafgaand aan Aswoensdag. Volgens de traditie duurt het feest van zondag tot dinsdagavond - de Vastenavond. Om middernacht vangt de vastentijd aan van 40 dagen, tot Pasen.

    Tijdens de carnavalsdagen zijn er feesten waarop gehost en gedronken wordt en er zijn optochten, waarin soms de draak wordt gestoken met bekende personen en gezagsdragers. De voorbereiding van carnaval begint op elf november, door carnavalsvierders de elfde van de elfde genoemd. Op deze 'gekkendag' kiest de 'Raad van Elf' de Prins Carnaval van dat jaar.

    Het tijdstip van de viering van carnaval is afhankelijk van de wisselende datum waarop Pasen jaarlijks wordt gevierd. De zevende zondag voorafgaande aan Paaszondag is carnavalszondag. Het carnaval is een feest dat vooral in de provincies Limburg en Noord-Brabant drie dagen lang het dagelijks leven in zijn greep heeft.


    Datum:
    1 maart 2017
    14 februari 2018
    6 maart 2019
    Aswoensdag, de eerste dag na Carnaval, is de eerste dag van de veertig dagen durende vastentijd die loopt tot Pasen (zondagen niet meegerekend). Aswoensdag is een dag van boetedoening, waarop de gelovigen een kruisje van as op het voorhoofd krijgen getekend. Zo tonen zij berouw voor hun begane zonden. Aswoensdag is een katholieke kerkgebeurtenis.



    Stille of Goede Week

    In de Stille Week (rooms-katholieken zeggen Goede Week) herdenken de christenen de laatste week uit Jezus' leven. Ze staan uitvoerig stil bij het lijden van hun Verlosser. De Stille Week loopt van Palmzondag tot Pasen. Vaak wordt in deze week de Matteüs Passion van de achttiende-eeuwse Duitse componist Johann Sebastian Bach opgevoerd. Dit muziekdrama heeft de kruisiging van Jezus als thema.
    Datum:
    9 april 2017
    25 maart 2018
    14 april 2019
    PalmzondagPalmpasen. Op deze dag wordt de feestelijke intocht van Jezus in Jeruzalem herdacht. De vele pelgrims, die vanwege Pesach, het joodse feest van de ongezuurde broden (ook wel joods Pasen genoemd) in de stad waren, verwelkomden hem met palmtakken. Volgens de evangeliën wist Jezus op dit moment al dat lijden en dood hem wachtten.

    Al in de middeleeuwen kenden veel Europese steden palmpaasprocessies, waarin Jezus' intocht in Jeruzalem werd nagebootst. Optochten van kinderen die achter een fanfarekorps aanlopen en in hun hand een palmpaasstok houden, zijn hier, in bepaalde delen van Nederland, een overblijfsel van.

    De palmpaasstokken zien er per regio anders uit, maar dragen vaak een haantje van brood, groen takjes, gekleurde eieren, slingers en kransen met snoep.

    Lees ook:
    Het paasverhaal (uit de bijbel)


    Datum:
    13 april 2017
    29 maart 2018
    18 april 2019
    Op deze donderdag voor Pasen wordt de laatste avondmaaltijd herdacht die Jezus met zijn twaalf discipelen hield. 's Nachts werd Jezus in de hof van Getsemané verraden door Judas Iskariot, één van zijn leerlingen. Judas leverde Jezus voor dertig 'zilverlingen' uit aan de joodse religieuze leiders in Jeruzalem. Zij beschuldigden Jezus van godslastering omdat hij zich Gods zoon noemde en in Gods naam zonden vergaf. Na de overval in de hof van Getsemané werd Jezus door de joodse hogepriester Kajafas verhoord en daarop door de Romeinse stadhouder Pontius Pilatus ter dood veroordeeld.

    Witte DonderdagOp Witte Donderdag vindt 's avonds in de kerken de eucharistie (rooms-katholieken) of de instelling van het avondmaal (protestanten) plaats. De gelovigen eten op deze avond brood en drinken wijn. Het brood verwijst naar Jezus' lichaam, de wijn naar het bloed dat Jezus offerde omwille van het heil van de mensen. Door het avondmaal zullen de christenen Jezus en zijn dood blijven gedenken.

    De naam Witte Donderdag verwijst naar het witte gewaad dat de priester tijdens de eucharistieviering draagt.

    Lees ook:
    Het paasverhaal (uit de bijbel)


    Datum:
    14 april 2017
    30 maart 2018
    19 april 2019
    Goede VrijdagDe dag na Witte Donderdag is Goede Vrijdag. Op deze dag wordt in kerkdiensten de kruisiging van Jezus herdacht. De klokken luiden voor aanvang van de dienst niet, als teken van rouw.

