Hindoes

Hindoe´stische feesten, vieringen, jaardagen en herdenkingen
Het hindoe´sme kent verschillende soorten vieringen. Zo zijn er de seizoensfeesten zoals Holi (hindoe´stisch nieuwjaar) in de lente en Divali (hindoe´stisch lichtjesfeest) in het najaar, waarbij de goden een belangrijke rol spelen. Daarnaast zijn er feestdagen die uitsluitend aan de goden gewijd zijn.

In totaal vinden we op de hindoekalender maar liefst 174 festiviteiten voor het hele jaar vermeld. Doorgaans worden er achtentwinitg tot dertig daarvan gevierd; de meesten thuis in besloten kring. Dat geldt ook voor een aantal herdenkingen en jaardagen. De buitenstaander zal er niet veel van merken: hindoes zullen die dag bepaalde vereringen doen of speciaal voedsel nuttigen. Vaak hebben die vieringen het welzijn van voorouders, familie en vrienden als thema. Andere festiviteiten krijgen iets meer algemene aandacht.

Tijdens de erediensten, de poedja's, worden goden en voorouders geŰerd met offervuren, hawans. Meestal worden deze erediensten thuis uitgevoerd, bij het famlie-altaar, of in de tempel.

Alle vieringen en plechtigheden van het hindoe´sme worden afgesloten met zingen van de arti (een loflied) waarna de prasad wordt uitgedeeld. Deze bestaat uit zoetigheid en fruit. Meestal volgt er nog een gezamenlijke maaltijd, waarna men nog een poosje gezellig onder elkaar doorbrengt.

Enkele festiviteiten worden in Nederland algemener gevierd dan andere. Dat zijn het Holi-feest, Krishna Janamashtmi en de festiviteiten in het najaar met Divali als hoogtepunt. Het vieren van deze godsdienstige feesten heeft grote vormende waarde. Gelovigen willen op deze hoogtijdagen op bijzondere wijze eer bewijzen aan God. Men bezoekt kennissen, vrienden en familieleden om oude banden aan te halen of om nieuwe aan te knopen. Samen met de feesten worden ook verschillende cultuur-historische gebeurtenissen herdacht.

Hindoe feesten
Hindoe´stische festiviteiten vinden het gehele jaar door plaats, maar de nadruk ligt op het voor- en najaar. Daarbij staan Holi en Divali in een bijzondere verhouding tot elkaar. Divali is een feest in de herfst, vlak voor het begin van de winter, terwijl Holi vlak na de winter de komst van de lente inluidt. Deze twee feesten worden enerzijds met elkaar verbonden door een periode van betrekkelijke rust in de natuur en anderzijds gescheiden door een tijdvak van groei, bloei, oogst en allerhande activiteiten van plant, dier en mens.


Datum:
17 maart 2014
6 maart 2015
23 maart 2016
1 Krisjna Chaitra. In februari/maart vieren hindoes Phagua of het Holi-feest, vijf weken na het planten van de holika op Basant Panchami. Dit lentefeest is tevens het nieuwjaarsfeest van de hindoes. De avond voorafgaand aan Holi is Holika Dahan; de brandstapel wordt verbrand. Holi of Pagwa.

In grote delen van India en Nepal is het vandaag Nieuwjaar. Ook in Suriname is dit een belangrijke feestdag. Lees meer ⇒

Lees ook:
De heks Dandha
De heks Holika
De koeherder en de heks


Datum:
30 maart t/m 7 april 2014
20 t/m 27 maart 2015
7 t/m 14 april 2016
Navaratri (eerste periode)1-9 Sukla Chaitra. Jaarlijks in maart/april. Op de eerste dag van lichte helft van de maand Chaitra begint de vier maanden durende vastenperiode, die tot de tweede Navaratri (de eerste dag van de lichte helft van de maand Asvina (september/oktober)) zal duren.

De festiviteiten duren negen dagen en nachten en richten zich voornamelijk op de verering van de godin Durga ('ongenaakbare'), ÚÚn van de negen namen of verschijningsvormen van Parvati, het vrouwelijke aspect dan wel de echtgenote van de god Shiva. Lees meer ⇒

Lees ook:
De koeherder en de heks
Ganesha


Datum:
7 april 2014
27 maart 2015
14 april 2016
9 Sukla Chaitra. In maart / april wordt Ramnavmi gevierd, de geboortedag van Rama. Hij was de incarnatie van god Vishnu als een perfecte mens. Rama werd in de stad Ajodhya aan het hof van koning Dasharatha en diens vrouw Sumintra geboren. Zijn levensverhaal is door de dichter Valmiki (1e eeuw voor Chr.) beschreven in het Ramayana en later, in de 16e eeuw, door Tulsidas in de Ramcaritmanas opnieuw verteld. Valmiki schreef in het Sanskriet, de heilige taal van de hindoes en Tulsidas in het Avadhi, een van de volkstalen waaruit het moderne Hindi is ontstaan. Het voorlezen en zingen uit deze werken staat centraal op deze dag. Ramnavmi (ook: Ram Navami) is een hindoefeestdag ter ere van Ram. Lees meer ⇒

