Wereld Feesten Almanak

Christelijke feesten en vieringen

Het rooms-katholicisme, het protestantisme en het orthodoxe geloof zijn de belangrijkste stromingen in het christendom. Al deze stromingen hebben hun eigen feesten. De feesten die rooms-katholieken, protestanten en orthodoxen wel gezamenlijk vieren, vinden niet altijd op hetzelfde tijdstip plaats.

Er worden drie verschillende hoofdkalenders gehanteerd om de data van de vieringen vast te stellen:

  • Rooms-katholieken en protestanten (het 'Westen') gebruiken de westerse (Gregoriaanse) kalender voor hun feestdagen. Deze worden onderverdeeld in a) feestdagen die gebonden zijn aan de paascyclus en b) feestdagen die op een vaste dag plaatsvinden.

  • Orthodoxen-oude-stijl gebruiken de oude, Juliaanse kalender. Tot de orthodoxen-oude-stijl behoren de koptische kerk en sommige oosters-orthodoxe kerken. Dit zijn de kerken van Jeruzalem, Rusland, Servië en de kloosters van de berg Athos.

  • Orthodoxen-nieuwe-stijl hanteren de westerse (Gregoriaanse) kalender voor hun feestdagen die op een vaste dag plaatsvinden, maar zij hanteren de Juliaanse kalender voor de feesten die gebonden zijn aan de paascyclus. Orthodox-nieuw-stijl zijn de Grieks- en Cypriotisch-orthodoxe kerken. Dit zijn de kerken van Constantinopel (nu Istanbul), Alexandrië, Antiochië, Griekenland, Cyprus, Roemenië, Polen en Bulgarije.

Onderstaand de christelijke feestdagen volgens de 'westerse' Gregoriaanse kalender.


Paascyclus

Van de onderstaande feesten wordt de datum afgeleid van de paasdatum. De datum van pasen wordt berekend aan de hand van de stand van de maan. Grof gezegd valt Pasen op de zondag na de eerste volle maan na het begin van de lente (21 maart). Pasen kan daardoor alleen vallen tussen 22 maart en 25 april. Deze berekening is echter niet geheel nauwkeurig, de christelijke kerk gebruikt (van oudsher) een iets ingewikkeldere methode. Zie voor uitgebreide informatie over het berekenen van de paasdatum: de christelijke, kerkelijke kalender.


Datum:
7 t/m 9 februari 2016
26 t/m 28 februari 2017
11 t/m 13 februari 2018
CarnavalCarnaval is een uitbundig, drie dagen durend volksfeest. In Nederland oorspronkelijk alleen voorkomend in het zuiden, maar tegenwoordig ook gevierd in andere delen van het land.

Carnaval (ook wel 'Vastenavond' - vooravond van het vasten) is een van oorsprong katholiek feest, dat mogelijk ook heidense wortels heeft en gevierd wordt in de drie dagen voorafgaand aan Aswoensdag. Volgens de traditie duurt het feest van zondag tot dinsdagavond - de Vastenavond. Om middernacht vangt de vastentijd aan van 40 dagen, tot Pasen.

Tijdens de carnavalsdagen zijn er feesten waarop gehost en gedronken wordt en er zijn optochten, waarin soms de draak wordt gestoken met bekende personen en gezagsdragers. De voorbereiding van carnaval begint op elf november, door carnavalsvierders de elfde van de elfde genoemd. Op deze 'gekkendag' kiest de 'Raad van Elf' de Prins Carnaval van dat jaar.

Het tijdstip van de viering van carnaval is afhankelijk van de wisselende datum waarop Pasen jaarlijks wordt gevierd. De zevende zondag voorafgaande aan Paaszondag is carnavalszondag. Het carnaval is een feest dat vooral in de provincies Limburg en Noord-Brabant drie dagen lang het dagelijks leven in zijn greep heeft. Meer...


Datum:
10 februari 2016
1 maart 2017
14 februari 2018
Aswoensdag, de eerste dag na Carnaval, is de eerste dag van de veertig dagen durende vastentijd die loopt tot Pasen (zondagen niet meegerekend). Aswoensdag is een dag van boetedoening, waarop de gelovigen een kruisje van as op het voorhoofd krijgen getekend. Zo tonen zij berouw voor hun begane zonden. Aswoensdag is een katholieke kerkgebeurtenis. Meer...


