SAMENVATTING:
De ijdele en mooie god Semar vindt de mensen te lelijk en te min om mee om te gaan en wil met de sterren verkeren. Daartoe maakt hij van een stapel stenen een hoge berg. Wanneer hij op zijn beurt door de sterren afgewezen wordt, moet hij voor zijn hoogmoed een hoge prijs betalen. Misvormd en klein durft hij alleen nog in de openbaarheid te treden in het wajangspel.

TOELICHTING:
In deze legende wordt het uiterlijk van Semar verklaard, die - met zijn zoons Petruk, Nala Gareng en Bagong - in de Javaanse wajang (ook: wayang) figureert als de dienaar van de held Arjuna. 'Wajang' betekent 'schim' en een wajangspel is dus een schimmenspel dat met poppen wordt opgevoerd. Er zijn drie hoofdsoorten poppen: de wajang koelit (leren platte pop), de wajang klitik (houten platte pop) en de wajang golek (ronde pop). De held Arjuna is een van de hoofdfiguren uit het hindoeheldendicht de Mahabharata. Hij is koningszoon en krijger en hij heeft een verfijnd karakter. Zijn dienaren, of panakawan, brengen een vrolijke noot in het wajangspel. Semar draagt een zekere dubbelheid in zijn karakter; enerzijds is hij mismaakt en grappig, anderzijds wordt hij bewonderd om zijn wijsheid. Hij verschijnt ten tonele tijdens de garagara, de fase van chaos, die om middernacht is bereikt, wanneer het gevaar het grootst is geworden en hulp onontbeerlijk. Semar treedt op als bemiddelaar tussen diens meesters, de Pandawa's, en de goden, want hij is de enige die direct tot de goden durft te spreken om ze tot actie te dwingen. Semar en zijn zoons maken van oorsprong geen deel uit van het Indische repertoire, maar zijn eraan toegevoegd. Misschien is Semar een oorspronkelijke godheid, die niet van zijn plaats is verdrongen door de komst van het Hindoeïsme.

De verhalen van het wajangspel komen uit de Mahabharata. Deze verhalen gaan over de strijd binnen een vorstengeslacht over de verdeling van het rijk. Aan de ene kant staan de Pandawa's, vijf broers van wie Arjuna er een is; aan de andere kant staan hun neven, de honderd Korawa's. Bemiddelaar in de strijd tussen de twee partijen is het opperwezen Krishna. Uiteindelijk wordt de twist bijgelegd, maar er zijn te veel doden gevallen om nog vreugde te voelen. Het gaat bij de Mahabharata over het onvolkomene, het menselijk falen en de menselijke onmacht.

Dit verhaal is een bewerking naar 'Javaansche legenden' van Walterida. Uitgeverij Malmber, 's-Hertogenbosch / Antwerpen, 1925, pp. 86-91.