Op eigen site?
Kunstbedrijf Arnhem
 
Volksverhalen Almanak
 
spacer.gif
Zoek een verhaal


 
 

Informatie over: De jongen die leerde lezen
SAMENVATTING:
Een jongen leert het lezen en schrijven van een tovenaar. Natuurlijk begrijpt hij dan ook wat er in de boeken van de magiër staat en kan hij zich veranderen in allerlei dieren en dingen. Dit tot groot ongenoegen van zijn meester.
TOELICHTING:
Naar: Waling Dijkstra, Friesland's volksleven van vroeger en later, deel 2, p. 17-18, Leeuwarden 1896. Dit verhaal draait om het bekende thema van de tovenaarsleerling, die behalve lezen en schrijven ook leert zich van gedaante te verwisselen. Daardoor weet hij te vluchten en doodt hij zijn meester. Het verhaal is internationaal verbreid, maar heeft soms een ander einde, waarbij het slecht afloopt met de jongen. Opvallend is dat de jongen zich niet alleen in dieren kan veranderen, maar ook in dingen, zoals een ring en een gortkorrel. Sterk verwant met het sprookje van de gebroeders Grimm De gauwdief en zijn meester en met De toverleerling uit Denemarken. Zie ook: De boskoning Och en Ali's vreemde avontuur.
TYPERING:Een sprookje uit Leeuwarden over een tovenaarsleerling
SOORT:Volksverhaal, Sage, Volkssprookje, Sprookje
HERKOMST:Nederland
LEEFTIJD:Voor kinderen vanaf 11 jaar en ouder
VERTELTIJD:ca. 4 min.
AT-NUMMER:AT 0325 - The Magician and His Pupil
De boskoning Och
Ali's vreemde avontuur
De toverleerling
De gauwdief en zijn meester
Meneer Bhoenga
TREFWOORDEN:tovenaar, leren, koe, paard, gedaantewisseling, ring, tovenaarsleerling, gort, haas, hond, vlieg, zwaan, haan, vos, analfabetisme, lezen, schrijven
MOTIEF:mens in diergedaante
FEEST/VIERING:
BRON:"Volksverhalen uit kleurrijk Nederland. Betoverd. Verhalen over mensen die in dieren veranderen (en omgekeerd) uit de Chinese, Joodse, Nederlandse, Indiase, Turkse, Surinaamse, Marokkaanse en Indonesische verteltraditie" uitgegeven door Lemniscaat, Rotterdam, 1991.
ISBN:9060697219
 

MOGELIJK VERWANT OP GROND VAN TREFWOORD:
analfabetisme 
gedaantewisselingDe toverleerling
De gauwdief en zijn meester
Meneer Bhoenga
 
gort 
haanDe broodkruimels op tafel
De boskoning Och
Kruimeltje Langbaard
Waarom de haan in de morgen kraait
De wijze en de luiaards
De kat op pelgrimstocht
Fabel van de ezel, de stier en de koopman
Vrouw Holle
De verdwaalde schoolmeester
De Bremer stadsmuzikanten
De steen van het haantje
Het sluitkettinkje
De haan van Moeloed
De gierstkorrel
De hanebalk
Het gespuis
Meneer Korbes
De drie gelukskinderen
De dood van het hennetje
De dieren in het rovershuis
De roman van de Jakhals
 
haasGoudschepper
Vogel Grijp
De hardloper
De haas en de olifant
Van een monster dat klein werd
Een onmogelijke opgave
Het meisje dat haar naam kwijt was
Het haasje in de maan
De paashaas
De wonderlijke speelman
Het geheim van de smid
De haas en de egel
De zeven Zwaben
De haas en de schildpad
Van de dieren, die hun straf ontvluchtten
Hoe de verhuizing toch nog doorging
Hoe de hond en de mens vrienden werden
De zwarte koets van Horst
Het Aamsveen
De koolhaas in Lochem
De haas die nooit geraakt werd
De vossenweduwe
Waarom een haas een pluimstaart heeft
Hazekebruid
Spiegelgevecht
Er is geen dankbaarheid op deze wereld
Hoe de dood onder de mensen kwam
Koning Leeuw en Slim Konijn
De zieke leider
De haas en de antilope
De worm en de wilde dieren
 