Stille of Goede Week

In de Stille Week (rooms-katholieken zeggen Goede Week) herdenken de christenen de laatste week uit Jezus' leven. Ze staan uitvoerig stil bij het lijden van hun Verlosser. De Stille Week loopt van Palmzondag tot Pasen. Vaak wordt in deze week de Matteüs Passion van de achttiende-eeuwse Duitse componist Johann Sebastian Bach opgevoerd. Dit muziekdrama heeft de kruisiging van Jezus als thema.
Datum:
20 maart 2016
9 april 2017
25 maart 2018
PalmzondagPalmpasen. Op deze dag wordt de feestelijke intocht van Jezus in Jeruzalem herdacht. De vele pelgrims, die vanwege Pesach, het joodse feest van de ongezuurde broden (ook wel joods Pasen genoemd) in de stad waren, verwelkomden hem met palmtakken. Volgens de evangeliën wist Jezus op dit moment al dat lijden en dood hem wachtten.

Al in de middeleeuwen kenden veel Europese steden palmpaasprocessies, waarin Jezus' intocht in Jeruzalem werd nagebootst. Optochten van kinderen die achter een fanfarekorps aanlopen en in hun hand een palmpaasstok houden, zijn hier, in bepaalde delen van Nederland, een overblijfsel van.

De palmpaasstokken zien er per regio anders uit, maar dragen vaak een haantje van brood, groen takjes, gekleurde eieren, slingers en kransen met snoep. Meer...

Lees ook:
Het paasverhaal (uit de bijbel)


Datum:
24 maart 2016
13 april 2017
30 maart 2018
Op deze donderdag voor Pasen wordt de laatste avondmaaltijd herdacht die Jezus met zijn twaalf discipelen hield. 's Nachts werd Jezus in de hof van Getsemané verraden door Judas Iskariot, één van zijn leerlingen. Judas leverde Jezus voor dertig 'zilverlingen' uit aan de joodse religieuze leiders in Jeruzalem. Zij beschuldigden Jezus van godslastering omdat hij zich Gods zoon noemde en in Gods naam zonden vergaf. Na de overval in de hof van Getsemané werd Jezus door de joodse hogepriester Kajafas verhoord en daarop door de Romeinse stadhouder Pontius Pilatus ter dood veroordeeld.

Witte DonderdagOp Witte Donderdag vindt 's avonds in de kerken de eucharistie (rooms-katholieken) of de instelling van het avondmaal (protestanten) plaats. De gelovigen eten op deze avond brood en drinken wijn. Het brood verwijst naar Jezus' lichaam, de wijn naar het bloed dat Jezus offerde omwille van het heil van de mensen. Door het avondmaal zullen de christenen Jezus en zijn dood blijven gedenken.

De naam Witte Donderdag verwijst naar het witte gewaad dat de priester tijdens de eucharistieviering draagt. Meer...

Lees ook:
Het paasverhaal (uit de bijbel)


Datum:
25 maart 2016
14 april 2017
30 maart 2018
Goede VrijdagDe dag na Witte Donderdag is Goede Vrijdag. Op deze dag wordt in kerkdiensten de kruisiging van Jezus herdacht. De klokken luiden voor aanvang van de dienst niet, als teken van rouw.

Goede Vrijdag wordt 'goed' genoemd omdat de christenen geloven dat Christus' vrijwillige dood betekende dat God zich om het menselijk lijden bekommerde en het zelf op zich nam. Belijdende rooms-katholieken eten op deze dag geen vlees. Meer...

Lees ook:
Het paasverhaal (uit de bijbel)
Hoe het roodborstje aan haar rode veren komt
Het jongetje dat de Gekruisigde eten gaf
Het wonderkruisje van Reijerink


Datum:
26 maart 2016
15 april 2017
31 maart 2018
Stille Zaterdag is de dag na Goede Vrijdag en de dag voor Pasen. Het is tevens de laatste dag van de vastentijd, die 40 dagen eerder begon op Aswoensdag.

Stille Zaterdag herinnert aan de periode dat Christus dood in het graf lag. In afwachting van de volgende paasmorgen heerst dan in het kerkelijk leven stilte. Meer...