    Goede Vrijdag wordt 'goed' genoemd omdat de christenen geloven dat Christus' vrijwillige dood betekende dat God zich om het menselijk lijden bekommerde en het zelf op zich nam. Belijdende rooms-katholieken eten op deze dag geen vlees.

    Lees ook:
    Het paasverhaal (uit de bijbel)
    Hoe het roodborstje aan haar rode veren komt
    Het jongetje dat de Gekruisigde eten gaf
    Het wonderkruisje van Reijerink


    Datum:
    15 april 2017
    31 maart 2018
    20 april 2019
    Stille Zaterdag is de dag na Goede Vrijdag en de dag voor Pasen. Het is tevens de laatste dag van de vastentijd, die 40 dagen eerder begon op Aswoensdag.

    Stille Zaterdag herinnert aan de periode dat Christus dood in het graf lag. In afwachting van de volgende paasmorgen heerst dan in het kerkelijk leven stilte.

    Lees ook:
    Het paasverhaal (uit de bijbel)


    Datum:
    16 en 17 april 2017
    1 en 2 april 2018
    21 en 22 april 2019
    Pasen valt jaarlijks tussen 22 maart en 25 april op de eerste zondag (en maandag) na de volle maan na het begin van de lente.

    Het christendom is met name gebaseerd op het leven en lijden én de opstanding uit de dood van Jezus Christus. Pasen is de belangrijkste christelijke feestdag. Men viert de opstanding van Jezus uit de dood nadat hij op Goede Vrijdag gestorven is.

    Lees ook:
    Het paasverhaal (uit de bijbel)
    De paashaas en het gouden ei
    De paashaas
    Bastiaan, het paaskonijn
    Waarom de mensen paaseieren schilderen


    Datum:
    25 mei 2017
    10 mei 2018
    30 mei 2019
    HemelvaartsdagHemelvaart. In veel landen een officiële vrije dag, o.a. in Nederland, Duitsland (ook Vatertag), België en Frankrijk.

    Op donderdag de veertigste dag na Pasen vieren christenen de hemelvaart ('Ascensionis Domini') van Jezus Christus. Het is de veertigste dag na zijn opstanding uit het graf en tien dagen voor Pinksteren (nederdaling van de Heilige Geest).

    Zoals er veertig dagen zitten tussen Aswoensdag en Pasen, zo zitten er ook veertig dagen tussen Jezus' herrijzenis met Pasen en Hemelvaartsdag, toen hij zich volgens de bijbel voor het laatst aan zijn volgelingen toonde. In religieuze kringen wordt dit meestal alleen met een kerkdienst gevierd.


    Datum:
    4 en 5 juni 2017
    20 en 21 mei 2018
    9 en 10 juni 2019
    PinksterenOp deze vijftigste dag na Pasen, de laatste dag van de paastijd, wordt in de christelijke kerken herdacht dat de Heilige Geest neerdaalde over de apostelen.

    Op wat later de Eerste Pinksterdag is gaan heten gebeurde concreet het volgende. De gelovigen waren in een huis bijeen toen er binnen plotsklaps een geluid van een grote windvlaag zich voordeed en er een soort vlammen verschenen die zich boven de hoofden van de aanwezigen verspreidden - beter bekend als 'vurige tongen'. De gelovigen werden met de Heilige Geest vervuld en begonnen buiten het huis op luide toon het evangelie in allerlei vreemde talen te verkondigen met als gevolg dat er een grote massa mensen afkomstig uit allerlei windstreken op hen afkwam. De apostel Petrus nam vervolgens het woord en hield een lange toespraak waarna er ongeveer drieduizend mensen zich bij hen aansloten.

    Tevens wordt de geboorte van de (katholieke) kerk herdacht.

    In tegenstelling tot Kerstmis en Pasen kent Pinksteren tegenwoordig geen wereldse uiterlijkheden meer. Oude gebruiken zoals vanuit de nok van de kerk duiven loslaten en vurige ballen en bloemen naar beneden werpen, zijn in de loop der tijd verloren gegaan.

    Lees ook:
    De komst van de heilige Geest


    Datum:
    15 juni 2017
    31 mei 2018
    20 juni 2019
    'Het lichaam van Christus'. Rooms-katholieken. Op de tiende dag na Pinksteren vieren rooms-katholieken de instelling van de eucharistie. Ze eten op deze dag brood en drinken wijn. Het brood verwijst naar Jezus' lichaam, de wijn naar het bloed dat Jezus offerde omwille van het heil van de mensen.

    De dag wordt in Nederland de zondag erna gevierd.


    Vaste feesten

    Datum:
    jaarlijks op 6 januari
    Driekoningen, Epifanie of Openbaring van de Heer is een christelijke feestdag die elk jaar op 6 januari wordt gevierd.

