Chinezen
De chinese maankalender
In China is sinds 1912 de westerse (Gregoriaanse) kalender
in gebruik. De traditionele
maankalender is daarentegen nog
van groot belang. Zo wordt bijvoorbeeld de datum van het belangrijkste
festival, Chinees Nieuwjaar oftewel het Chinese Lentefeest,
bepaald volgens de maankalender.
De Chinese kalender heeft per jaar 12 of 13 maanden. De maanden hebben negenentwintig dagen (kleine maanden) of dertig dagen (grote maanden). Zeven keer in de negentien jaar wordt een extra dertiende (schrikkel)maand ingevoegd.
Het begin van een maand wordt
vastgesteld door waarneming, waarbij meestal wel een paar
jaar vooruit gerekend wordt, maar de kalender is echter niet volledig
vooruit te berekenen.

Het Chinese jaar begint op de tweede nieuwe maan na de zonnewende van 21 december. Chinees Nieuwjaar kan dus niet voor 21 januari en niet na 20 februari plaatsvinden.
De dagen en maanden van de Chinese kalender hebben geen namen, maar zijn
genummerd van 1 tot 7 (maandag is de eerste dag, dinsdag de tweede, enz.) en van 1 tot 12 (maand 1, maand 2, enz.). In een schrikkeljaar komt daarbij
nog een dertiende ongenummerde maand. De plaats van deze extra
maand hangt af van de bewegingen van de zon door de tekens
van de dierenriem, net zoals bij de
hindoekalender.
Een dag van vierentwintig uur wordt door de Chinezen ingedeeld in twaalf keer twee uur, in het Chinees een 'uur' genoemd. Voor westerse begrippen begint een dag de avond van te voren om elf uur, dus om 23:00 uur in plaats van 24:00 uur.
Chinese jaartelling
Sinds
de tijd van de eerste, mythische, Gele Keizer in 2697 v. Chr. (het jaar 0 voor de Chinezen),
gaat de Chinese jaartelling uit van een cyclus van zestig jaar, elk met een eigen naam.
Hiervoor worden twee rijen namen cyclisch gebruikt. De eerste
rij bevat de vijf elementen: hout, vuur, aarde, metaal en water. De tweede rij de twaalf dieren uit de Chinese dierenriem: geit, aap, kip, hond, varken, rat, buffel, tijger, haas, draak, slang en paard. Door ieder jaar een volgende naam uit beide
rijen te nemen, krijgen we een cyclus van 60 jaar (12 dieren * 5 elementen) waarin
geen duplicaten voorkomen. Bij bepalingen over kortere
termijn worden alleen de 12 tekens van de dierenriem genoemd. Zo zijn er 12 namen van dieren, die in een cyclus
van 12 jaren hun naam geven aan een jaar. Vrijwel elke Chinees
weet in welk Chinees dierenteken hij/zij is geboren.
De huidige (78-ste) cyclus van 60 jaar begon op 2 februari 1984. Een eenvoudige rekensom leert dat 2007 (het vierentwintigste jaar in de 78-ste cyclus) overeenkomt met het Chinese jaar 4704:
((2007-1983) + (78*60)) = 4704
Elke maanmaand begint op de dag
van de nieuwe maan; de volle maan is het dan op de 15e van
die maand. De maancyclus duurt 29 à 30 dagen, gemiddeld 29
en een halve dag. Een kleine rekensom leert dat een jaar van
12 maanden dus 354 dagen telt. Aangezien de aarde er 365 en
een kwart dag over doet om dezelfde positie ten opzichte
van de zon te bereiken, 'missen' er dus 11 en een kwart dagen
per jaar.
De Chinesen lossen dit op door ongeveer om de drie jaar een schrikkelmaand in te voegen (7 keer in 19 jaar). Het invoegen van een extra maand gebeurt niet lukraak, maar volgens berekening. De plaats van die schrikkelmaand is namelijk afhankelijk van de stand van de zon en daarvoor hanteren de Chinezen ook een zonnekalender.
De zonnekalender en de 24 jie's
De Chinezen werken ook met een
zonnekalender. Het zonnejaar wordt opgedeeld in 24 perioden van 15 à 16 dagen, de
jie's, die elk een eigen naam hebben. Deze naam hangt samen met activiteiten bij het bebouwen van het land of de weersgesteldheid, bijvoorbeeld de Qing Ming-
jie, wat 'puur en helder' betekent, in het voorjaar.
Het zonnejaar begint altijd op 4 of 5 februari, met de eerste
jie, Li Chu'un genaamd, het begin van de lente. Het tijdstip van de
jie's staat vast. De vijfde
jie begint op de 106de dag na de tweeëntwintigste
jie, die met de winterzonnewende aanvangt. Qing Ming begint daarom meestal op 5 april en soms op 6 april.