Lees ook:
Het paasverhaal (uit de bijbel)


Datum:
27 en 28 maart 2016
16 en 17 april 2017
1 en 2 april 2018
Pasen is de belangrijkste christelijke feestdag. Men viert de opstanding van Jezus uit de dood nadat hij op Goede Vrijdag gestorven is.

Christenen herdenken met Pasen de herrijzenis van Jezus uit het graf, op de derde dag na zijn kruisiging. In veel kerken wordt in de nacht van Stille Zaterdag op Paaszondag een wake gehouden. Aan het einde van deze wake wordt de Paasdag met feestelijk gezang begroet.


Pasen was vroeger ook een seizoensgebonden landbouwfeest. Het markeerde het begin van de lente en het einde van een tijd van schaarste, die heerstte als de voorraden van de winter opraakten.

Veel paasgebruiken zijn afgeleid van dit niet-christelijke lentefeest, zoals het rapen van eieren.

Boeren beschouwden eieren als een kiem van kracht. Ze begroeven ze in hun velden opdat ze hun kracht op de bodem over zouden brengen en voor een goede oogst zouden zorgen.

Later dienden de eieren voor de katholieken ook om na de veertigdaagse vastenperiode (die na de viering van Carnaval begon) weer op krachten te komen. Met Palmpasen werden de eieren ingezameld. Meer...

Lees ook:
Het paasverhaal (uit de bijbel)
De paashaas en het gouden ei
De paashaas
Bastiaan, het paaskonijn
Waarom de mensen paaseieren schilderen


Datum:
5 mei 2016
25 mei 2017
10 mei 2018
HemelvaartsdagHemelvaart. In veel landen een officiële vrije dag, o.a. in Nederland, Duitsland (ook Vatertag), België en Frankrijk.

Op donderdag de veertigste dag na Pasen vieren christenen de hemelvaart ('Ascensionis Domini') van Jezus Christus. Het is de veertigste dag na zijn opstanding uit het graf en tien dagen voor Pinksteren (nederdaling van de Heilige Geest).

Zoals er veertig dagen zitten tussen Aswoensdag en Pasen, zo zitten er ook veertig dagen tussen Jezus' herrijzenis met Pasen en Hemelvaartsdag, toen hij zich volgens de bijbel voor het laatst aan zijn volgelingen toonde. In religieuze kringen wordt dit meestal alleen met een kerkdienst gevierd. Meer...


Datum:
15 en 16 mei 2016
4 en 5 juni 2017
20 en 21 mei 2018
PinksterenOp deze vijftigste dag na Pasen, de laatste dag van de paastijd, wordt in de christelijke kerken herdacht dat de Heilige Geest neerdaalde over de apostelen. Deze geschiedenis wordt beschreven in het Nieuwe Testament. Op wat later de Eerste Pinksterdag is gaan heten gebeurde concreet het volgende. De gelovigen waren in een huis bijeen toen er binnen plotsklaps een geluid van een grote windvlaag zich voordeed en er een soort vlammen verschenen die zich boven de hoofden van de aanwezigen verspreidden - beter bekend als "vurige tongen." De gelovigen werden met de Heilige Geest vervuld en begonnen buiten het huis op luide toon het evangelie in allerlei vreemde talen te verkondigen met als gevolg dat er een grote massa mensen afkomstig uit allerlei windstreken op hen afkwam. De apostel Petrus nam vervolgens het woord en hield een lange toespraak waarna er ongeveer drieduizend mensen zich bij hen aansloten.

Tevens wordt de geboorte van de (katholieke) kerk herdacht.

In tegenstelling tot Kerstmis en Pasen kent Pinksteren tegenwoordig geen wereldse uiterlijkheden meer. Oude gebruiken zoals vanuit de nok van de kerk duiven loslaten en vurige ballen en bloemen naar beneden werpen, zijn in de loop der tijd verloren gegaan. Meer...

Lees ook:
De komst van de heilige Geest


Datum:
26 mei 2016
15 juni 2017
31 mei 2018
'Het lichaam van Christus'. Rooms-katholieken. Op de tiende dag na Pinksteren vieren rooms-katholieken de instelling van de eucharistie. Ze eten op deze dag brood en drinken wijn. Het brood verwijst naar Jezus' lichaam, de wijn naar het bloed dat Jezus offerde omwille van het heil van de mensen.

De dag wordt in Nederland de zondag erna gevierd. Meer...