hondDe drie talen
Het geborduurde tasje
Hoe een oude man de bomen liet bloeien
De boskoning Och
Kruimeltje Langbaard
De slimme tovervogel
Li Ji
De geschiedenis van de boerendochter Ketilrídur
De man met de schoen van boomschors
Sprookje van iemand die erop uittrok om te leren griezelen
De hondenmarkt van Boedapest
De hond, die geen hond was
De prinses die met een hond trouwde
De visserszoon
Johannes Berenzoon
Kasjtanka
Stille nacht, tovernacht
Het verhaal van de oude heks
Fabel van de ezel, de stier en de koopman
Hoe de koning hondendrollen at
Peter en de Egyptische godin
De rovers van het Slochterbos
De goede ruil
Harteleed
Momotaro, de zoon van een perzik
De Bremer stadsmuzikanten
De duur van het leven
Het verhaal van de hond
De sneeuwman
De laatste reis van Yudhishthira
De trouwe hond
De zoons van de koopman
De aap Lawaaischopper en de maïskolven
Het kleine witte hondje
De twee dochters
Het meisje dat niet spreken mocht
De drie rozenstruiken en de drie honden
Sjerko
Hoe de hond en de mens vrienden werden
Listige Itsja
De domme broer
De zeven schone nimfen
De spookkinderen van Matamoros
Eerherstel van een oude hond
De oude Sultan
De stichting van Amsterdam
De hond met de kaas in zijn bek
De tondeldoos
De hond en de mus
De dieren in het rovershuis
Er is geen dankbaarheid op deze wereld
De reiziger en de slang
Blinde woede
Het sprookje van de leeuwin en haar welpje
De wolf en de hond
 
koeDe verstandige lieden
De levende himphamp
Duimpje de wereld in
Iwan koeienzoon
Het grauwbruine koetje
Waarom de zee zout is
De prins van de zeven gouden koeien
Jaap en de bonestaak
De kraai met een doorn in zijn pootje
De Koe van Overvloed
De man met de schoen van boomschors
Bebele
Het koekemannetje (Gingerbread Man)
Billy de coyote
Gelukkige Hans
De schrandere knecht
De slangen en de duivel
De goede ruil
Over de reus Ymir en de koe Audhumla
Spookverhalen uit Breukelen en omgeving
De wees en de reus
Het verlies van verdriet
De vleermuis en de mand vol duisternis
De boerderij en de koe
De gierstkorrel
Het duivelsvuur van Schiermonnikoog
De voorspelling op oudejaarsavond
Gudbrand van de Helling
Het konijn, de tijger en de koe
Tijl Uilenspiegel steelt een kalf
Van een boer die zijn koe aan Sint-Antonius verkocht
Wat vader doet is altijd goed
De vrome koe
Anansi - Een half dorp voor twee kippen
Een huilende koe
 
lerenDe jongen die terugkeerde uit het rijk der feeën
Sapia
De hemelse fluitspeler
De heilige rollen
Geduld
 
lezenVrouwenstreken
De soldaat en de witte berk
Tijl Uilenspiegel en de lezende ezel
De heilige rollen
De boekengek
 