    Op deze dag vieren de christenen het bezoek van drie wijzen aan het kind Jezus in Bethlehem. Een wonderlijke ster heeft hen tot hem geleid.

    Lees ook:
    De Bron der Wijzen
    Het verhaal van de drie koningen
    De vierde Wijze
    De heksenboom van Bladel
    Het kerstverhaal (uit de bijbel)


    Datum:
    jaarlijks op 2 februari
    Veertig dagen na Kerstmis. Bij de Presentatie van Christus in de Tempel herdenken de orthodoxen en rooms-katholieken dat Maria, de moeder van Jezus, naar de tempel ging voor het verplichte offer na de geboorte van haar zoon. In het oude Israël was het gebruik dat moeders zich in de tempel zuiverden, veertig dagen na de geboorte van hun kind. Ze offerden bij deze gelegenheid een lam en twee duiven.

    Voor de kalenderhervorming van 1969 heette het feest in katholieke kring: Maria Lichtmis (ook Candlemas).

    Lees ook:
    Vrouw Holle


    Datum:
    jaarlijks op 25 maart
    Maria Boodschap of Aankondiging van de Heer ('Annuntiationis Domini') is het hoogfeest ter herinnering van de aankondiging (annunciatie) van de geboorte van Jezus aan Maria. In de Orthodoxe Kerk en Rooms-Katholieke Kerk valt deze feestdag jaarlijks op 25 maart, dus negen maanden voor Kerstmis, de geboortedag van Christus.

    Maria Boodschap (Annunciatie)Op deze dag herdenkt men dat de engel Gabriël aan Maria de boodschap bracht dat zij moeder zou worden van Jezus. Ook: Annonciatie.

    Lees ook:
    De engel Gabriël
    Het kind van Maria
    De kinderen van Maria
    Van een ridder die de ziel van zijn vrouw verkocht


    Datum:
    jaarlijks op 24 juni
    Op deze dag herdenkt men de geboortedag van Johannes de Doper, de profeet die Jezus in de rivier de Jordaan doopte. Deze dag valt samen met het midzomerfeest dat van oudsher op veel plaatsen in Europa wordt gevierd.

    Op de avond van Sint Jan kwamen vroeger buurtgenoten bij elkaar en maakten met zijn allen een groot vuur. Men zong en danste en de moedigsten sprongen over het vuur heen. Als een jongen en een meisje hand in hand over het vuur sprongen, was hun band voor eeuwig verzegeld.

    Lees ook:
    De bloedende zwaan
    De vuurbloem
    De Sint Jansprocessie in Laren
    De prinses op de glazen heuvel
    De zeven schone nimfen


    Datum:
    jaarlijks op 6 augustus
    Gedaanteverandering van JezusTransfiguratie: herdenking van de gedaanteverandering van Jezus op de berg Tabor. In Mattheus 17:2 staat te lezen dat Jezus voor de ogen van de discipelen Petrus, Johannes en Jacobus van gedaante veranderde: 'Zijn aangezicht blonk gelijk de zon, en zijn kleren werden wit gelijk het licht.' Deze gebeurtenis wordt ook wel de Verheerlijking van Jezus genoemd.


    Datum:
    jaarlijks op 15 augustus
    Jaarlijks op 15 augustus viert de Katholieke Kerk het hoogfeest van Maria Tenhemelopneming. Ook: Maria Hemelvaart of Onze Lieve Vrouwe Hemelvaart. Een officiële feestdag (vrije dag) in o.a. België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje, Portugal, Polen, Griekenland, Luxemburg, Zwitserland en Oostenrijk.

    Maria Tenhemelopneming is in de Orthodoxe en Katholieke Kerk de feestdag van de opneming "met lichaam en ziel" van Maria in de hemel. Maria Tenhemelopneming geldt voor de Katholieke Kerk als het belangrijkste Mariafeest.

    Lees ook:
    Het kind van Maria
    Onze Lieve Vrouwe Glaasje
    De hemelse bruiloft
    De hazelaar


    Datum:
    jaarlijks op 28 augustus
    Jaarlijks op 28 augustus. Maria Tenhemelopneming is in de Orthodoxe en Katholieke Kerk de feestdag van de opneming "met lichaam en ziel" van Maria in de hemel.


    Datum:
    jaarlijks op 8 september
    Maria Geboorte is een Maria-feest in de Latijnse en de Orthodoxe Kerk. De Orthodoxie viert Maria's geboorte met een aparte liturgie, in de Katholieke Kerk geldt het als feest en wordt gevierd zonder octaaf.