Lees ook:
Ramayana


Datum:
14 april 2014
3 april 2015
21 april 2016
15 Sukla Chaitra. April. Viering van de geboortedag van de apengod Hanuman. Hij was de trouwe volgeling en helper van Rama uit de Ramayana. Lees meer ⇒

Lees ook:
Hanuman
Ramayana


Datum:
15 juli 2014
4 augustus 2015
23 juli 2016
5 Krisjna Sravana. Meestal eind juli. Nag Pantsjami wordt twee keer vlak achter elkaar gevierd: op de vijfde dag van de donkere helft van de maand Sravana (5 Krisjna Sravana) Ún op de vijfde dag van de lichte helft van de maand Sravana (5 Sukla Sravana).

Nag Pantsjami is een slangenfestival ter ere van de slangengoden. Een dag van de verering van de mythische oerslang die in de onderwereld verblijft. Daarmee wordt hulde gebracht aan alle dieren. Alle schepselen worden gezien als kralen aan hetzelfde (kosmische) snoer. Ze zijn niet alleen afhankelijk van elkaars bestaan, maar maken elkaars bestaan ook mogelijk. Op deze dag wordt er gebeden voor slangen en worden ze gevoed met melk. Lees meer ⇒


Datum:
31 juli 2014
19 augustus 2015
7 augustus 2016
5 Sukla Sravana. Meestal in augustus. Nag Pantsjami wordt twee keer vlak achter elkaar gevierd: op de vijfde dag van de donkere helft van de maand Sravana (5 Krisjna Sravana) Ún op de vijfde dag van de lichte helft van de maand Sravana (5 Sukla Sravana). Lees meer ⇒


Datum:
10 augustus 2014
29 augustus 2015
18 augustus 2016
Raksha Bandhan valt jaarlijks op de volle maan in Sravana (meestal in augustus). Het is een feest voor broers en zussen. De zus zoekt haar broers op en bindt een beschermkoord om diens pols. De broer wordt dan geacht een geschenkje te geven aan zijn zus en haar alle bescherming te bieden. Dit feest vindt plaats in de maand sravana (2e helft van de maand augustus), op de dag wanneer het volle maan is. Dit feest is bedoeld om de relatie tussen broer en zus te gedenken. Deze dag is ook bekend onder de naam Rakhi. Lees meer ⇒

Lees ook:
Broertje en zusje
Venka de kreupele


Datum:
16 en 17 augustus 2014
4 en 5 september 2015
23 en 24 augustus 2016
7/8 Krisjna Bhadrapada. Augustus/september. Een hindoe feest waarbij op de zevende en achtste dag van de donkere helft van de maand Bhadrapada de geboorte van Krishna wordt herdacht.

Een feest met veel muziek, toneel, zang en dans waarbij de verjaardag van Krishna wordt gevierd. Krishna wordt gezien als de volledige incarnatie van de god Vishnu. Hij werd onder erbarmelijke omstandigheden geboren toen zijn ouders gevangen zaten. Het voorlezen uit de Bhagavadgita - een leerdicht van Shri Krishna - staat die dag centraal in de verschillende tempels en bijeenkomsten. Lees meer ⇒

Lees ook:
De goedhartige pelgrim


Datum:
28 augustus 2014
16 september 2015
4 september 2016
Ganesh Chaturthi (Geboortedag Ganesha)4 Sukla Bhadrapada. Augustus/september. Verering van de god Ganesh, bekend geworden als de melkdrinkende godheid. In sommige streken van India is dit feest zeer populair; in de deelstaat Maharastra bijvoorbeeld duurt het negen dagen. Ganesha of Ganesh is de god met het olifantenhoofd. Hij neemt hindernissen weg en is de beschermheilige van reizigers. Hindoes bidden tot Ganesha voor ze aan iets nieuws beginnen, zoals een nieuwe baan of wanneer ze verhuizen. Lees meer ⇒

Lees ook:
Ganesha


Datum:
9 t/m 23 september 2014
28 september t/m 11 oktober 2015
16 t/m 30 september 2016
De donkere (Krisjna Paksja) helft van de maand Asvina. Met de nieuwe maan van de maand Asvina (september/oktober) is het tijd voor de herdenking van de overleden ouders en familieleden (pitries). Ook: Pitra Paksh of Pitra Paksha.

