Leesidee: Cilie de Nevelhekse
Sage afkomstig uit de gemeente Hoogeveen.

Doelgroep

- Leerlingen van het primair basisonderwijs groep 7-8.

Samenvatting

Rond het jaar 1700 woont Cilie bij haar stiefvader. Omdat Cilie van Surinaamse komaf is, ziet ze er anders uit dan de meeste mensen in de buurt. Daarbij zingt ze graag liedjes. Het liefst in de vroege ochtend en avond. Het is dan vaak nevelig. Veel mensen geloven dat ze met haar liedjes schippers lokt en noemen haar Nevelhekse. Tijdens een zomer komt een adellijke jongen in het dorp logeren. Hij heet Allard. Op een dag hoort hij Cilie zingen en ziet haar schoonheid: hij valt als een blok voor haar. Plotseling wordt een meisje gebeten door een slang. Allard helpt haar, maar een paar dagen later blijkt ze toch te zijn gestorven. De mensen beginnen te roddelen. Ze beweren dat Cilie hier achter zit. Allard waarschuwt Cilie, en ook zij wordt verliefd op Allard, maar Allard onderdrukt zijn verliefdheid: hij is van adel en Cilie niet… Of misschien toch wel? In elk geval: Allards familie zou een relatie tussen hen nooit goedkeuren. Wanneer Allard naar huis moet, missen ze elkaar enorm. Allard schrijft haar brieven, maar de stiefvader van Cilie verstopt die voor haar. Cilie gaat ten einde raad naar het huis waar Allard logeerde om te vragen hoe het met hem gaat en waar hij woont. Daar wordt Cilie uitgelachen. De dorpelingen bekogelen haar met stenen en jagen haar weg. Ook met de stiefvader gaat het niet goed: hij krijgt steeds meer last van schuldgevoelens die hij heeft door daden uit zijn verleden. Hij gaat naar de politie en biecht drie moorden op. Allard, die spijt heeft zijn liefde te hebben weggedrukt, hoort het en komt terug om Cilie te zoeken, maar ze wordt niet gevonden.

Thema

- Heksenjacht
- Vooroordelen

Werkvormen

Lesopzet

Een adder bijt een meisje in dit liefdes verhaal. Het verdriet en de radeloosheid hierom, richten zich op iemand die toch al verdacht is, omdat ze er anders uitziet en zich anders gedraagt. Er moet sprake van hekserij zijn.

a. de leerlingen horen/zien het verhaal van Cilie de Nevelhekse.

b. Heksenjacht lijkt iets van vroeger, maar is dat ook zo? kun je voorbeelden geven van moderne heksenjacht? Pesten van een individu, het in een kwaad daglicht zetten van een bevolkingsgroep. Kun je een voorbeeld geven; Geert Wilders maakt moslims zwart, op school is iemand steeds de klos, wanneer er iets is gebeurd kijkt iedereen naar diegene, mensen die roken komen steeds vaker in een hoek te staan; iedereen mag zomaar aan ze vragen waarom ze niet stoppen met de rookgewoonte en direct een oordeel vellen.

c. De leerlingen stellen een lijst op van vooroordelen. Hier wordt er per tweetal een uit gekozen. Hiermee gaan de tweetallen aan de slag. De leerlingen gaan controleren of het wel waar is, opzoek naar feiten.

d. Kranten, tijdschriften, internet kunnen hiertoe gebruikt worden. Verzamel de feiten die je tegenkomt en noteer ze. Ligt het vooroordeel dicht bij huis (in school), probeer feiten te achterhalen door vragen te stellen.

e. Presentatie en nabespreking: wordt het vooroordeel bevestigd of ontkracht?

Doelstelling

De leerlingen verwerven inzicht in vooroordelen en hoe die te tackelen. Het gaat hierbij niet om de vraag of iets waar is of niet waar is, maar om het onderzoek van het begrip vooroordeel.
Het niet klakkeloos aannemen van een vooroordeel maar zelf denken.

Begrippenlijst

Schutmeester: opzichter over een waterkering of sluis. Je zou een schutmeester dus ook wel sluiswachter kunnen noemen.

Betjoend: dialect voor betoverd.

Mede mogelijk gemaakt door de gemeente Hoogeveen.