Doelgroep

Leerlingen van het primair basisonderwijs groep 7-8

Samenvatting

Een zigeunermeisje wordt betrapt op het stelen van een ring. De rechter moet een oordeel vellen; eigenlijk staat op deze misdaad de doodstraf, maar de dader is een meisje van acht. Hij bedenkt een truuc: een kind van acht kiest eerder voor een appel dan voor een gouden munt. Dat zal bewijzen dat ze niet verantwoordelijk kan worden gehouden en daarmee is ze niet volwassen genoeg om ter dood te worden veroordeelt. Het loopt anders...

Thema

Waarde - de waarde van materie (die men aan iets toekent).

Werkvormen

Lesopzet

Vooraf: de leerlingen hebben iets van huis meegenomen dat ze wel willen ruilen voor iets anders.

a. Het achtjarige meisje in deze sage kiest voor de gouden munt en niet voor de appel. De rechter gelooft dat een kind eerder de appel zou kiezen. Hoe komt dit? - Een kind begrijpt de waarde van een gouden munt (nog) niet, voor haar is de appel waardevoller, want lekker.

b. Een gouden munt kun je niet eten, een appel wel. Als je honger hebt, heb je meer aan een appel dan aan een gouden munt. Waar of niet? - Met een gouden munt kun je vele kilogrammen appelen kopen. Wat heb je daarvoor nodig? - Een systeem (markt) waar je dit kunt doen (kopen; markt van vraag en aanbod). Als je op een onbewoond eiland bent, heb je dan meer aan een appel of aan een gouden munt?

c. Je kunt op verschillende manieren waarde aan iets hechten. Geld is een ruilmiddel waar een bepaalde waarde aan gegeven wordt. Dat is kunstmatig: het wordt bedacht. Daardoor is het lang niet altijd evenveel waard. Kun je voorbeelden noemen van producten/diensten waarvan de waarde de ene keer hoger ligt dan de andere keer? - Benzine prijzen, huizen prijzen, abonnementen voor mobieltjes.

d. Blijkbaar wordt waarde bedacht. Wat vind jij veel waard? Misschien hangt het van de situatie af. Als er veel van is, is het goedkoper, bij schaarste het omgekeerde.

e. Kun je een economie bedenken waarin geen geld is? - Ruilhandel.

f. De leerlingen starten een ruilmarkt en vertellen ter afsluiting iets over hun ervaring.

Doelstelling

- Onderzoeken en ervaren van het begrip 'waarde'.

Begrippen-/woordenlijst

Zigeuner(s). Dit is een scheldwoord voor een volk, Roma geheten. Roma zijn van oudsher een nomadisch volk (rondtrekkend, zonder vast leefgebied) dat leeft van handwerkambachten. Ooit werden de Roma uit het noorden van India door oorlogen en slavernij verdreven. Vanaf 1400 werden de Roma door de kerk als heidenen beschouwd. Daardoor werden ze slecht behandeld. Ze zijn gestigmatiseerd; men gelooft dat 'zigeuners' liegen en stelen.
Dieptepunt in de geschiedenis van de Roma is de Tweede Wereldoorlog. Net als de Joden in Europa, werden de Roma gediscrimineerd, opgepakt en in concentratiekampen vermoord door de Nazi's.
Tegenwoordig worden Roma nog altijd gediscrimineerd. Veel Roma leven in het oosten van Europa, op de Balkan. Daar lijden zij onder een gebrek aan onderwijs en werk en ze worden vaak met de nek aangekeken.