paardKaatje Kraaknoot
De witte slang
De verstandige lieden
Zijderups en paard in de hoge oudheid
De koopman die medelijden had
Een heks in Queen's County
De boom met de gouden appels
Vrouwe Ward
Het houten paard
De ruiter zonder hoofd
Waarom er kegels aan de dennen groeien
De twaalf werken van Herakles
Ederland de kippenhoedster
Erretje en de os
Kalfskop
De boskoning Och
Pegasus
De man met de schoen van boomschors
De eigenzinnige prins
De vuurvogel en Wassilissa, de tsarendochter
Het koekemannetje (Gingerbread Man)
Het verhaal van Eetstokje
Het paard Mahmoed en de heks
Assepoester (De glazen muiltjes)
De belevenissen van de handelsbediende Tokubej
Gelukkige Hans
De smid van Fumel
Hoefijzers aan handen en voeten
Lady Godiva uit Coventry
Het vogeltje dat gouden eieren legde
Dimitri en het vuurpaard
Baron van Münchhausens paard
Baron van Münchhausens reis naar Sint-Petersburg
De arme molenaarsknecht en het katje
De vier heemskinderen
De weg naar Samarra
De toverleerling
De gauwdief en zijn meester
De prinses die niet kon lachen
Het verklede meisje
Het ijzeren veulen
Het betoverde paardenspan
De ongelovige koning
De boze geest van Hoge Duvel
Het paard en de pomp
Corvetto
Een demon laat zich verschalken
Hans met de gouden haren
De dappere schoenlapper
De prinses op de glazen heuvel
Tijl Uilenspiegel en de paardenkoopman
Het toverpaardje
Jamamba, de heks
De gierstkorrel
De schat te Muiden
De nachtmerrie
Met de nachtmare getrouwd
De god van de armoe
Het wonderpaard en de prinses (Sifka-Boerka)
De held Mazeppa
Maimoenjak
Hoe de zon en de maan werden ontvoerd en teruggehaald
Waarom Sinterklaas een nieuwe rode mantel kreeg
Janna van de Tiggeloven
Het wijze paardje
Het zwarte paard
De luie hasjverslaafde en zijn verstandige vrouw
De voorspelling op oudejaarsavond
Blauwe Gerrit
Het Ruitergat
Hoe de Gruwel aan zijn paard kwam
De geschiedenis van de schrokop
Hoe een boer de dood tartte
Broer vos en broer konijn
Het kasteel dat in de lucht zweefde
Oostelijk van de zon en westelijk van de maan
De zoon van de arme weduwe
De magneetberg
Kalief Haroen Al-Rasjid en Aboe Noewas
De zoon van de prefect van Yizhou
De verstandige en eerlijke ezels
Wat vader doet is altijd goed
De goudkinderen
Er is geen dankbaarheid op deze wereld
De paarden die dachten dat ze engelen waren
Het zeepaard van Volendam
Het sprookje van de leeuwin en haar welpje
Het paard en het hert
De offereiser
Robin Hood houdt de sheriff voor de gek
 
ringDe onverschrokken bakkersknecht
Hans Kachel-Oventje
Het vrouwtje van Stavoren
Berenpels
De geschiedenis van Aboe Kier en Aboe Sier
Krekel de waarzegger
De boskoning Och
Woeloer
Hans met de waterlaarzen
Ezelsvel
Katrien en het groene eikenbos
Een liefde onder de kersenbloesems
Dobrynia en Alyosja
Jusuf en de witte schildpad
De zoon van de houthakker
Dimitri en het vuurpaard
De oude vrouw in het bos
Het verhaal van de oude heks
De drie zusters van Kobi
De pompoen
De toverleerling
De Florentijn en de reus
Het ware geloof
De roverbruidegom
De steen van het haantje
De berenman
Het zwarte paard
De zeven raven
De drie veren
De vis met de ring
 
schrijvenDe laars met juwelen
De boze kabouter
Gods oordeel met Rosj Hasjana
 
tovenaarTwee prinsen
Een onmogelijke opgave
De prins die in een vogel veranderde
Aladdin en de wonderlamp
Vleerkens vogel
De ravenkoning
De visserszoon
Ali's vreemde avontuur
De soldaat en de witte berk
De kleine blauwe hippopotamus
De verenkoning
De mythe van Stinsterloo
Lugh, de meester in alle kunsten
De toverleerling
De gauwdief en zijn meester
Arthur, koning over eeuwen
De Magische Klok
De betovering die geen heil bracht
De steen van het haantje
De steen aan de ketting
Wie van de drie
De echo van Muiderberg
De schone vrouw met de afgehouwen handen
De kristallen bol
Tovenaar Manabozo en de Vissenkoning
Koning Vikarmajita
De reis van Cormac Mac Airt naar het toverrijk
Hoe de Gruwel aan zijn paard kwam
De hanebalk
De sage van tovenaar Merlijn
Grote Gjalt en Kleine Gjalt
De vis met de ring
De Formule Pendule
 