    Datum:
    jaarlijks op 14 september
    De 'Heilige Kruisverheffing' is een feest in de liturgie van de Katholieke Kerk dat op 14 september wordt gevierd. Het wordt eveneens gevierd in de Oosterse orthodoxie. De datum valt bij de Katholieke en een deel van de Orthodoxe kerken op 14 september en een ander deel van de orthodoxe kerken viert het in lijn met de juliaanse kalender op 27 september.

    De oorsprong van dit feest ligt in de jaarlijkse viering van de kerkwijding van de basiliek van het Heilig Graf in Jeruzalem, die samenviel met de vondst van het Heilig Kruis door Sint-Helena. De wijding vond plaats op 13 september 335. Deze basiliek staat volgens de overlevering op de plaats waar Christus tussen kruisdood en verrijzenis lag opgebaard.


    Datum:
    jaarlijks op 27 en 28 september
    17 Meskerem. Ethiopische en Eritrese christenen vieren jaarlijks op 27 of 28 september Mesk'el (ook: Meskel, Meskal of Mesqel). Dit feest is analoog met de Heilige Kruisverheffing in de Orthodoxe, Katholieke en Protestantse Kerken wat op 14 september wordt gevierd.


    Datum:
    jaarlijks op 1 november
    Allerheiligen is een christelijke feestdag waarop alle heiligen (ruim 100.000) van de rooms-katholieke kerk gezamenlijk worden vereerd en herdacht. Jaarlijks op 1 november.

    Lees ook:
    De kleine arme van Assisi
    De legende van de Zweedse Luciadag
    De heilige Jozef in het bos
    Lidwina van Schiedam: zomaar een heilige
    De heiligen van Arles-sur-Tech


    Datum:
    jaarlijks op 2 november
    Allerzielen (het feest van alle zielen) is de dag waarop in de rooms-katholieke kerk alle gelovige zielen van gestorvenen worden herdacht. Het feest wordt sinds de twaalfde eeuw op 2 november gevierd op de dag na Allerheiligen. Allerzielen wordt overal in de wereld gevierd maar het meest in de traditioneel katholieke landen zoals Italië, Spanje, Portugal en geheel Latijns-Amerika.

    Lees ook:
    De dwaallichtjes
    De Man zonder Ziel
    Ophelia's schaduwspel
    Daniel Crowley en de geesten


    Datum:
    3 december 2017
    2 december 2018
    1 december 2019
    De Advent is de tijd van voorbereiding op het kerstfeest; de tijd waarin de komst en wederkomst van Jezus Christus wordt verwacht. Omdat het Latijnse woord voor 'komst' of 'het komen' 'adventus' is, worden de vier weken vóór Kerstmis 'Advent' genoemd.

    Lees ook:
    Het kerstverhaal (uit de bijbel)


    Datum:
    jaarlijks op 8 december
    De Onbevlekte Ontvangenis van Maria is een dogma van de Rooms-katholieke Kerk dat op 8 december met een hoogfeest gevierd wordt. Het dogma bevestigt de bijzondere status van Maria door vast te stellen dat zij ter wereld kwam zonder door de erfzonde te zijn belast.


    Datum:
    jaarlijks op 25 december
    Kerst (Kerstmis) is het feest dat rond de geboorte van Jezus Christus wordt gevierd en is het het feest dat door de christelijke gemeenschappen uitgebreid als familiefeest wordt gevierd.

    Lees ook:
    Kerstspoken
    Het kerstverhaal (uit de bijbel)
    De Bron der Wijzen
    De maaltijd in hemel en hel
    Een witte Kerst


    Protestanten

    Datum:
    jaarlijks op 31 oktober
    Reformatiedag (of: Hervormingsdag) is een herdenkingsdag op 31 oktober in verschillende protestantse kerken. Deze dag staat in het teken van Maarten Luther die op 31 oktober 1517 zijn 95 proteststellingen t.a.v. de katholieke kerk op de deur van de Slotkapel in Wittenberg gespijkerd zou hebben.

    Uiteindelijk leidde het protest van Luther tot een breuk met de Rooms-katholieke Kerk. In de 16e eeuw zijn toen de protestantse kerken ontstaan.


    Datum:
    8 maart 2017
    14 maart 2018
    13 maart 2019
    Iedere tweede woensdag van maart. Protestanten komen 's morgens en 's avonds bij elkaar en bidden tot God voor het welslagen van de oogst en het werk. Ook zijn er veel kerkgemeenten die de zondag erna een speciale gebedsdienst houden.

    Lees ook:
    Nikola en het graan
    Hoe het graan op aarde kwam
    De kwartel en de boer


    Datum:
    1 november 2017
    7 november 2018
    6 november 2019
    Iedere eerste woensdag van november. Op deze dag dankt de protestante kerkgemeenschap, tijdens een viering, God voor de verkregen gewassen.

    Lees ook:
    De korenaar