TOELICHTING:Uit Hessen. In de "Feen-Märchen" die in 1801 in Brunswijk uitgekomen waren, staat een gelijksoortig verhaal onder de titel "Das singende und klingende Bäumchen" dat naar Wesselski "Deutsche Märchen vor Grimm" blz. 248-351 aanneemt, grotendeels op het Franse sprookje van "La belle et la Bête" van mevrouw Leprince de Beaumont (1757) teruggaat.
De inhoud van het door Grimm vertelde sprookje is zeer samengesteld en haast overladen met beelden, maar is in hoofdzaak een bewerking van het type "De dierenbruidegom". De wens van de jongste is vaak iets dat een lente-motief in zich draagt. Zie
Assepoester. De bloeddruppel wekt herinnering, zie
De trouwe Johannes en
De ganzenhoedster. De veer wijst de weg, hij geeft de gedachten vleugels. De farao in Egypte droeg (als Osiris) een gevederde kroon. Vogel Grijp is een fabeldier met een adelaarskop, adelaarsvleugels en het lichaam van een leeuw, de koning van de dieren in de lucht en op de aarde; zie
Vogel Grijp. De rode zee is hier als sprookjesbeeld iets anders dan de Rode Zee bij Arabië, alleen Vogel Grijp kan erover vliegen; achter de rode zee heerst de tovernaar die ontvlucht moet worden. Vergelijk
De zes dienaren. De ware bruid draagt de mooie gewaden niet om ermee te pronken, maar om er de ware bruidegom mee te verwerven. De valse bruid wil die gewaden, zelfs als ze daarvoor de bruidegom prijs moet geven. De overijlde belofte, zie
Het meisje zonder handen. Het licht dat niet op de bruidegom mag schijnen is een wonderlijk motief. Men vindt het ook in
Amor en Psyche van Apuleius. Zie ook
De drie zwarte prinsessen.
De onderstaande oertekst uit het Olenbergse handschrift is een excerpt uit het sprookje "Die Schöne und der Drache" uit de verzameling "Die junge Amerikanerinn, oder Verkürzung müssiger Stunden auf dem Meere. Aus verschiedenen Sprachen übersetzt" (Ulm, 1765). Dit is een vertaling van "Contes Marins ou la jeune Américaine" dat in 1740 was uitgegeven door Madame de Villeneuve.
De draak
Een koopman, terug van de reis, hoort dat één van zijn verloren gewaande schepen in de haven binnengelopen is en hij besluit er onmiddellijk heen te reizen. Zijn twee oudste dochters beelden zich al in dat ze weer rijk worden en geven hem een massa opdrachten mee: kant, linnen en kleren voor ze kopen. De jongste dochter vraagt helemaal niets, haar vader spoort haar aan ook haar wens vrij te uiten. "Ik wens dat U gezond weer thuiskomt," zegt ze, maar de andere zusters spotten met haar en zeggen, dat ze altijd wil opvallen. "Wel," zegt ze, "dan vraag ik U, voor mij een roos mee te brengen."
De koopman raakt in de stad in langdurige processen verwikkeld en besluit ten slotte terug te keren, om niet het weinige dat overblijft er totaal bij in te schieten. Enkele mijlen van zijn huis vandaan komt hij 's avonds bij onguur weer aan een prachtig slot. Er is daar geen levende ziel, maar wel een prachtig gedekte tafel. Daaraan stilt hij zijn honger en hij gaat erop liggen om te slapen. De volgende morgen wil hij verder reizen en omdat hij net door een prachtige rozengang gaat, schiet hem de wens van zijn jongste dochter te binnen en hij plukt een roos.
Op hetzelfde ogenblik verschijnt een verschrikkelijke draak en die vraagt, wie hem toestaat, zijn rozen te plukken. De koopman wil zich verontschuldigen en vertelt van de wens van zijn dochter. "Nu goed, het enige wat je van de dood kan redden," zegt de draak, "is, dat je mij één van je dochters geeft. Maar zij moet binnen de maand hier zijn en zij moet vrijwillig komen." Bedroefd komt hij thuis. "Daar heb je, wat je mij gevraagd hebt. Je zal het duur genoeg moeten betalen."
De schone schikt zich in haar ongelukkig lot en gaat binnen de afgesproken termijn naar het huis van de draak. Hij gedraagt zich plomp en dom, maar goedmoedig. 's Nachts verschijnt in haar dromen een mooie jongeling. Overdag heeft zij alle mogelijke vermaak in haar eenzaamheid.
Vraag van de draak, of ze bij hem wil slapen? eerst weigeren, daarna gewoon worden aan hem, dankbaarheid, geleidelijk liefde. Bezoek bij de ouders. Ring naar binnen draaien bij het slapengaan brengt haar weg en weer terug. Bezorgdheid om de draak. Ten slotte verklaart zij hem op een nacht haar liefde. 's Morgens is hij in de mooie onbekende veranderd. Het verhaal van de draak. Zij is niet de dochter van de koopman. Een fee had haar met het stervende kind van de koopman verwisseld. ('s Nachts. Drie wiegen in een boerenkamer, waar een lamp brandt. De boeren slapen, de middelste wieg is prachtig. Daarin ligt het zieke koopmansdochtertje. De fee wil het leven inblazen, maar het sterft onder haar hand. Dan neemt zij de gunstige gelegenheid te baat om haar gunsteling in de plaats te leggen).