tovenaarsleerlingAli's vreemde avontuur
De toverleerling
De gauwdief en zijn meester
Sukra en Kaca
 
vliegDe hardloper
Het dappere snijdertje
De prinses die met een hond trouwde
De haat van de hater
De wees en de reus
De vlieg en de vlo
De dappere schoenlapper
Heer Hansaemon heeft een vlieg ingeslikt!
Het sprookje van tsaar Saltan
De ontevreden Etain
 
vosPinokkio
Duimpje de wereld in
De vrouw die haar man naar Aguarenta volgde
Het winterkoninkje en de beer
Boekoetsjigan de Luizen-Hadji
De man met de schoen van boomschors
Het zeehaasje
Over de dankbaarheid
Het koekemannetje (Gingerbread Man)
De dankbare vos
De gouden vogel
De visserszoon
De vos op de koningstroon
Hoe de kraanvogel de vos leerde vliegen
De bloem van het geluk
De toverleerling
De wonderlijke speelman
De raaf en de vos
De vos en de raaf
De vos en zijn vrouw
Temel de jager
De oude pluizenaar
Hoe de beer aan zijn korte staart is gekomen
De vleermuis en de mand vol duisternis
Het Pekjongetje
Zuster gans en broer vos
Van de dieren, die hun straf ontvluchtten
Hoe de vos de visvangst onderwees
Bid... en werk!
De kikkerfee
Broer vos en broer konijn
Geit Horenslaan, die niet naar huis wou gaan
De vos als herder
De vossenweduwe
Het gevonden geld
De vos en de kat
De kater en de vos
De brahmaan en de tijger
Hoe de beer zijn staart verloor
Waarom een haas een pluimstaart heeft
Bruin de beer en Reinaard de vos
Tafeltje dek je, ezeltje strek je en knuppel uit de zak
De bruiloft van vrouw vos
De wolf en de mens
De wolf en de vos
De vos en de moeder van zijn petekind
De vos en de ganzen
Er is geen dankbaarheid op deze wereld
De vos en de wezel
De vos en de vissen
De vos, de beer en het dier dat mens heet
Vos en Beer
De reiziger en de slang
De vrouw en de vos
Een hyena, luipaard, wolf en vos
De kikker, de vrouwtjesvos, de leeuw en het ree
Hans Teeuwen - Kiekerjan
 
zwaanHet lelijke jonge eendje
De kikvorsprinses
De Zwanenjonkvrouw
De bloedende zwaan
De witte zwaan
Koning Draak
De bloem van het geluk
Was het zo of niet?
Het sprookje van tsaar Saltan
De drie zwarte zwanen
De zwaneridder van Nijmegen
De zes zwanen
 
 
MOGELIJK VERWANT OP GROND VAN MOTIEF:
mens in diergedaante
De toverleerling
De bloedende zwaan
Solvej en de draak
De kristallen bol
Het zeehaasje
Het lammetje en het visje
De oude vrouw in het bos
Hans mijn egel
Het zingende springende leeuwerikje
De gauwdief en zijn meester
De drie veren
De zeven raven
Broertje en zusje
De twaalf broers
De reus Wolga 
De Nationale Sprookjesbon. Elke week GRATIS een verhaal
Leeftijd:
Verteltijd:
ca. 4 min.
Herkomst:



 



De Volksverhalen Almanak is met uiterste zorg gemaakt. De redactie is echter niet aansprakelijk voor eventuele fouten in de teksten. Als u onvolkomenheden aantreft in de inhoud of het gebruik van de website, dan kunt u dat melden bij de redactie. Ook kunt u ons altijd voorzien van aanvullingen en opmerkingen.

Nieuwste verhaal:

Lees ook:

RSS-feed Verhalen
RSS-feed Feesten
RSS-feed Vandaag de dag

Hans Christian Andersen