Er worden diensten en ceremonies gehouden, waarbij de dodenoffers (straaha's) centraal staan. Lees meer ⇒


Datum:
24 september t/m 2 oktober 2014
13 t/m 21 oktober 2015
1 t/m 9 oktober 2016
1-9 Sukla Asvina. September/oktober. Na Pitra Paksj begint de tweede Navaratri: negen dagen durende festivitieten, die afgesloten worden met Vijay-dashmi. Navaratri (ook: Navratri or Navaratra) is een feest van dans en aanbidding. Het woord 'Navaratri' is samengesteld uit twee woorden: Nava (negen) en Ratri (nachten). Lees meer ⇒

Lees ook:
Ganesha


Datum:
3 oktober 2014
23 oktober 2015
11 oktober 2016
10 Sukla Asvina. September/oktober. Viering van de overwinning van het goede (in de vorm van Shri Rama) op het kwaad (de demonenkoning Ravan) in de wereld. Ook: Dashera, Dasara, Wijay Dasjmi, Vijay-dashmi of Vijaya Dasami. Het einde van Navaratri en wordt op de tiende dag gevierd. Tiendaags festival waarin de opvoering van van de Ramayana een centrale plaats inneemt. Lees meer ⇒

Lees ook:
Ramayana


Datum:
23 oktober 2014
11 november 2015
30 oktober 2016
DivaliNieuwe maan als overgang van het krisjna (afnemende) naar het sukla (wassende) gedeelte van de maand Kartika. Divali is een vrolijk Hindoefeest, het feest van de duizend lichtjes. Divali is gewijd aan Maha Lakshmi, de godin van het licht, de voorspoed, het geluk, het succes, de wijsheid en de welvaart. Het lichtfeest. Na Divali gaan veel hindoes op bedevaart, bij voorkeur naar de heilige rivier de Ganges. Men neemt daar een religieus bad: een Ganga-nahan. Lees meer ⇒

Lees ook:
Divali
Het ontstaan van Divali
De vrouw die voorspoed bracht
De strijd tussen Bhagja en Lakshmi


Datum:
2 december 2014
21 december 2015
10 december 2016
11 Sukla Margasirsha. December. Op de elfde dag van de lichte helft van de maand Margasirsha. De dag van de Bhagavad Gita, het 'Lied van de Heer'.

De Bhagavad Gita is een onderdeel van het grote Mahabharata-epos. Het vertelt hoe de god Krishna de krijger Ardjuna bijstaat en hem inzicht geeft in leven dood, de band tussen mens en god en het onderscheid tussen goed en kwaad. Lees meer ⇒


Datum:
4 februari 2014
25 januari 2015
13 februari 2016
5 Sukla Magha. Met dit feest luidt men de komst van de lente in. Op de vijfde dag van de maand maagh wordt een begin gemaakt met het opbouwen van de holika. Dit is een brandstapel die aan de vooravond van het naderende Holi-feest onder grote belangstelling in brand wordt gestoken. Op een plein, centraal gelegen in de woonplaats, plant men op rituele wijze een kasterolie-plant (ricinus) in de grond. Rondom deze plant stapelt men daarna iedere dag takken, bladeren, hout en ander brandbaar materiaal (maar geen afval of huisvuil). De stapel stelt de heks Holika voor, die het kwaad in de wereld - met name in de mens - voorstelt. In Nederland staan de gemeentebesturen het om veiligheidsredenen niet toe dat de brandstapel vijf weken lang in het openbaar op een pleintje staat opgesteld. Daarom bouwen hindoes hier de holika op de dag van de verbranding zelf op en steken die 's avonds in brand onder het zingen van specifieke liederen. 'Vasant' of 'basant' betekent 'voorjaar'; 'panchami' verwijst naar de vijfde maandag in de hindoe kalender. Tevens de geboortedag van de godin van de wijsheid: Shri Saraswati. Oook wel: Vasant Panchami. Lees meer ⇒


Datum:
28 februari 2014
18 februari 2015
8 maart 2016
14 Krisjna Phalguna. Op de veertiende avond van de maand Phalguna (februari / maart) wordt het Maha Shivratri gevierd, een festiviteit ter ere van de god Shiva. De gelovigen vasten op deze dag en houden een nachtwake in een tempel bij het beeld van Shiva.

Voor de Arya Samaj - een hervormingsbeweging in het hindoe´sme - is dit feest van extra betekenis, omdat juist in de nacht van Shivratri de grondlegger van de Arya Samaj - Swami Dayananda - tot het inzicht kwam om de hindoe godsdienst en de Indiase samenleving te hervormen. Tijdens de nachtwake viert men dan ook de rishi-bodh, de verlichting van de rishi, de geestelijke ziener. Ook: Shivaratri. De nacht van Shiva. Lees meer ⇒


Datum:
16 maart 2014
5 maart 2015
22 maart 2016
15 Sukla Phalguna, de laatste dag van de hindoekalender. De avond voor Holi, de laatste dag van de maand Phalguna. Op deze dag verbrandt men de tevoren geplante Holika, welke het kwade symboliseert. Laatste dag van het Hindoe-maanjaar bij de Poernimanta-rekening. Lees meer ⇒

Lees ook:
De heks Holika
De heks Dandha