SAMENVATTING:
De Saraceense koning Marsil lokt - met de hulp van Ganelon - de dapperste ridders van de Franse koning Karel de Grote in de val en verslaat ze allemaal, waaronder Roeland, Turpin en Olivier. Koning Karel neemt wraak en verovert de stad Zaragoza op de Saracenen. De verrader Ganelon wordt veroordeeld en terechtgesteld.

TOELICHTING:
In 778 vond er bij Roncevaux (tegenwoordig Roncesvalles in Spanje) werkelijk een slag plaats (Slag van de Roncesvaux-Pas) waarin een zekere Roland onder Karel tegen een legertje Basken vocht en het leven verloor. Over die gebeurtenis ontstond in de loop der tijd een aantal liederen en verhalen; uiteindelijk werden die in het Franse "Chanson de Roland" samengevoegd, waarin het groepje Basken werd vervangen door een leger van enkele honderdduizenden "Saracenen" - voor die tijd een duizelingwekkend aantal. De term "Saracenen" is weinig precies: sinds de Kruistochten werd het woord, dat van schrijvers uit de klassieke Oudheid afkomstig was, in veel literatuur als algemene aanduiding gebruikt voor moslims.

De auteur Turold presenteert Roeland als Karels neef (oomzegger) en schildert zijn held af als de typische ridder zonder vrees of blaam. Daarbij wordt in dit gedicht voor het eerst 'la douce France' als nationale eenheid, als vaderland voorgesteld. Het verhaal moet voor 1066 ontstaan zijn.

Roeland (736 - 15 augustus 778) - ook bekend als Roland, Roelant of Orlando - was een van de eerste Paladijnse ridders aan het hof van keizer Karel de Grote in de 8e eeuw. Vanaf de 11e eeuw werd van Roeland een populaire held gemaakt door de middeleeuwse minstrelen. Hij werd het symbool van de 'nobele christen' die door moslims in de pan werd gehakt.

'Het Roelandslied' was de belangrijkste bron voor latere Rolandverhalen. In 1510 schreef Ludovico Ariosto het gedicht 'Orlando Furioso'. Antonio Vivaldi en Georg Friedrich Händel baseerde er een opera op. Het lied was ook de inspiratiebron voor het boek 'Orlando: a biography' (1928) van Virginia Woolf. In Frankrijk en Italië wordt de legende van Roeland vaak via poppenspel verteld. In Italië en de Slavische landen wordt de ridder voornamelijk Orlando genoemd en zijn de verhalen rond zijn persoon wat meer geromantiseerd. In de middeleeuwse steden van Duitsland werd Roeland een symbool van vrijheid en onafhankelijkheid. Onder de Baskische bergbewoners doet nog steeds het verhaal de ronde dat in stormachtige nachten de echo van een hoorn kan worden gehoord - de hoorn Olifant - die Roeland bij zijn sterven zou hebben geblazen om de Frankische voorhoede te waarschuwen. In Catalonië werd Roeland een mythische, sterke, reus.