Vaste feesten

Datum:
jaarlijks op 6 januari
Driekoningen, Epifanie of Openbaring van de Heer is een christelijke feestdag die elk jaar op 6 januari wordt gevierd.

Op deze dag vieren de christenen het bezoek van drie wijzen aan het kind Jezus in Bethlehem. Een wonderlijke ster heeft hen tot hem geleid. Meer...

Lees ook:
De Bron der Wijzen
Het verhaal van de drie koningen
De vierde Wijze
De heksenboom van Bladel


Datum:
jaarlijks op 2 februari
Veertig dagen na Kerstmis. Bij de Presentatie van Christus in de Tempel herdenken de orthodoxen en rooms-katholieken dat Maria, de moeder van Jezus, naar de tempel ging voor het verplichte offer na de geboorte van haar zoon. In het oude Israël was het gebruik dat moeders zich in de tempel zuiverden, veertig dagen na de geboorte van hun kind. Ze offerden bij deze gelegenheid een lam en twee duiven.

Voor de kalenderhervorming van 1969 heette het feest in katholieke kring: Maria Lichtmis (ook Candlemas). Meer...

Lees ook:
Vrouw Holle


Datum:
jaarlijks op 25 maart
Maria Boodschap (Annunciatie)Ook Annonciatie. Op deze dag herdenkt men dat de engel Gabriël aan Maria de boodschap bracht dat zij moeder zou worden van Jezus.

Maria Boodschap of Aankondiging van de Heer (Annuntiationis Domini) is het hoogfeest ter gedachtenis van de aankondiging (annunciatie) van de geboorte van Jezus aan Maria. In de Orthodoxe Kerk en Rooms-katholieke Kerk valt deze feestdag op 25 maart, dus negen maanden voor Kerstmis. Meer...

Lees ook:
De engel Gabriël
Het kind van Maria
De kinderen van Maria
Van een ridder die de ziel van zijn vrouw verkocht


Datum:
jaarlijks op 24 juni
Op deze dag herdenkt men de geboortedag van Johannes de Doper, de profeet die Jezus in de rivier de Jordaan doopte. Deze dag valt samen met het midzomerfeest dat van oudsher op veel plaatsen in Europa wordt gevierd.

Op de avond van Sint Jan kwamen vroeger buurtgenoten bij elkaar en maakten met zijn allen een groot vuur. Men zong en danste en de moedigsten sprongen over het vuur heen. Als een jongen en een meisje hand in hand over het vuur sprongen, was hun band voor eeuwig verzegeld. Meer...

Lees ook:
De bloedende zwaan
De vuurbloem
De Sint Jansprocessie in Laren
De prinses op de glazen heuvel
De zeven schone nimfen


Datum:
jaarlijks op 6 augustus
De gedaanteverandering van JezusTransfiguratie: herdenking van de gedaanteverandering van Jezus op de berg Tabor. In Mattheus 17:2 staat te lezen dat Jezus voor de ogen van de discipelen Petrus, Johannes en Jacobus van gedaante veranderde: 'Zijn aangezicht blonk gelijk de zon, en zijn kleren werden wit gelijk het licht.' Deze gebeurtenis wordt ook wel de Verheerlijking van Jezus genoemd. Meer...


Datum:
jaarlijks op 15 augustus
Maria Hemelvaart of Onze Lieve Vrouwe Hemelvaart. Maria Tenhemelopneming is in de Orthodoxe en Katholieke Kerk de feestdag van de opneming "met lichaam en ziel" van Maria in de hemel. Meer...

Lees ook:
Het kind van Maria
Onze Lieve Vrouwe Glaasje
De hemelse bruiloft
De hazelaar


Datum:
jaarlijks op 28 augustus
Maria ten hemelopneming is in de Orthodoxe en Katholieke Kerk de feestdag van de opneming "met lichaam en ziel" van Maria in de hemel. Meer...


Datum:
jaarlijks op 8 september
Maria Geboorte is een Maria-feest in de Latijnse en de Orthodoxe Kerk. De Orthodoxie viert Maria's geboorte met een aparte liturgie, in de Katholieke Kerk geldt het als feest en wordt gevierd zonder octaaf. Meer...


