Informatie over: Malkes geheime Chanoeka recept
SAMENVATTING:
Met Chanoeka worden speciale koeken gegeten, de latkes. Als een tamelijk eigenwijze bewoonster van Chelm van haar kinderen te horen krijgt dat haar latkes niet te eten zijn, komt ze op slinkse wijze achter het legendarische geheime recept van haar buurvrouw. Ze gaat zelf aan de slag, maar nogmaals: de vrouw van de schoenmaker is eigenwijs...
TOELICHTING:
Chanoeka is een joods feest, ook bekend als het lichtfeest of toewijdingsfeest. De eerste dag van dit feest, erev chanoeka, begint na de zonsondergang van de 24e dag van de joodse maand Kislev. Het verhaal van Chanoeka staat opgetekend in de boeken 1 Maccabeeën en 2 Maccabeeën. Deze boeken maken niet deel uit van Tenach, maar zijn onderdeel van de apocriefen.

Chanoeka was ingesteld door Judah Maccabeüs en zijn broers in het jaar 165 v.Chr. om jaarlijks met vreugde gevierd te worden ter herdenking van de toewijding aan het altaar in de tempel van Jeruzalem. (1 Macc. iv. 59). Na Jeruzalem en de tempel te hebben hersteld, gaf Judah het bevel de tempel te reinigen, een nieuw altaar in plaats van de verontreinigde te bouwen, en nieuwe heilige bekers te vervaardigen. Toen het vuur opnieuw op het altaar werd aangestoken, en de lampen op de kandelaar weer brandden, werd de toewijding aan het altaar gedurende acht dagen gevierd, onder het brengen van offers en het zingen van liederen. (1 Macc. iv. 36), wat enigszins lijkt op de feestelijkheden van Soekkot. Ook in de huizen werden lichten aangestoken. Volgens Josephus (Joodse Oudheden) werd het in de volksmond dan ook het feest van de lichten genoemd.

In de Talmoed wordt het wonder van Chanoeka genoemd, dat niet in de Maccabeeën wordt genoemd. Het feest markeert de overwinning op de legers van de Seleucieden, die hadden geprobeerd het volk Israël te weerhouden het jodendom uit te oefenen. Judah Maccabeüs en zijn broers vernietigden de overweldigende strijdkrachten, en wijdden de tempel opnieuw in. Kenmerkend voor het feest is, dat een speciaal soort kandelaar tijdens dit feest wordt aangestoken. Deze kandelaar heet de chanoekia, en moet vooral niet worden verward met de menora, die ook minder armen heeft.

Volgens de legende in de Talmoed, gingen de Maccabeeën de tempel binnen nadat zij de bezetters uit de tempel hadden verjaagd, om de afgodenbeelden te verwijderen en de tempel te herstellen. Zij ontdekten, dat de meeste rituele voorwerpen ontwijd waren. Daarop zochten zij ritueel gezuiverde olijfolie om de menora aan te steken en de tempel te herstellen, maar vonden slechts genoeg olie voor een enkele dag. Zij staken dit evengoed aan, en gingen verder meer olijfolie te persen en zuiveren. Op een miraculeuze wijze bleef deze kleine hoeveelheid olie acht dagen lang branden, tot er nieuwe olie geperst en gezuiverd kon worden. Om deze reden steken joden een kaars extra aan, iedere nacht van het feest.

In de Talmoed worden twee gebruiken beschreven. Het was gebruikelijk om of acht lampen op de eerste nacht van het feest te laten schijnen, en het aantal met een te reduceren bij iedere nacht. Een ander gebruik was, om op de eerste nacht met een brandende lamp te beginnen, en iedere nacht een extra aan te steken tot er acht brandden, op de achtste nacht. Het eerste gebruik werd door de volgers van Sjammaj gevolgd, het laatste door die van Hillel. Volgens Josephus stonden de lichten symbool voor de vrijheid die de joden verkregen, op de gebeurtenis die op het feest wordt gevierd wordt.



Recept voor latkes (aardappelkoekjes):
Met Chanoeka eet men gerechten gebakken in olie. Zo wordt op een symbolische manier verwezen naar het Chanoeka-wonder; het kruikje olie dat niet een dag maar acht dagen bleef branden.

Benodigdheden:
6 grote geschilde aardappelen
1 ui
3 eieren
½ kop meel
zout en peper
olie

Bereiding:
De rauwe aardappelen grof raspen en in vergiet uit laten lekken. Dan laatste water eruit persen en droog deppen met keukenpapier. Ui klein snijden. Eieren klutsen. Alle ingrediënten mengen. Mengsel mag niet te stijf worden. De olie heet laten worden. Met een lepel portie maken en deze in de olie leggen. Een beetje platdrukken. Aan beide zijden op niet te hoge temperatuur voorzichtig bakken. Serveren met appelmoes, compote of zure room.
   
TYPERING:Een joods verhaal over het lekkerste recept voor latkes
SOORT:Joods-verhaal, Feestverhaal
HERKOMST:Polen
LEEFTIJD:Voor kinderen vanaf 10 jaar en ouder
AUTEUR:David A. Adkr
TREFWOORDEN:chelm, eigenwijs, latkes, chanoeka, recept
RELIGIE:Jodendom
SEIZOEN/MAAND:Winter
FEEST/VIERING:
BRON:"Feestverhalen uit verschillende culturen" samengesteld door Jos van Hest/Saskia van der Valk. Uitgeverij J.H. Gottmer / H.J.W. Becht BV, 1996.





MOGELIJK VERWANT OP GROND VAN TREFWOORD:
chanoeka 
chelmEen nar in strijd tegen narigheid
Het giftige graan
De reis van een melodie
De verloren dochter
Slimmerik en Slomerik
De koning en de arme violist
Chelm is overal
Een valstrik voor de maan
Chelm houdt open huis
Eeuwig feesten in Dalfoenka
 
eigenwijsWat andere mensen vinden
Nasreddin Hodja gaat goedkoop winkelen
Nasreddin Hodja en de achterdeur
Temel de jager
Vrouw Trui
De vrouw die tegen de stroom in dreef
Het buideldier en de wind
 
latkes 
recept