De namen van de 24 jie's, periodes van 15 à 16 dagen in het zonnejaar zijn:
| 1 |
Li Ch'un - Begin van de lente |
4 of 5 februari |
| 2 |
Yu Shui - Constante regen |
19 februari |
| 3 |
Ching Che - Insecetenontwaken |
6 maart |
| 4 |
Ch'un Fen - Lente-evening |
21 maart |
| 5 |
Qing Ming - Helder en puur |
5 of 6 april |
| 6 |
Ku Yu - Regenbuien |
20 april |
| 7 |
Li Hsia - Begin van de zomer |
6 mei |
| 8 |
Hsiao Man - Kleine oogst |
21 mei |
| 9 |
Mang Chung - Zaaien van het zaad |
6 juni |
| 10 |
Hsia Chih - Zomerzonnewende |
22 juni |
| 11 |
Hsiao Shu - Gematigde hitte |
7 juli |
| 12 |
Ta Hu - Felle hitte |
23 juli |
| 13 |
Li Ch'in - Begin van de herfst |
8 augustus |
| 14 |
Ch'u Shu - Eind van de hitte |
23 augustus |
| 15 |
Pai Lu - Witte dauw |
8 september |
| 16 |
Ch'iu Fen - Herfst-evening |
23 september |
| 17 |
Han Lu - Koude dauw |
9 oktober |
| 18 |
Shuang Chiang - Vrieskou |
24 oktober |
| 19 |
Li Tung - Begin van de winter |
8 november |
| 20 |
Hsiao Hsueh - Kleine sneeuwval |
23 november |
| 21 |
Ta Hsueh - Grote sneeuwval |
7 december |
| 22 |
Tung Chih - Winterzonnewende |
21 of 22 december |
| 23 |
Hsao Han - Kleine kou |
6 januari |
| 24 |
Ta Han - Grote kou |
20 of 21 januari |
De indeling in
jie's heeft invloed op het bepalen van de
extra schrikkelmaand van de gemengde kalender. Meestal bevat een maanmaand twee wisselingen in de
jie-periodes. Maar er zijn maanmaanden met maar één wisseling.
In 2009 begint de vijfde maanmaand op 24 mei (zie
Chinese maankalender 2009). De begindata van de
jie's in deze maand zijn 5 en 21 juni. De maanmaand erop begint op 23 juni, maar deze kent maar één wisseling van de
jie's, namelijk op 7 juli. Omdat deze maand maar één wisseling heeft, wordt het door de Chinezen niet als zesde maand beschouwd, maar als de tweede vijfde maand. Dit is dan tevens de schrikkelmaand. Het jaar 2009 (Chinees jaar 4706) heeft dus dertien in plaats van twaalf maanden, met als gevolg dat het nieuwjaar in 2010 heel laat valt, namelijk op 14 februari.
Chinese dierentekens
In diverse schema's worden de dierentekens verschillend vertaald. Hieronder een lijst waarbij soms meerdere namen voor een teken genoemd worden, het teken is hetzelfde.
| 1955 |
24
jan 1955 - 11 feb 1956 |
Ram/Schaap/Geit |
hout |
| 1956 |
12
feb 1956 - 30 jan 1957 |
Aap |
vuur |
| 1957 |
31
jan 1957 - 17 feb 1958 |
Haan |
vuur |
| 1958 |
18
feb 1958 - 7 jan 1959 |
Hond |
aarde |
| 1959 |
8
feb 1959 - 27 jan 1960 |
Zwijn/Varken |
aarde |
| 1960 |
28
jan 1960 - 14 feb 1961 |
Rat |
metaal |
| 1961 |
15
feb 1961 - 4 feb 1962 |
Buffel/Stier/Os |
metaal |
| 1962 |
5
feb 1962 - 24 jan 1963 |
Tijger |
water |
| 1963 |
25
jan 1963 - 12 feb 1964 |
Konijn/Haas/Kat |
water |
| 1964 |
13
feb 1964 - 1 feb 1965 |
Draak |
hout |
| 1965 |
2
feb 1965 - 20 jan 1966 |
Slang |
hout |
| 1966 |
21
jan 1966 - 8 feb 1967 |
Paard |
vuur |
| 1967 |
9
feb 1967 - 29 jan 1968 |
Ram/Schaap/Geit |
vuur |
| 1968 |
30
jan 1968 - 16 feb 1969 |
Aap |
aarde |
| 1969 |
17
feb 1969 - 5 feb 1970 |