Datum:
jaarlijks op 14 september
De Heilige Kruisverheffing is een feest in de liturgie van de Katholieke Kerk dat op 14 september wordt gevierd. Het wordt eveneens gevierd in de Oosterse orthodoxie. De oorsprong van dit feest ligt in de jaarlijkse viering van de kerkwijding van de basiliek van het Heilig Graf in Jeruzalem, die samenviel met de vondst van het Heilig Kruis door Sint-Helena. De wijding vond plaats op 13 september 335. Deze basiliek staat volgens de overlevering op de plaats waar Christus tussen kruisdood en verrijzenis lag opgebaard. Meer...


Datum:
jaarlijks op 27 september
Ethiopische en koptische christenen. Volgens de legende vond Helena, de moeder van de Romeinse keizer Constantijn de Grote, tijdens een pelgrimage naar Jeruzalem het kruis waaraan Jezus stierf. Ze liet een kerk bouwen op de vindplaats. Toen de Perzen in 614 n. Chr. Jeruzalem veroverden, namen zij het kruis mee. Met de Mesk'el herdenken de koptische christenen hoe de Griekse koning Heraklius in 628 het kruis weer heroverde. Meer...


Datum:
jaarlijks op 1 november
Allerheiligen is een christelijke feestdag waarop alle heiligen (ruim 100 000) van de rooms-katholieke kerk gezamenlijk worden vereerd en herdacht. Meer...

Lees ook:
De kleine arme van Assisi
De legende van de Zweedse Luciadag
De heilige Jozef in het bos
Lidwina van Schiedam: zomaar een heilige
De heiligen van Arles-sur-Tech


Datum:
jaarlijks op 2 november
Allerzielen (het feest van alle zielen) is de dag waarop in de rooms-katholieke kerk alle gelovige zielen van gestorvenen worden herdacht. Het feest wordt sinds de twaalfde eeuw op 2 november gevierd op de dag na Allerheiligen. Allerzielen wordt overal in de wereld gevierd maar het meest in de traditioneel katholieke landen zoals Italië, Spanje, Portugal en geheel Latijns-Amerika. Meer...

Lees ook:
De dwaallichtjes
De Man zonder Ziel
Ophelia's schaduwspel
Daniel Crowley en de geesten


Datum:
27 november 2016
3 december 2017
2 december 2018
De Advent is de tijd van voorbereiding op het kerstfeest; de tijd waarin de komst en wederkomst van Jezus Christus wordt verwacht. Omdat het Latijnse woord voor 'komst' of 'het komen' 'adventus' is, worden de vier weken vóór Kerstmis 'Advent' genoemd. Meer...


Datum:
jaarlijks op 8 december
De Onbevlekte Ontvangenis van Maria is een dogma van de Rooms-katholieke Kerk dat op 8 december met een hoogfeest gevierd wordt. Het dogma bevestigt de bijzondere status van Maria door vast te stellen dat zij ter wereld kwam zonder door de erfzonde te zijn belast. Meer...


Datum:
jaarlijks op 25 december
Kerst (Kerstmis) is het feest dat rond de geboorte van Jezus Christus wordt gevierd en is het het feest dat door de christelijke gemeenschappen uitgebreid als familiefeest wordt gevierd. Meer...

Lees ook:
Kerstspoken
Het kerstverhaal (uit de bijbel)
De Bron der Wijzen
De maaltijd in hemel en hel
Een witte Kerst


Protestanten

Datum:
jaarlijks op 31 oktober
Hervormingsdag is een herdenkingsdag op 31 oktober in verschillende protestantse kerken. Deze dag staat in het teken van Maarten Luther die op 31 oktober 1517 zijn 95 proteststellingen t.a.v. de katholieke kerk op de deur van de Slotkapel te Wittenberg gespijkerd zou hebben. Meer...


Datum:
9 maart 2016
8 maart 2017
14 maart 2018
Iedere tweede woensdag van maart. Protestanten komen 's morgens en 's avonds bij elkaar en bidden tot God voor het welslagen van de oogst en het werk. Ook zijn er veel kerkgemeenten die de zondag erna een speciale gebedsdienst houden. Meer...

Lees ook:
Nikola en het graan
Hoe het graan op aarde kwam
De kwartel en de boer


Datum:
2 november 2016
1 november 2017
7 november 2018
Iedere eerste woensdag van november. Op deze dag dankt de protestante kerkgemeenschap, tijdens een viering, God voor de verkregen gewassen. Meer...

Lees ook:
De korenaar