Haan |
aarde |
| 1970 |
6
feb 1970 - 25 jan 1971 |
Hond |
metaal |
| 1971 |
27
jan 1971 - 15 feb1972 |
Zwijn/Varken |
metaal |
| 1972 |
16
feb 1972 - 2 feb 1973 |
Rat |
water |
| 1973 |
3
feb 1973 - 22 jan 1974 |
Buffel/Stier/Os |
water |
| 1974 |
23
jan 1974 - 10 feb 1975 |
Tijger |
hout |
| 1975 |
11
feb 1975 - 30 jan 1976 |
Konijn/Haas/Kat |
hout |
| 1976 |
31
jan 1976 - 17 feb 1977 |
Draak |
vuur |
| 1977 |
18
feb 1977 - 6 feb 1978 |
Slang |
vuur |
| 1978 |
7
feb 1978 - 28 jan 1979 |
Paard |
aarde |
| 1979 |
29
jan 1979 - 15 feb 1980 |
Ram/Schaap/Geit |
aarde |
| 1980 |
16
feb 1980 - 4 feb 1981 |
Aap |
metaal |
| 1981 |
5
feb 1981 - 24 jan 1982 |
Haan |
metaal |
| 1982 |
25
jan 1982 - 12 feb 1983 |
Hond |
water |
| 1983 |
13
feb 1983 - 1 feb 1984 |
Zwijn/Varken |
water |
| 1984 |
2
feb 1984 - 19 feb 1985 |
Rat |
hout |
| 1985 |
20
feb 1985 - 8 feb 1986 |
Buffel/Stier/Os |
hout |
| 1986 |
9
feb 1986 - 28 jan 1987 |
Tijger |
vuur |
| 1987 |
29
jan 1987 - 16 feb 1988 |
Konijn/Haas/Kat |
vuur |
| 1988 |
17
feb 1988 - 5 feb 1989 |
Draak |
aarde |
| 1989 |
6
feb 1989 - 26 jan 1990 |
Slang |
aarde |
| 1990 |
27
jan 1990 - 14 feb 1991 |
Paard |
metaal |
| 1991 |
15
feb 1991 - 3 feb 1992 |
Ram/Schaap/Geit |
metaal |
| 1992 |
4
feb 1992 - 22 jan 1993 |
Aap |
water |
| 1993 |
23
jan 1993 - 9 feb 1994 |
Haan |
water |
| 1994 |
10
feb 1994 - 30 jan 1995 |
Hond |
hout |
| 1995 |
31
jan 1995 - 18 feb 1996 |
Zwijn/Varken |
hout |
| 1996 |
19
feb 1996 - 6 feb 1997 |
Rat |
vuur |
| 1997 |
7
feb 1997 - 27 jan 1998 |
Buffel/Stier/Os |
vuur |
| 1998 |
28
jan 1998 - 15 feb 1999 |
Tijger |
aarde |
| 1999 |
16
feb 1999 - 5 feb 2000 |
Konijn/Haas/Kat |
aarde |
| 2000 |
6
feb 2000 - 23 jan 2001 |
Draak |
metaal |
| 2001 |
24
jan 2001 - 11 feb 2002 |
Slang |
metaal |
| 2002 |
12
feb 2002 - 31 jan 2003 |
Paard |
water |
| 2003 |
1
feb 2003 - 21 jan 2004 |
Ram/Schaap/Geit |
water |
| 2004 |
22
jan 2004 - 8 feb 2005 |
Aap |
hout |
| 2005 |
9
feb 2005 - 28 jan 2006 |
Haan/Kip |
hout |
| 2006 |
29
jan 2006 - 17 feb 2007 |
Hond |
vuur |
| 2007 |
18
feb 2007 - 6 feb 2008 |
Zwijn/Varken |
vuur |
| 2008 |
7 feb 2008 - 25 jan 2009 |
Rat |
aarde |
| 2009 |
26 jan 2009 - 13 feb 2010 |
Buffel/Stier/Os |
aarde |
| 2010 |
14 feb 2010 - 2 feb 2011 |
Tijger |
metaal |
| 2011 |
3 feb 2011 - 22 jan 2012 |
Konijn/Haas/Kat |
metaal |
Chinese feesten
De Chinese feesten vinden jaarlijks op dezelfde dag in dezelfde Chinese maand plaats. Met behulp van onderstaande maankalender is het eenvoudig de overeenkomstige westerse (internationale) datum te bepalen.
Chinese maankalender voor 2008
Bekijk de Chinese kalender voor:
2007 |
2008 |
2009 |
2010 |
2011 |
2012In rood staat de Chinese maand aangegeven. De wisseling van de
jie's wordt aangegeven met ST en PT, gevolgd door de maand. Het eerste cijfer is de westerse dag van de maand, het tweede cijfer is de dag in de Chinese maand. Let op dat het hier om astrologische berekeningen gaat en het voor jaren in de verre toekomst misschien wel eens een dag kan schelen.